Rok wydania: 2004

W roku ubiegłym ukazał się w serii zeszytów „Zamojskie Studia i Materiały” pierwszy numer poświęcony naukom medycznym a konkretnie fizjoterapii. Jako podstawowa składowa rehabilitacji medycznej fizjoterapia jest zaliczana do nauk medycznych. Zawód fizjoterapeuty, co zawarte jest w samej nazwie, jest przecież zaliczany do zawodów medycznych, bezpośrednio związanych z leczeniem. Właśnie fizjoterapeuta, podobnie jak lekarz, pielęgniarka, czy psycholog ma ten przywilej, że pracuje bezpośrednio z pacjentem, człowiekiem chorym, który oddaje w jego ręce swoje zdrowie i to narzuca fizjoterapeucie konieczność stałego doskonalenia i szkolenia się. Kolejny zeszyt z serii FIZJOTERAPIA ma umożliwić studentom ale i pracownikom medycznym stałe podnoszenie swojej wiedzy a z drugiej strony stanowi możliwość publikowania prac naukowych przez pracowników naszej uczelni i współpracujących z nami ośrodków. Pierwszy numer z naszej serii spotkał się z życzliwym przyjęciem czytelników i teraz można go znaleźć tylko w bibliotece naszej uczelni lub innych bibliotekach, które wyraziły duże zainteresowanie tym wydawnictwem. To mobilizuje nas do przygotowania drugiego numeru a kolejne będą corocznie, systematycznie wydawane.

W numerze bieżącym drukujemy głównie prace przedstawione na konferencji naukowej poświęconej problemom rehabilitacji w zespołach bólowych kręgosłupa. Są tu więc prace o znaczeniu podstawowym, dotyczące mechaniki i patomechaniki kręgosłupa, epidemiologii, diagnostyki oraz prowadzenia i znaczenia nowoczesnej, kompleksowej rehabilitacji. Jak wspomniano zeszyty z serii FIZJOTERAPIA będą się ukazywały w cyklu rocznym, dadzą więc możliwość publikowania prac naukowych dla pracowników naukowych naszej uczelni a także z współpracujących z nami ośrodków akademickich i badawczych. Dlatego w bieżącym numerze drukujemy wymogi stawiane autorom prac i zachęcamy do przygotowywania artykułów zgodnie z zasadami obowiązującymi w naukach medycznych. Pozwoli to na rozpoczęcie w Komitecie Badań Naukowych starań o przyznanie naszemu pismu odpowiedniej punktacji. Czytelnikom życzę pożytecznej lektury.

Andrzej Kwolek

 

ANATOMIA CZYNNOŚCIOWA DOLNEGO ODCINKA KRĘGOSŁUPA – DYSFUNKCJE, OBJAWY KLINICZNE, PROGNOZOWANIE I WYBÓR TERAPII

Krzysztof Mataczyński

Samodzielny Publiczny Szpital Wojewódzki im. Papieża Jana Pawła II w Zamościu, Al. Jana Pawła II10, Zamość 22-400 Oddział Rehabilitacji

Wyższa Szkoła Zarządzania i Administracji w Zamościu, ul. Akademicka 4, Zamość 22-400 Katedra Fizjoterapii

Streszczenie

W pracy zwrócono uwagę na powszechność zjawiska w obecnej cywilizacji. Podano podstawowe dane epidemiologiczne schorzenia. Wiedza na temat anatomii czynnościowej, neurologii i znajomości objawów chorobowych pozwala w większości przypadków na podjęcie właściwej metody postępowania. Zwrócono uwagę na patomechanizm przeciążeń i powstawanie wczesnych procesów zwyrodnieniowych w obrębie krążka międzykręgowego i następowych tego konsekwencji. W zespole chorobowym występują określone objawy kliniczne, pamiętać należy, że niestety nie zawsze typowe dla poziomu uszkodzenia w związku z migracją jądra miażdżystego. Opierając się jednak na wnikliwym badaniu przedmiotowym istnieją możliwości prognozowania terapii i właściwego doboru leczenia, natomiast diagnostyczne oceny obrazowe, są cennym uzupełnieniem potwierdzającym wyniki rzetelnego, opartego na wiedzy, badania klinicznego. Najczęściej wdrażany proces terapii opiera się na właściwie dobranej rehabilitacji, która jest w tym schorzeniu uznaną i podstawową formą leczenia.

