Home Page Image
 

Kontakt:

Wyższa Szkoła Zarządzania i Administracji w Zamościu
ul. Akademicka 4,
22-400 Zamość

tel.: +48 84 677 67 26
fax: +48 84 677 67 10
mail: zsim@wszia.edu.pl
 

Cena: 40 zł

 


Dotychczas w serii ukazały się:

Administracja

Jarosław Bubiło
Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II
Wyższa Szkoła Zarządzania i Administracji w Zamościu

WYBRANE PROBLEMY PRAWNE ZWIĄZANE ZE ZWOLNIENIEM OD EGZEKUCJI PRZEDMIOTÓW SŁUŻĄCYCH DO WYKONYWANIA PRAKTYK RELIGIJNYCH

Celem artykułu jest zaprezentowanie problematyki ograniczeń egzekucyjnych w zakresie przedmiotów służących do wykonywania praktyk religijnych. Autor dokonuje zwięzłej analizy uregulowań prawnych przewidujących takowe zwolnienia (egzekucja sądowa i administracyjna) i dochodzi do wniosku, że w aktualnie obowiązującym polskim porządku prawnym prowadzenie egzekucji w tym zakresie prowadziłoby do naruszenia normy generalnej w postaci konstytucyjnie gwarantowanej wolności sumienia i religii. Potwierdza to fakt, iż zwolnienie od egzekucji przedmiotów służących do wykonywania praktyk religijnych jest niezależne od tego, do jakiego wyznania o uregulowanej sytuacji prawnej należy dłużnik. Ponadto Autor przedstawia pojawiające się w praktyce rozbieżności interpretacyjne związane z objęciem zwolnieniem od egzekucji również nieruchomości (kościołów, kaplic, cerkwi, meczetów, synagog, czy nawet niezabudowanych działek gruntu) należących do kościelnych osób prawnych jakiegokolwiek kościoła lub wyznania, opowiadając się w konkluzji za wyłączeniem spod egzekucji „nieruchomości będących obiektem kultu religijnego", jeżeli służą do wykonywania praktyk religijnych, a nie szeroko rozumianym celom administracyjnym lub gospodarczym. Odrębne rozważania Autor poświęca stosunkowo nielicznemu dorobkowi orzeczniczemu sądów polskich w przedmiotowym zakresie na tle dość szerokiego dorobku doktryny.

SELECTED LEGAL PROBLEMS RELATED TO THE EXEMPTION FROM EXECUTION OF RELIGIOUS ACCESSORIES

The aim of the article is to present the issues concerning the limitations of execution of religious accessories. The author summarizes legal regulations which stipulate such exemptions (court and administrative execution) and concludes that in the currently established law order in Poland such execution would result in the breaching of the constitutionally guaranteed legal standard of freedom of conscience and religion. This is also confirmed by the fact that the exemption from execution of religious accessories does not depend on the legal religious denomination of the debtor. Furthermore, the author presents a range of interpretative divergences in legal practice related to the issue whether the above mentioned exemptions should include only movable objects, or whether they also concern immovables (churches, chapels, Orthodox churches, mosques, synagogues, and unbuilt parcels of land) belonging to ecclesiastical legal persons of any church or denomination. In result, the author sustains that the exemption should not include „immovables which are object of religious cult”, in case they are used solely in religious ceremonies, and not for widely understood administrative and economic aims. Separate musings are devoted to the relatively scarce judicial decisions of Polish courts in the subject matter in the light of considerably wide doctrine.

 

Edward Przychodaj
Wyższa Szkoła Zarządzania i Administracji w Zamościu

SENAT – IZBĄ SAMORZĄDOWĄ?

Po ponad 20 latach obecności Senatu w III Rzeczpospolitej Polskiej jego ustrojowa pozycja, realna rola i społeczne znaczenie sprawiają, iż pytania o jego przyszłość są ciągle otwarte. Są one zadawane nie tylko przez polityków i ludzi nauki, zwłaszcza prawników – konstytucjonalistów i politologów, ale także przez aktywną – w sensie obywatelskim – część polskiego społeczeństwa. Znamienne pod tym względem są wyniki sondażu TNS OBOP przeprowadzonego 6 i 7 października 2010 r. dla popularnego programu TVP „Forum”.

Na pytanie o najważniejsze sprawy, jakimi w trybie pilnym powinni zająć się rządzący, czyli rząd i parlament 59% ankietowanych odpowiedziało, że reformą służby zdrowia, 37% opowiedziało się za zmniejszeniem liczby posłów i likwidacją Senatu, 31% za reformą finansów publicznych, 22% jest za ułatwieniami dla przedsiębiorstw, 19% za prorodzinną polityką podatkową, 18% za reformą KRUS, 15% za in vitro, 10% za wprowadzeniem podatku liniowego, 10% za zmianą ustawy aborcyjnej, 9% za wprowadzeniem jednomandatowych okręgów wyborczych, zaś 6% respondentów nie ma zdania. Okazuje się, że według znaczącej opinii społecznej likwidacja Senatu, obok służby zdrowia, stanowi jednak priorytetowy problem naszego kraju.