Słowa kluczowe: segment ruchowy, proces zwyrodnieniowy, badanie kliniczne, prognozowanie terapii, rehabilitacja.

 

FUNCTIONAL ANATOMY OF THE LOWER PART OF THE VERTEBRAL COLUMN – DYSFUNCTION, CLINICAL SYMPTOMS, THERAPY PROGNOSIS

Summary

In the article the commonness of the phenomenon was highlighted. The basic epidemiological data of the disorder were also given. The knowledge of functional anatomy, neurology and the awareness of the symptoms enables, in most of the cases, to undertake the proper treatment. Attention was drawn to the patomechanism of overloading and the development of early degeneration processes in the area of intervertebral disc and its consequences. There are certain clinical symptoms in this disorder, but it should be noted that they are not always typical for the extent of the damage, which is connected with the migration of the nucleus pulposus. Basing on the in-depth examination it is, however, possible to prognose the therapy and choose the appropriate treatment. Diagnostic visual examination is, in turn, a valuable complementary measure confirming a reliable, knowledge-based clinical examination. The most common therapy is based on appropriately chosen rehabilitation, which is a recognised and basic treatment in this disorder.

Key words: movement segment, degeneration process, clinical examination, therapy prognosis, rehabilitation.

 

ROZWÓJ ZMIAN ZWYRODNIENIOWYCH CZĘŚCI LĘDŹWIOWEJ KRĘGOSŁUPA JAKO WYRAZ FUNKCJI WIEKU

Andrzej Skwarcz , Piotr Majcher ‚ ,Marek Fatyga

1 Akademia Medyczna im. Prof. F. Skubiszewskiego w Lublinie, Al. Racławickie 1, Lublin 20-950 Klinika Ortopedii i Rehabilitacji

2 Wyższa Szkoła Zarządzania i Administracji w Zamościu, ul. Akademicka 4, Zamość 22-400 Katedra Fizjoterapii

Streszczenie

Segmenty ruchowe kręgosłupa ulegają stałym zmianom w trakcie dojrzewania i starzenia się organizmu człowieka. Zmiany zwyrodnieniowe i odczyny wytwórcze, objawem fizjologicznego starzenia się tkanek, jak również wyrazem przedwczesnego zużycia elementów statyczno-dynamicznych kręgosłupa w następstwie przewlekłego działania różnokierunkowych obciążeń. Zmiany zwyrodnieniowe segmentów ruchowych są częstym źródłem tzw. „bólów krzyża”.

Celem pracy jest przedstawienie rozwoju zmian zwyrodnieniowych w elementach segmentu ruchowego, na podstawie badań preparatów części lędźwiowej pobranych ze zwłok W następstwie zmian wstecznych i stopniowej destrukcji krążka międzykręgowego zmniejsza się wysokość przestrzeni między trzonowej, którym towarzyszą zmiany wsteczne w stawach międzykręgowych oraz między wyrostkami kolczastymi. Zmiany zwyrodnieniowe rozwijają się stopniowo, dotyczą wszystkich elementów statycznych segmentu ruchowego i stanowią źródło tzw. bólów krzyża.