W przedmiotowym artykule podejmującym przede wszystkim prawno-formalne aspekty i uwarunkowania statusu i kompetencji Senatu RP znajduje się również pośrednia odpowiedź na powyższą społecznej ocenę drugiej izby polskiego parlamentu. Stan taki wynika ze swoistej tymczasowości Senatu, co w istotny sposób wpływa na brak poważnej dyskusji na temat jego miejsca w systemie władzy i niezbędnych, wynikających z rzeczywistych potrzeb naszego państwa i społeczeństwa, uprawnień tej konstytucyjnej instytucji. Tezę tę potwierdza syntetyczny, ale – jak mi się wydaje – reprezentatywny przegląd poglądów, wniosków i propozycji dotyczących obecnego i przyszłego kształtu Senatu formułowanych przez przedstawicieli wielu środowisk społecznych, politycznych i naukowych w całym okresie jego funkcjonowania, tj. w najnowszej historii RP.

Oddzielnym i szczególnym wątkiem tematycznym owych rozważań jest analiza prawno-socjologiczna Senatu jako izby samorządowej. W przekonaniu autora niniejszego artykułu jest to najbardziej naturalna, a jednocześnie ciągle niedoceniana droga, z jej wieloaspektowymi ujęciami, perspektywami i metodami poszukiwania optymalnej – uwzględniających polskie, a więc specyficzne realia – formuły Senatu, właśnie jako izby samorządowej. Intencją i przesłaniem treści artykułu jest jedynie jego przyczynkarski charakter, którego celem jest zainicjowanie rozwiniętej i konstruktywnej dyskusji.

THE SENATE – A CHAMBER OF SELF-GOVERNMENT?

After over 20 years of the Senate's presence in the Third Republic of Poland, its political system, real role and social significance make the questions about its future still valid. These questions are posed not only by politicians and scholars, especially lawyers – constitutionalists and experts in political sciences, but also by the active, in the civic sense, part of the Polish society. The results of the poll conducted by the TNS OBOP (Public Opinion Poll Centre) on 6 and 7 of October 2010 for a popular TV show, “Forum”, are therefore quite important.

The answers to the question about the most important matters that should immediately be dealt with by those in rule, i.e. the government and the parliament, were the following: 59% of the respondents answered that it should be the reform of the health care system, 37% said that the number of MPs should be decreased and the Senate should be liquidated, 31% wanted the reform of the public finances, 22 % easier procedures for businesses, 19% opted for a pro-family tax policy, 18% wanted the reform of the Social Insurance Fund for Farmers, 15% wanted to deal with the problem of the in vitro fertilisation, 10% opted for a linear tax, 10% wanted a change of the abortion law, 9% introduction of one-seat constituencies, and 6% of the respondents did not have any opinion. It turns out that the liquidation of the Senate is, next to the reform of the health care system, a priority problem for our country.

This article, which undertakes above all the legal and formal aspects and grounds of the status and competence of the Senate of the Republic of Poland, there is also an indirect answer to the above mentioned social evaluation of the second chamber of the Polish parliament. This situation results from the specific temporariness of the Senate, which significantly influences the lack of important discussion concerning the Senate’s place in the ruling system and the indispensable rights of this institution resulting from the real needs of our country and society. This argument is confirmed by a synthetic, but, as it seems to me, a representative spectrum of the opinions, conclusions and suggestions concerning the present and future shape of the Senate, formulated by representatives of many social, political and academic environments in the whole period of its functioning, that is in the newest history of the Republic of Poland.

A separate, and quite important, issue in this argument is the legal and social analysis of the Senate as a chamber of self-government. The author of this article is convinced that it is the most natural, and at the same time still underestimated, way with its multifaceted approaches, perspectives and methods of seeking of an optimal format of the Senate as a chamber of self-government, recognizing the Polish, and thus specific, reality. The intention and message of this article is in fact its contributory character, whose objective is initiating a well-developed and constructive discussion.

 

Ewelina Streit-Browarna
Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie

PRZERWANIE TOKU POSTĘPOWANIA EGZEKUCYJNEGO I EGZEKUCJI ADMINISTRACYJNEJ. WYBRANE ZAGADNIENIA

Postępowanie egzekucyjne w administracji jest zorganizowanym ciągiem czynności procesowych, wśród których swoje miejsce znajduje egzekucja administracyjna. Czynności te podejmowane są przez organy egzekucyjne oraz inne podmioty i mają na celu doprowadzenie do przymusowego wykonania określonych obowiązków. W toku tego postępowania mogą zaistnieć pewne przeszkody, które powodują, że dalsze jego prowadzenie staje się niedopuszczalne lub niecelowe. Zaistnienie tych przyczyn powoduje konieczność podjęcia określonych działań procesowych, do których należą m.in. zawieszenie i umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz tzw. inne przypadki przerwania toku egzekucji administracyjnej. Artykuł stanowi przedstawienie najistotniejszych, według Autorki, zagadnień objętych jego tytułem.

DISCONTINUATION OF THE COURSE OF ENFORCEMENT PROCEEDINGS AND ENFORCEMENT OF ADMINISTRATIVE DECISION – SELECTED PROBLEMS

Enforcement proceedings in administration is an organized sequence of actions in legal proceedings, among which its place takes enforcement of administrative decision. These actions are undertaken by the enforcement authorities and other entities and are designed to enforce specific obligations. In the course of those proceedings, there may be some obstacles that make further actions inadmissible or inexpedient. The existence of these causes induces the need to take specific legal actions, which include among others: stay of proceedings and discontinuance of enforcement proceedings, and so called other cases of discontinuation of the course of administrative enforcement proceedings. The aim of the article is to present the most important, according to the author, problems covered by its title.

 

Magdalena Pietrasiuk
Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie

KONIECZNOŚĆ TWORZENIA ODESŁAŃ DO KRYTERIUM POZAPRAWNEGO W TEKŚCIE PRAWNYM

Przy założeniu że prawo ma być odzwierciedleniem procesów zachodzących w społeczeństwie, a więc musi dostosowywać normy do zmian społecznych, a także do oczekiwań, tendencji i zwyczajów właściwych dla danego społeczeństwa, musi stwarzać możliwości upoważniające organy stosowania prawa do korzystania z kryteriów nieinkorporowanych do systemu prawa. Ogólnie rzecz biorąc taką rolę spełnia konstrukcja odesłania. Celem niniejszego opracowania jest przyjrzenie się konstrukcji odesłania ze względu na konieczność występowania takiej konstrukcji w procesie tworzenia prawa.

THE NEED TO CREATE REFERENCES TO EXTRA-LEGAL CRITERION IN THE LEGAL TEXT

Assuming that the law is to be a reflection of the processes taking place in society, it must adapt to social norms, as well as to expectations, trends and practices relevant for the society, must enable the authorities applying the law authorizing the use of criteria for non-law system. Overall, this role does design references. The purpose of this study is to look at the reference design because of the necessity of such a design in law-making.

 

Marcin Berent
Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu

VOX POPULI, VOX DEI – SPOŁECZNY WPŁYW NA PROCES TWORZENIA I STOSOWANIA POLSKIEGO PRAWA KARNEGO: DOSKONALENIE CZY PSUCIE SYSTEMU?

W demokratycznym państwie prawa nie powinien dziwić fakt, że społeczeństwo wywiera, nierzadko znaczący i doniosły wpływ na kształt tegoż prawa, tak na etapie jego tworzenia, jak i stosowania. Jednocześnie kształt ten determinowany jest nie tylko przez działania podejmowane przez społeczeństwo, zmierzające bezpośrednio do zmaterializowania jego poglądów i pomysłów, ale także przez potrzebę uwzględnienia nastrojów i oczekiwań społecznych przez ustawodawcę i organy stosujące prawo. To właśnie ta problematyka stanowi punctum saliens poniższej pracy, a jej celem będzie rozstrzygnięcie, czy wpływ ten należy wartościować dodatnio czy ujemnie z punktu widzenia polskiego prawa karnego.

“VOX POPULI, VOX DEI” – A SOCIAL INFLUENCE ON THE PROCESS OF CREATING AND APPLYING THE POLISH CRIMINAL LAW – IMPROVEMENT OR SPOILING OF THE SYSTEM?

In a democratic country of law it shouldn’t be questioned, that the society is exerting, often considerable, influence on the law system, at the stage of its creation and appliance. Simultaneously the ultimate law system is not only influenced directly by the society, which is trying to implement into the law its views and ideas, but also though the lawmakers and authorities applying the law, which are taking into the consideration the societies’ moods and expectations. This is the bottom line of this working paper. The author is trying to judge whether such influence is desirable or on the contrary harmful, as we take into the account the Polish criminal law.