 

DEVELOPMENT OF DEGENERATION OF LUMBAR DISC AS A RESULTS OF AGEING

Summary

Movement segments of the spine are prone to degenerative changes. On the one hand there are natural symptoms of ageing but there may also be the symptoms of the pathological process. Degenerative changes of the spine cause quite often syndromes called back pain. The aim of this paper is to present the process of degenerative changes in elements of movement segment based on the examinations of the lumbar spine samples from the cadaverous tissues. As a result of degenerative changes and gradual destruction of vertebral disc the height of the inter- vertebral space diminishes and is accompanied by changes in the inter- vertebral joints. Degenerative changes develop gradually, refer to all elements of the spine and are the source of the syndromes called back pain.

DIAGNOSTYKA RADIOLOGICZNA ZESPOŁÓW BÓLOWYCH KRĘGOSŁUPA SZYJNEGO

 

Piotr Majcher , Marek Fatyga , Witold Krupski, Andrzej Skwarcz , Piotr Gawda

1 Akademia Medyczna im. Prof. F. Skubiszewskiego w Lublinie,

Al. Racławickie 1, Lublin 20-950 Klinika Ortopedii i Rehabilitacji

2 Wyższa Szkoła Zarządzania i Administracji w Zamościu,

ul. Akademicka 4, Zamość 22-400 Katedra Fizjoterapii

3 Akademia Medyczna im. Prof. Feliksa Skubiszewskiego w Lublinie

ul. Staszica 16, Lublin 20-081 II Zakład Radiologii Lekarskiej

Streszczenie

Autorzy w oparciu o własne doświadczenia i dostępne piśmiennictwo przedstawiają przyczyny występowania zespołów bólowych kręgosłupa szyjnego. Przedstawiają również taktykę postępowania diagnostycznego w oparciu o radiogramy przeglądowe i nowoczesne techniki obrazowania: tomografię komputerową i rezonans magnetyczny.

Różnorodna etiologia zespołów bólowych kręgosłupa szyjnego wymusza przed podjęciem leczenia ustalenie źródła bólu. Autorzy przedstawiają najczęstsze przyczyny zespołów bólowych części szyjnej kręgosłupa wymieniane w piśmiennictwie oraz najczęściej występujące w analizowanym materiale Kliniki Ortopedii i Rehabilitacji AM w Lublinie.

Materiał obejmuje wady wrodzone, zmiany artretyczno-zwyrodnieniowe, pourazowe, nowotworowe. Niejednokrotnie przyczyny dolegliwości bólowych części szyjnej należy szukać w sąsiednich odcinkach kręgosłupa, np. w skoliozach części piersiowej.

Wczesna szeroko pojęta diagnostyka obrazowa pozwala skutecznie leczyć przyczynowo lub objawowo.

 

RADIOLOGICAL DIAGNOSTICS OF PAIN IN CERVICAL SEGMENT OF SPINE

Summary

Authors, basing on their own experience and the literature, present the possible reasons of cervical spine pain. They show the strategy of the diagnosis based on the radiological evaluation, CT and MRI.

Various etiology of the cervical spine pain extorts finding the exact settlement of the source of pain. Authors introduce the most frequent reasons of the cervical pain of the spine mentioned in the literature and occurring in analyzed material of the Orthopedics and Rehabilitation Department in Lublin.

Material enclosed: inborn defects, degenerative changes, posttraumatic and tumor pro- liferation changes.

It often happens that reasons of the pain are located in neighboring sections of spine, eg in scoliosis pectoral parts.

Early comprehensive modern diagnosis enables efficient treatment.

 

DIAGNOSTYKA NEUROFIZJOLOGICZNA ZESPOŁÓW KORZENIOWYCH W ODCINKU SZYJNYM I LĘDŹWIOWO – KRZYŻOWYM KRĘGOSŁUPA

Władysław Dołomisiewicz

Samodzielny Publiczny Szpital Wojewódzki im. Papieża Jana Pawła П Aleja Jana Pawła II 10, Zamość 22- 400 Ośrodek Diagnozy i Leczenia Chorób Układu Nerwowego Pracownia Elektromiografii

Streszczenie

W pracy zostały omówiono metody diagnostyki neurofizjologicznej stosowanej do oceny zespołów korzeniowych w odcinku szyjnym i lędźwiowo – krzyżowym, ich wartość, zalety i wady oraz celowość użycia. Położono nacisk na elektromiografię, ale poddano ocenie również: somatosensoryczne potencjały wywołane, dermatosomałne potencjały wywołane oraz stymulację magnetyczną.

 

NEUROPHYSIOLOGICAL EVALUATION OF RADICULAR SYNDROMES IN CERVICAL AND LUMBO -SACRAL SEGMENT OF VERTEBRAL COLLUMN

Summary

The paper describes methodes used in neurophysiological diagnostics and applied in assessment of radicular syndromes in cervical and lumbosacral segment of vertebral collumn. The assessment takes under consideration: diagnostic values, cost versus benefits ratio, usefullness. The stress was given to electromyography, but other methods eg. SSEP, DSEP as well as motor evoked potentials were considered also.

 

BÓL W OKOLICY LĘDŹWIOWO-KRZYŻOWEJ JAKO PROBLEM INTERNISTYCZNY

Krzysztof Marczewski’ , Dorota Boniek-Poprawa

1 Wyższa Szkoła Zarządzania i Administracji w Zamościu,

ul. Akademicka 4, Zamość 22-400 Katedra Fizjoterapii

Samodzielny Publiczny Szpital Wojewódzki im. Papieża Jana Pawła II w Zamościu,

Aleja Jana Pawła II10, Zamość 22- 400 Oddział Wewnętrzny Nefrologiczno-Endokrynologiczny ze Stacją Dializ

Streszczenie

Ból okolicy lędżwiowo-krzyżowej jest problemem interdyscyplinarnym. W większości przypadków wynika ze zmian chorobowych w obrębie krążka międzykręgowego. Jednak u około 10% chorych przyczyną dolegliwości są schorzenia gastrologiczne, endokrynologiczne, nefrologiczne czy hematologiczne. W artykule pomijamy przyczyny reumatologiczne, które są przedmiotem oddzielnego opracowania. Wczesne rozpoznanie jest trudne, ale możliwe jeżeli pamięta się o ich istnieniu i stosuje właściwe metody diagnostyczne obejmujące ukierunkowane: wywiad, badanie przedmiotowe oraz badania laboratoryjne i obrazowe. Umożliwiają one rozpoznanie takich chorób jak tętniak aorty brzusznej, zapalenia trzustki, kamica nerkowa czy siatkowiak plazmocytowy. Właściwie i wczesne rozpoznanie znacznie zwiększa szanse na skuteczne leczenie. Z kolei skuteczne leczenie chorób stanowiących tradycyjną domenę internistów jak otyłość, cukrzyca, nadciśnienie tętnicze, zapobiega wtórnej (poprzez zmniejszenie ruchliwości i wzrost masy ciała pacjenta) dysfunkcji krążka międzykręgowego i występowaniu bólów w okolicy lędźwiowo-krzyżowej.

 

LOW BACK PAIN IN INTERNAL DISEASE

Summary

Low back pain appears to be an interdisciplinary problem. In the majority of cases it is thought to be consequence of the morbid changes in the intervertebral disc area. However, ten per cent of patients suffer from this disorder as a result of chronic gastrological, endocrinological, nephrological and haemotological diseases. In this paper we omit the plenty of rheumatic causes, which are the topic of a separate article. Early diagnosis is difficult, but possible if physicians remember of the existance of the above ilnesses and use the proper diagnostic methods, like interview, physical examination, laboratory investigation and imaging examination. These methods enable physicians to diagnose diseases such as abdominal aortic aneurysm, pancreatitis, nephrolothiasis and plasmacytoma. The proper and early diagnosis significantly increases patients’chances of successful treatment. Furthermore, the effective treatment of typical internal diseases, like obesity, diabetes mellitus and hypertension prevents (due to decreased mobility et increased body mass) the secondary intervertebral disc dysfunction and low back pain.