 

Michał Gałęski
Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu

POZANORMATYWNA KRYMINALIZACJA OBROTU GOSPODARCZEGO W ŚWIETLE ZASADY SUBSYDIARNOŚCI

Przedmiotem rozważań poczynionych w pracy jest ukazanie funkcjonowania zasady subsydiarności prawa karnego gospodarczego w aspekcie formalnym. W doktrynie powszechnie przyjmuje się, że prawo karne stanowić winno ultima ratio. Opierając się na tym elementarnym założeniu postuluje się aby proces tworzenia jak i stosowania prawa karnego odbywał się według określonych zasad, mających zapewnić jak najpełniejszą realizację przypisywanych temu prawu funkcji. Stosownie do przyjmowanego modelowego ujęcia próbuje się nadawać prawu karnemu określone cechy, co jednak często pozbawione jest oparcia w obowiązujących regulacjach prawnych. Poszukując potwierdzenia różnorakich „powszechnie” akceptowanych zasad zapominamy często o tym, że rzeczywistość, którą jako badacze prawa opisujemy tworzy nie jurysprudencja, a ustawa. Poniżej wstępnej analizie poddany został wybrany element tzw. zasady subsydiarności (wtórność prawa karnego gospodarczego). Analiza ta ograniczona została do aspektu formalnego, tj. dotyczącego związków norm. Celem rozważań jest zaś próba przybliżenia się do odpowiedzi na pytanie o rzeczywistą realizację zasady subsydiarności prawa karnego w procesie tworzenia i interpretacji prawa.

SO-CALLED “BEYOND-NORMATIVE” CRIMINALIZATION OF CONDUCTS AGAINST ECONOMIC ORDER IN TERMS OF THE PRINCIPLE OF SUBSIDIARITY

It is widely accepted by the doctrine that criminal law is the ultima ratio. Indeed, it is emphasized that criminal law shall be created and adopted in accordance with those crucial assumption. However, it happens that model approach created by law doctrine lacks adequate foundation in a statute law. Research aimed at conformation of the various “universally” accepted principles often ignores the basic rule that legal doctrine is to describe the in the way it really exists. The following preliminary analysis has been devoted to selected aspect of the principle of the criminal law subsidiarity (“duplication” of economic criminal law). This analysis is limited to the formal aspect, i.e. concerns the relation between norms derived from substantial law provisions. The paper can be seen as the attempt to approximate the answer to the question about the actual implementation of the subsidiarity principle of criminal law in the process of creation and interpretation of the law.

 

Krystian Browarny
Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie

GENEZA INSTYTUCJI SPECJALISTY W POSTĘPOWANIU KARNYM NA PRZYKŁADZIE OGLĘDZIN MIEJSCA

Bezdyskusyjna jest teza o doniosłej roli jaką w procesie karnym odgrywają oględziny miejsca przestępstwa. Aby należycie spełniły one swoją rolę, muszą być przeprowadzane przez osoby posiadające odpowiednie kwalifikacje. Bez wątpienia taką osobą jest specjalista – uczestnik postępowania karnego wprowadzony formalnie w roku 1997. Artykuł ukazuje kształtowanie się instytucji specjalisty w polskim postępowaniu karnym, jej genezę, różnice i podobieństwa w stosunku do biegłego oraz rozmaite nazewnictwo używane na określenie tej instytucji zarówno w nauce jak i orzecznictwie sądowym w latach poprzednich. W pracy podjęto również próbę sformułowania własnej definicji specjalisty.

THE GENESIS OF THE INSTITUTION OF THE SPECIALIST IN CRIMINAL PROCEDURE AS AN EXAMPLE OF THE INSPECTION OF THE CRIME SCENE

The thesis about the significant role which the inspection of the crime scene plays is indisputable. In order to properly fulfill its role, it must be conducted by a qualified person. Without a doubt, the specialist is such person - a participant of criminal procedure introduced formally in 1997. The article presents the formation of the institution of the specialist in Polish criminal procedure, its origins, differences and similarities in relation to the expert, and various nomenclature used to describe this institution, both in science and judicial decisions in previous years. The article also attempts to formulate a definition of the specialist.

 

Wioleta Baranowska-Zając
Uniwersytet Łódzki

WPŁYW INTEGRACJI EUROPEJSKIEJ NA PROCES TWORZENIA PRAWA PRYWATNEGO W POLSCE NA PRZYKŁADZIE REGULACJI DOTYCZĄCYCH OCHRONY KONSUMENTÓW

Wstąpienie Polski do struktur unijnych uwarunkowane było dostosowaniem wewnętrznych przepisów do prawodawstwa europejskiego. Dotyczyło to również regulacji o charakterze prywatnoprawnym, w tym przepisów mających na celu ochronę konsumentów. Przed przystąpieniem do UE ustawodawca polski w wąskim zakresie zajmował się materią obejmującą ochronę konsumentów. Natomiast w wyniku implementacji licznych europejskich dyrektyw konsumenckich, prawo konsumenckie stało się istotną częścią polskiego prawa prywatnego. Do polskiego systemu prawnego wprowadzono szereg nowych instytucji – umowy zawierane poza lokalem przedsiębiorstwa i na odległość, umowy kredytu konsumenckiego, umowy timesharingu, sprzedaż konsumencką. Po raz pierwszy usankcjonowano także skierowany do przedsiębiorców zakaz stosowania nieuczciwych praktyk rynkowych wobec konsumentów. Europejskie prawo ochrony konsumentów wywarło również wpływ na liczne modyfikacje klasycznych zasad prawa cywilnego oraz na treść legalnej definicji konsumenta. Rozwój europejskiego prawa ochrony konsumentów i dostosowywanego do niego prawa polskiego ma wciąż charakter dynamiczny, z czym wiążą się liczne problemy oraz konieczność przeprowadzenia reform i udoskonalania prawa konsumenckiego jako części prawa prywatnego.