 

PHYSIOTHERAPY IN THE PAIN OF LUMBOSACRAL SPINE

Summary

The pain in the lower back, which is a serious medical and social problem, is considered to be a civilisation disease. The aim of the authors is not pointing to one particular physiotherapy method in back pain, but showing various variants of training in different stages of the disorder. Doctors and physiotherapists dealing with this problem should employ the knowledge and experience of renowned authorities while programming the overall training treatment.

 

REHABILITACJA W ZESPOŁACH BÓLOWYCH DOLNEGO ODCINKA KRĘGOSŁUPA – ZASADY POSTĘPOWANIA

Dorota Korab, Małgorzata Majka, Andrzej Kwolek*

Szpital Wojewódzki nr 2, Rzeszów ul. Lwowska 6 Oddział Rehabilitacji * Wyższa Szkoła Zarządzania i Administracji w Zamościu, ul. Akademicka 4, Zamość 22-400 Katedra Fizjoterapii

Streszczenie

Zespoły bólowe dolnego odcinka kręgosłupa są trzecią przyczyną porad medycznych. Dotyczą głównie ludzi młodych, stąd koszty finansowe ponoszone z tytułu niezdolności do pracy są bardzo duże. W 90% przypadków zespołów bólowych kręgosłupa etiologia związania jest z zespołem przeciążeniowym kręgosłupa. Kompleksowe leczenie rehabilitacyjne według standardów postępowania w okresie ostrym i przewlekłym przyczynia się do zmniejszenia nawrotów, a przez to zmniejsza koszty ponoszone przez społeczeństwo. Celem pracy jest przedstawienie standardów kompleksowego leczenia rehabilitacyjnego w zespołach bólowych kręgosłupa w okresie ostrym i przewlekłym w oparciu o najnowsze doniesienia naukowe i doświadczenia własne.

Słowa kluczowe: zespól bólowy dolnego odcinka kręgosłupa, kompleksowa rehabilitacja, okres ostry i przewlekły choroby

 

REHABILITATION IN PAIN OF LUMBOSACRAL SPINE – RULES FOR PROCEDURE

Summary

Low back pain syndrome is a third cause of medical consultations. Young people are mostly affected, hence social financial burden caused by disablement for work are very high. The etiology in 90% is connected with lumbar overloaded syndrome. Complex rehabilitation treatment in acute and chronic phase of diseases according to standards contribute to lowering of recurrences of pain and financial burden of society. The aim of the work is presenting of complex rehabilitation standards in low back pain syndrome according to recent medical information and our experiences.

Key words: low back pain syndrome, complex rehabilitation, acute and chronic phase of disease.

 

ZASADY KWALIFIKACJI CHORYCH Z ZESPOŁEM BÓLOWYM LĘDŹWIOWO-KRZYŻOWEGO ODCINKA KRĘGOSŁUPA DO LECZENIA ZACHOWAWCZEGO

Paweł Targosiński, Jerzy Grossman, Marek Łyp

‚Akademia Wychowania Fizycznego, ul. Marymoncka 34, 01-813 Warszawa Wydział Rehabilitacji 2 Wyższa Szkoła Zarządzania i Administracji, ul. Akademicka 4, 22-400 Zamość

Streszczenie

Występowanie bólu kręgosłupa lędźwiowo-krzyżowego staje się problemem cywilizacyjnym. Od zamierzchłych czasów przedstawiano różne sposoby postępowania leczniczego w takich przypadkach, bazując na obserwacji i doświadczeniu. Sposoby te podlegają ciągłym zmianom. Wraz z postępem wiedzy dokonującym się na gruncie naukowym, w medycynie, a szczególnie w fizjoterapii zaczęły się pojawiać metody usprawniania oparte na najnowszej wiedzy uzasadniającej przyczyny powstawania i występowania bólu. W opracowaniu sta- rano się znaleźć zależność pomiędzy oceną pacjentów dokonywaną na podstawie niektórych składowych badania klinicznego i radiologicznego, a wynikami leczenia. Chciano również sprawdzić na ile skuteczność leczenia zachowawczego w zespole bólowym lędźwiowo-krzyżowego odcinka kręgosłupa może zależeć od obrazu klinicznego i radiologicznego a nie od zastosowanej metody usprawniania.

RULES FOR QUALIFYING PATIENTS WITH LUMBOSACRAL SPINE PAIN FOR THERAPY

Summary

Pains of lubmosacral spine become a civilizational problem. Variety of therapeutic managements have been applied in such cases since ancient times, based on observations and experience. The managements are subject to neverending changes. With progress taking place in science and medicine, and in physiotherapy in particular, the new managements began to appear, facilitated by the latest knowledge of causes that bring about pain and make it last. This paper attempted to find relationship between evaluation of pain, done according to some elements of clinical and radiological examinations, and results of treatment. Attempts were also made to find how much the effectiveness of conservative therapy in lumbalgia might depend on clinical and radiological picture, and not on the applied rehabilitation method.

 

ZABURZENIA DEPRESYJNE W CHOROBACH SOMATYCZNYCH ZE SZCZEGÓLNYM UWZGLĘDNIENIEM PRZEWLEKŁYCH ZESPOŁÓW BÓLOWYCH KRĘGOSŁUPA LĘDŹWIOWO-KRZYŻOWEGO

Lenart-Domka Ewa , Kwolek Andrzej

1 Uniwersytet Rzeszowski, Al. Rejtana 16c, Rzeszów 35-959 Instytut Fizjoterapii Wyższa Szkoła Zarządzania i Administracji w Zamościu, ul. Akademicka 4, Zamość 22-400 Katedra Fizjoterapii

Streszczenie

Zaburzenia depresyjne należą do najczęstszych zaburzeń psychicznych w przewlekłych chorobach somatycznych i dotyczą według różnych autorów od 30 do 40% pacjentów, szczególnie często towarzyszą przewlekłym zespołom bólowym. W artykule opisano wzajemne zależności współistniejących zaburzeń depresyjnych z chorobami somatycznymi ze szczególnym uwzględnieniem przewlekłych zespołów bólowych kręgosłupa L-S i spowodowane tym trudności diagnostyczne i lecznicze.

Słowa kluczowe: depresja, choroba somatyczna, przewlekły zespół bólowy kręgosłupa

 

DEPRESSION PROBLEMS IN SOMATIC DISEASES OF CHRONIC LOW ВАС PAIN IN PARTICULAR

Summary

Depression is the most common psychiatric disorder in somatic diseases. It concerns about 30-40% of patients suffering from various somatic diseases and occurs particularly often in chronic low back pain. In this paper mutual connections between depression and somatic diseases are described as well as some problems caused by them in diagnosing and treatment.

Key words: depression, somatic disease, chronic low back pain

 

KINEZYTERAPIA W ZESPOŁACH BÓLOWYCH KRĘGOSŁUPA SZYJNEGO

Marek Fatyga, Piotr Majcher, Elżbieta Rutkowska

1 Akademia Medyczna im. Prof. F. Skubiszewskiego w Lublinie

Al. Racławickie 1, Lublin 20-950 Klinika Ortopedii i Rehabilitacji

2 Wyższa Szkoła Zarządzania i Administracji w Zamościu,

ul. Akademicka 4, Zamość 22-400 Katedra Fizjoterapii Akademia Medyczna im. Prof. F. Skubiszewskiego w Lublinie AL Racławickie 1, Lublin 20-950 Samodzielna Pracownia Fizjoterapii