THE INFLUENCE OF EUROPEAN INTEGRATION ON THE PROCESS OF THE CREATION OF PRIVATE LAW IN POLAND AT THE EXAMPLE OF CONSUMER LAW

The Poland’s joining a European Union structures was determined by adapting of Polish law to the European law. A process like that concerned private regulations too, including a consumer protection law. Before joining the European Union, Polish legislator had adjusted the protection of consumers in very narrow scope. As a result of the process of implementation of many European consumers directives, the consumer law has become an important part of private law in Poland. Many new institutions have been laid down to the Polish legal system – contracts negotiated away from business premises, distance contracts, credit agreements for consumer, timeshare contracts, the sale of consumer goods. The prohibition of unfair business-to-consumer commercial practices in the internal market has been established at the first time too. The European law of protection of consumers has exerted an influence on many modifications of classical principles of civil law and on legal definition of a consumer. The development of the European consumer protection law and the adaptation of Polish consumer law is still a dynamic process. That is the reason of many legal problems and causes an obligation of carrying out of some reforms and perfecting of consumer law as a part of private law.

 

Bogusz Bomanowski
Uniwersytet Łódzki

DOSKONALENIE TECHNIK LEGISLACYJNYCH W PRAKTYCE DZIAŁANIA URZĘDU MARSZAŁKOWSKIEGO W ŁODZI

Urząd Marszałkowski jako struktura organizacyjna administracji wspomagająca działania Marszałka Województwa oraz Zarządu Województwa opracowuje szereg projektów aktów prawnych, które są następnie wydawane przez wymienione organy administracji szczebla regionalnego. Autor niniejszego opracowania w swej praktyce zawodowej zajmował się opracowywaniem zarządzeń marszałka województwa i poczynił kilka obserwacji, które mogą, jak się wydaje, stanowić przedmiot zainteresowania w kontekście szerszej problematyki doskonalenia systemów prawa. Przedstawione poniżej zagadnienia natury praktycznej odnoszące się do działalności organów administracji publicznej szczebla regionalnego zostały z konieczności osadzone w kontekście przepisów prawa powszechnie obowiązującego na szczeblu ogólnokrajowym.

IMPROVEMENT OF LEGISLATIVE TECHNIQUES IN OPERATION PRACTICE OF THE MARSHAL’S OFFICE IN ŁÓDŹ

The Marshal’s Office as an organizing structure of administration supporting actions of The Voivodeship’s Marshal and The Voivodeship Board prepares a series of legal act projects which are then issued by the mentioned administration organs at regional level. The author of this study has had a professional experience in designing directives for The Voivodeship’s Marshal and made some observations which supposedly can become an interest subject in the context of broad issues of improving legal systems. The below presented issues of a practical character referring to actions of the public administration organs at regional level have been set, by necessity, in the context of legal regulations which are universally valid at national level.

 

Milena Jonasz
Wyższa Szkoła Zarządzania i Administracji w Zamościu

INTERNET – WYZWANIE DLA PRAWA W XXI WIEKU

Celem artykułu jest wskazanie granicy między „ciemną” i „jasną” stroną Internetu. W pracy omówino pojęcie przestępstwa w cyberprzestrzeni i przedstawiono klasyfikację przestępstw komputerowych. Szczególną uwagę zwrócono na istotę i prawnokarną regulację zachowań przestępczych realizowanych za pośrednictwem internetu związanych z naruszaniem wolności seksualnej i obyczajowości, tzw. „hackingiem” oraz z zagrożeniem dóbr osobistych osób, które uczestniczą w wymianie informacji za pośrednictwem sieci informatycznej.Zaprezentowano międzynarodowe i polskie inicjatywy w zakresie walki z cyberprzestępczością

INERNET – RIGHTS CHALLENGE TO THE XXIth CENTURY

Purpose of this paper is to indicate the boundary between the “dark” and “bright” side of the Internet. General characteristics of the concept of crime in cyberspace, will the outcome of my deliberations. With particular emphasis on the nature and control of criminal behavior Criminal Law I will present behaviors that ale associated with violation of sexual freedom and morality trough the Internet, hacking, and the threat of personal goods, which are involved in the exchange of information via a computer network.