Streszczenie

Zespoły bólowe kręgosłupa szyjnego, którym nie towarzyszą objawy neurologiczne powinny być leczone nieoperacyjnie. Dotyczy to zespołów o najczęściej występującej etiologii. W leczeniu nieoperacyjnym istotne znaczenie ma kinezyterapia, obok powszechnie stosowanej fizykoterapii i farmakoterapii. Celem pracy jest przedstawienie modelu kinezyterapii prowadzonej w zespołach bólowych kręgosłupa szyjnego. Analizą objęto pacjentów leczonych w Klinice Ortopedii i Rehabilitacji AM w Lublinie. U chorych z dominującym zespołem przeciążeniowym kręgosłupa szyjnego stosowano ćwiczenia rozluźniające, a następnie wzmacniające poszczególne grupy mięśniowe. U patentów z dominującymi zmianami zwyrodnieniowo-wytwórczymi stosowano ćwiczenia w odciążeniu, a następnie ćwiczenia wzmacniające. W zespołach bólowych pourazowych stosowano ćwiczenia zmniejszające napięcie mięśniowe, a następnie wzmacniające, szczególne gdy było wcześniej stosowane unieruchomienie kołnierzem ortopedycznym. Zmniejszenie lub ustąpienie dolegliwości bólowych oraz ograniczenie częstotliwości nawrotów dolegliwości jest czynnikiem potwierdzającym wartość stosowania kinezyterapii.

 

KINESITHERAPY IN THE PAIN OF CERVICAL SPINE

Summary

Cervical spine syndromes, which are not accompanied by neurological symptoms, uld he treated non-surgically. It concerns the symptoms of most frequent etiology. In ‚п-operałing treatment kinezytherapy has the great impact besides universally used hysiotherapy and farmakotherapy.

The aim of this work is to present the model of kinezytherapy conducted in patients with ervical spine pain. The material consists of patients treated in Orthopedics and ehabilitation Department in Lublin.

The strategy of kinezytherapy depends on clinical symptoms. In some cases loosening exercises are more advisable, in others strengthening. Diminishing or disappearing of pain complaint and limitation of frequency of the symptoms are the factors confirming value of age kinezytherapy.

 

FIZJOTERAPIA W ZESPOŁACH BÓLOWYCH DOLNEGO ODCINKA KRĘGOSŁUPA

Andrzej Molas, Krzysztof Mataczyński, Rafał Sapuła

Samodzielny Publiczny Szpital Wojewódzki im. Papieża Jana Pawła II w Zamościu, Aleja Jana Pawła II10, Zamość 22- 400 Oddział Rehabilitacji Wyższa Szkoła Zarządzania i Administracji w Zamościu, ul. Akademicka 4, Zamość 22-400 Katedra Fizjoterapii

Streszczenie

Bóle krzyża stanowiące poważny problem medyczny oraz społeczny są uznawane za chorobę cywilizacyjną. Celem autorów pracy nie jest wskazanie na konkretną metodę fizjoterapii w bólach pleców, ale przedstawienie różnych wariantów usprawniania w poszczególnych okresach choroby. Lekarze oraz fizjoterapeuci zajmujący się tą problematyką, w programowaniu kompleksowego leczenia usprawniającego, powinni korzystać z wiedzy i doświadczeń uznanych autorytetów.

Summary

The pain in the lower back, which is a serious medical and social problem, is considered to be a civilization disease. The aim of the authors is not pointing to one particular physiotherapy method in back pain, but showing various variants of training in different stages of the disorder. Doctors and physiotherapists dealing with this problem should employ the knowledge and experience of renowned authorities while programming the overall training treatment.