 

Konrad Tracz vel Bednarczyk
Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie

WYBRANE PROBLEMY MIĘDZYNARODOWEGO PRZEMIESZCZANIA ARCHIWALIÓW W KONTEKŚCIE INTEGRACJI EUROPEJSKIEJ

Celem niniejszej pracy było ukazanie stanu polskiego prawa archiwalnego w czasach integracji europejskiej z naciskiem na przemieszczanie się materiałów archiwalnych. Praca została oparta głównie na Ustawie o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach z dnia 14 lipca 1983 r. oraz innych aktach prawnych związanych z ochroną archiwaliów. W pracy zostały ukazane wybrane problemy związane z przemieszczaniem się materiałów archiwalnych, możliwości przemieszczania ich oraz prawa jakie posiadają dane służby do ochrony archiwaliów. Zarysowane również zostały możliwości odzyskania akt z terytorium innego państwa członkowskiego.

CHOSEN PROBLEMS OF INTERNATIONAL TRANSFERRING ARCHIVE RECORDS IN THE CONTEXT OF THE EUROPEAN INTEGRATION

Portraying the state of the Polish archival law in times of the European integration was a purpose of this work with the pressure on the migration of archive materials. The work was leaned mainly on the Act on the national archive and archives from 14 July 1983 r. and other legal documents associated with the protection of archive records. At the work portrayed chosen problems were left associated with the migration of archive materials, possibility of transferring them and the law given services have which for the protection of archive records. Possibilities of regaining records from territory of other member state were also outlined.

 

Ekonomia

Zdzisław Szymański
Wyższa Szkoła Ekonomii i Innowacji w Lublinie

STANISŁAW GRABSKI I JEGO POSZUKIWANIE PARADYGMATU DLA NAUKI EKONOMII W POLSCE

W przekonaniu Stanisława Grabskiego (1871-1949), nie aprobującego teorii monizmu historycznego, paradygmatem dla ekonomii społecznej winna stać się nauka o ustrojach społeczno-gospodarczych. Problemowi temu poświęcił on trzy ostatnie części swej 10-tomowej „Ekonomii społecznej”. Grabski z naciskiem podkreślał, iż wypracowanie teorii ustrojów społeczno-gospodarczych winno dokonać się w drodze zespołowego wysiłku ekonomistów, socjologów i historyków gospodarczych.

STANISŁAW GRABSKI AND HIS SEARCH FOR A PARADIGM FOR SCIENCE OF ECONOMICS IN POLAND

Stanisław Grabski (1871-1949), who did not approve of the theory of historical monism believed that, a paradigm for social economics should be the science of socio-economic systems. The devoted to this problem three last parts of his ten-volume three ‘Social Economics’. Grabski strongly emphasized that the theory of socio-economic systems should be developed through the team effort of economists, sociologists and economic historians.

 

Józef Duda

OD NIEURODZAJU, POWODZI, OGNIA I WOJNY
(Urządzenia pomocy gospodarczej dla wsi u schyłku Pierwszej Rzeczypospolitej)

Urządzenia pomocy gospodarczej, a szczególnie instytucje kredytowe mające chronić wieś przed nieurodzajem, powodziami, ogniem i zniszczeniami wojennymi, stały się znaczącym elementem reform włościańskich u schyłku Pierwszej Rzeczypospolitej. Najbardziej rozwiniętą formę osiągnęły w dobrach Andrzeja Zamojskiego, Anny Jabłonowskiej, Michała Świdzińskiego i księdza Pawła Brzostowskiego. Idea ich wynikała tak z ducha polskiego oświecenia „aby czynić ludzi niższych stanów szczęśliwszymi”, jak i potrzeby podniesienia ogólnego poziomu ekonomicznego zagrożonej przez sąsiadów Rzeczypospolitej.

AGAINST POOR CROPS, FLOOD FIRE AND WAR...
Rural Economic Assistance Facilities at the Close of the First Commonwealth

Rural economic assistance facilities, especially loan institutions that protected the sural areas against poor crops, floods, fires and war devastations because a significant element at peasant reforms at the close of the First Commonwealth (First Republic of Poland). They had the best developed form on the estates of Andrzej Zamojski, Anna Jabłonowska, Michał Świdziński, and Reverend Paweł Brzostowski. The idea of these facilities and institutions stemmed both from spirit of the Polish Enlightenment “to make people of different class happier” and from the need to raise the general economic level of the Polish Commonwealth threatened by its neighbours.

 

Janusz Frykowski
Starostwo Powiatowe w Tomaszowie Lubelskim

RZEMIOSŁO CHRZEŚCIJAŃSKIE W TYSZOWCACH XVI–XVIII STULECIA

Rzemiosło miejskie w Tyszowcach swoim początkiem sięga XV wieku, a jego rozwój był ściśle związany z nadawanymi miastu przywilejami. Szczególnie ważne było zezwolenie na organizowanie jarmarku rocznego ale również targów, które przyczyniły się do ożywienia handlu lokalnego, a tym samym zwiększenia zapotrzebowania na towary i usługi miejscowych rzemieślników. Kolejnym czynnikiem przyczyniającym się do rozwoju rzemiosła był wzrost liczby ludności starostwa, a tym samym jej siły nabywczej, co przyspieszało i ułatwiało zbyt towarów rzemieślniczych. Nie bez znaczenia było także położenie Tyszowiec na drodze handlowej prowadzącej z Lwowa w kierunku Lublina, Poznania i Wrocławia.

Zahamowanie rozwoju miasta, a tym samym rzemiosła miejskiego, po raz pierwszy daje się zauważyć w połowie XVII wieku. Złożyły się na to liczne przyczyny, do których należy zaliczyć przede wszystkim przejęcie przez rozwijający się Zamość i Tomaszów funkcji gospodarczych sąsiednich ośrodków miejskich, liczne pożary oraz stacjonowanie i przemarsze wojsk nieprzyjacielskich, jak i koronnych. Kryzys rzemiosła miejskiego był spowodowany także zmniejszeniem się siły nabywczej chłopstwa, spowodowanej wojnami i rosnącym obciążeniem pańszczyźnianym. Zapewne w jakimś stopniu na dynamikę produkcji rzemiosła miejskiego miała wpływ konkurencja produktów rzemiosła wiejskiego.

Upadek miast w Rzeczypospolitej w wieku XVIII oraz powszechny kryzys rzemiosła dotknął także Tyszowce. Niewątpliwie zły wpływ na kondycję wytwórczości rzemieślniczej miały działania wojenne. Ogromne kontrybucje płacone stacjonującym w mieście wojskom, jak i spowodowane przez nich zniszczenia niewątpliwie odbiły się niekorzystnie na kondycji rzemieślników. Dowodem na to może być zmniejszona ilości specjalizacji zawodowych w porównaniu z pierwszą połową XVII wieku

Rzemiosło tyszowieckie prawie od samego początku funkcjonowania miasta jako siedziby niegrodowego starostwa przynajmniej w części skupione było w organizacjach cechowych. Cechy tyszowieckie należały do tzw. jednostkowych, zrzeszających fachowców jednego zawodu. W mieście funkcjonowało co najmniej pięć cechów: szewski, kuśnierski, kowalski, tkacki oraz krawiecki. W rzemiośle tyszowieckim doliczono się aż 43 specjalizacji. Pod tym względem Tyszowce plasowały się w czołówce miast województwa bełskiego. Nie dysponujemy tu jednak skalą porównawczą dla całego badanego przez nas okresu. Natomiast w pierwszej połowie XVII wieku mieszkańcy Tyszowiec uprawiali 35 zawodów, co stawiało je wraz z Sokalem na trzecim miejscu, po Bełzie – z 43 zawodami i Tomaszowie – z 40.

Ważną rolę w gospodarce miasta oraz w funkcjonowaniu jego społeczności odgrywały także usługi. Na uwagę zasługuje zawód weterynarza (konowała), dość rzadko wówczas uprawiany. Spośród osób uprawiających zawody usługowe występowali również woźnice, których kupcy wynajmowali do wożenia towarów. Zapewniali oni także podwody dla wojsk polskich i obcych, przemieszczających się przez miasto. Z rzemieślników artystycznych wymieniani są miejscy muzykanci, którzy przygrywali w karczmach podczas zabaw i wesel. Znani są także łaziebnicy zajmujący się obsługą łaźni miejskiej.

CHRISTIAN CRAFT IN TYSZOWCE IN XVI-XVIII CENTURY

Urban handicraft in Tyshowce marks its beginning in XV century and its development was closely connected with the privileges which were granted to the town. Especially important was the permission to organize the annual fairs as well as the markets which resuscitated the local trade increasing the demand for local goods and the services of craftsmen.The district’s population growth became another element of developing the handicraft, it engrossed the customers number enlarging the demand of goods. Location of Tyshowce on the trade route from Lwow to Lublin, Poznan and Wroclaw was also very meaningful. There was also a route of oxen transfer from Moldova to Selesia across the town.

For the first time the slow down in the development of the town along with the urban handicraft could be felt in the first half of the XVII century. The reasons for that were quite extend: quick development of Zamosc and Tomaszow which took the governing functions of the neighboring municipal centers, numerous fires occurred during that period of time in the district, staying of the Crown and enemy troops in the area and their marches which caused that peasants weren’t able to buy the urban handicraft products because of wars and high tributes.

The decline of Polish towns as well as the general crisis concerned also Tyshowce. It goes without saying that the war impacted the craft manufacture. Enormous contributions paid to the armies staying in the town with destructions caused by them negatively reflected upon craftsmen. Comparing with the first half of the XVII century the amount of trade specialization shrank to an unprofitable size.

From the beginning of foundation Tyshowce as a district center craft was concentrated in the guild units. Tyshowce guilds belonged to so called “one-craft” and united specialists of only one vocation. At least five guild units functioned in the town: shoemakers, furriers, weavers, blacksmiths, tailors. Tyshowce handicraft comprised 43 specializations and due to that fact Tyshowce was one of the leading towns in Belz region. Although we do not compare the whole researched period because of data shortage but we know for sure that in the first half of the XVII century Tyshowce citizens practiced 35 vocations that made together with Sokal the third place after Belz with 43 and Tomaszow with 40.

Rural craft was influenced by the needs of farms and villages. Some villagers alongside with their main occupation – work in the field – took up handicraft or practiced different vocations. That’s why they cannot be treated as a separate handicraft group so they are considered to be peasants. Among them there were blacksmiths, weavers, coopers, tailors, shoemakers, inn owners, fishermen, foresters and forest wardens.

 

Marta Dolecka
Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie

KONTRAKT POLSKIEJ MIGRACJI SEZONOWEJ DO ŁOTWY W LATACH 30. XXw. (w świetle zawieranych porozumień)

Brak siły roboczej na Łotwie w rolnictwie w latach trzydziestych stwarzało wzrost zapotrzebowania na imigrantów z Polski. Dotyczyło to głównie okresu najbardziej palących prac polowych, trwającego około siedmiu miesięcy – od wczesnej wiosny do późnej jesieni. Stąd sezonowy charakter polskiej emigracji. Od 1934 r. jej skala zaczęła gwałtownie rosnąć motywując oba kraje do zawarcia 29 X 1938 r. układu w sprawie polskich robotników rolnych. Podpisywane w jego ramach stosowne porozumienia i umowy odnosiły się do: czasu pracy, płac, utrzymania i mieszkania, kosztów podróży, przedwczesnego rozwiązania umowy, narzędzi pracy, chorób, ich leczenia oraz ubezpieczenia, opieki i zażaleń. Co nie bez znaczenia dawały przy tym gwarancję równości Polaków z robotnikami łotewskimi i pewną stabilizację.

THE CONTRACT OF POLISH SESONAL MIGRATION TO LATVIA IN THE 1930s (BASED ON THE CONCLUDED AGREEMENTS)

Labor shortages in agriculture in Latvia in the thirties created a growing demand for Polish immigrants. This was mainly the period of the most pressing field work, which lasted about seven months - from early spring to late autumn. Hence, the seasonal nature of Polish emigration. Since 1934, its scale has grown, motivated both countries to conclude in 29.10.1938 the system on Polish agricultural workers. Based on the system were signed relevant agreements and contracts relating to: working hours, wages, maintenance, housing, travel expenses, premature termination of the contract, work tools, disease, treatment, care and complaints. What is not without significance that the system gave the guarantee of equality for Poles with workers in Latvia, and some stability.

 

Małgorzata Kamieniecka
Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie

ROZLICZENIA MIĘDZYOKRESOWE KOSZTÓW W RACHUNKOWOŚCI I PODATKACH – W KIERUNKU ZMNIEJSZENIA ROZBIEŻNOŚCI 

W artykule omówiono rachunkowe i podatkowe zasady ujmowania rozliczeń międzyokresowych kosztów. Zwrócono uwagę na różnice w ujęciu ich dla celów podatkowych i rachunkowych (zarówno czynnych jak i biernych rozliczeń międzyokresowych) oraz wskazano na skutki tych różnic w kontekście podatku odroczonego. W końcowej części artykułu wskazano na możliwości zmniejszenia rozbieżności w ujmowaniu kosztów z tytułu rozliczeń międzyokresowych dla potrzeb bilansowych i podatkowych.

DEFERRED COSTS IN ACCOUNTANCY AND TAXATION – TOWARDS REDUCTION THE DIFFERENCES

There are analyzed the book-keeping and taxable principles of expression the deferred costs in the article. The author pay attention to the differences in disclosure them for accounting and tax aims (both prepayments and provisions) and to the deferred income tax closed with them. In the end of the article there are points some possibilities of decreasing the divergences of interpretation the deferred costs for accounting and tax purposes.

 

Recenzje

Zdzisław Szymański
Wyższa Szkoła Ekonomii i Innowacji w Lublinie

Recenzja pracy Konrada Ajewskiego„Stanisława Kostki Zamoyskiego życie i działalność 1775-1856”,

Towarzystwo Naukowe Warszawskie. Stefan Zamoyski Educational Trust, Warszawa 2010, stron 722, nlb. 4

 

   
     

© Wyższa Szkoła Zarządzania i Administracji w Zamościu