OCENA EFEKTYWNOŚCI TERAPII PROWADZONEJ Z WYKORZYSTANIEM WYCIĄGU PĘTLĄ GLISSONA

Paweł Targosiński1,2 Jerzy Grossman1,2, Marek Łyp1

1 Akademia Wychowania Fizycznego, ul. Marymoncka 34, 01-813 Warszawa Wydział Rehabilitacji 2 Wyższa Szkoła Zarządzania i Administracji, ul. Akademicka 4, 22-400 Zamość

Streszczenie

Wobec mnogości środków i sposobów oddziaływań kinezyterapeutycznych, oraz sprzecznych informacji dotyczących przydatności stosowania wyciągu pętlą Glissona, grupę pacjentów z dolegliwościami górnego odcinka kręgosłupa poddano leczeniu zachowawczemu tą metodą i oceniono uzyskane wyniki.

ASSESSMENT OF THE EFFECTIVENESS OF THE GLISSON TRACTION LOOP

Summary

With multitude of kinesitherapeutic methods and measures, and with contradictory ormation concerning therapeutic value of the Glisson traction loop, a group of patients fering from the upper spine section problems were subjected to conservative treatment ording to this particular method, followed by evaluation of results.

KINEZYTERAPIA W LECZENIU PRZEDOPERACYJNYM DYSKOPATII LĘDŹWIOWEJ – JAKOŚĆ I UWARUNKOWANIA

Elżbieta Rutkowska

Akademia Wychowania Fizycznego Józefa Piłsudskiego w Warszawie Zamiejscowy Wydział Wychowania Fizycznego w Białej Podlaskiej 21-500 Biała Podlaska ul. Akademicka 4

Streszczenie

Celem pracy jest ocena popularności kinezyterapii dyskopatii lędźwiowej wśród pacjentów leczonych operacyjnie z powodu tej choroby w Klinice Neurochirurgii AM w Winie w latach 1999-2002. Badaniami objęto 350 losowo wybranych pacjentów zakwalifikowanych do zabiegu, których poddano szczegółowemu wywiadowi na podstawie standaryzowanej ankiety własnej. Przeprowadzone badania wykazały, że wieloletnie leczenie zachowawcze ograniczało się głównie do farmakoterapii. Kinezyterapia wykorzystana była w stopniu niedostatecznym. Tylko 15 chorych zastosowało przed zabiegiem właściwe leczenie usprawniające.

KINESITHERAPY IN THE PREOPERATIVE TREATMENT OF LUMBAR DISCOPATHY – QUALITY AND CONDITIONING

Summary

The purpose of this study was to evaluate the popularity of kinesitherapy to treat lumbar discopathy among patients treated surgically for this disorder at the Neurosurgical Clinic the Medical University in the period 1999-2002.The research involved 350 randomly elected patients referred for surgical treatment of lumbar discopathy. The patients were terviewed in depth, using an authorial questionnaire. The research indicated that long- term conservative treatment was limited primarily to pharmcotherapy. Kinesitherapy was put to adequate use by the majority of patients. Only 15 patients used correct kinesitherapy before surgical treatment.

SZCZEGÓLNE RYZYKA POWIKŁAŃ ZATOROWO-ZAKRZEPOWYCH PRZY USZKODZENIU KRĘGOSŁUPA

Eugeniusz Dzis1, Aleksandra Tomaszewska2

Lwowski Narodowy Uniwersytet Medyczny im. Danyła Hałyćkoho ul. Pekarska 69, 79010 Lwów

Wyższa Szkoła Zarządzania i Administracji, ul. Akademicka 4, 22-400 Zamość

Streszczenie

W chorobach kręgosłupa, zwłaszcza po urazach i zabiegach operacyjnych, we wczesnych etapach podczas rehabilitacji istnieje wielkie ryzyko powstania zakrzepów. Nie zawsze empiryczne stosowanie leków przeciwtrombolitycznych i przeciwpłytkowych jest efektywne. Dlatego zawsze trzeba oceniać możliwość powstawania zakrzepowych zaburzeń hemostazy wykorzystując badania ogólnokliniczne i hemostazjologiczne (orientacyjne i specjalistyczne). Adekwatnie prowadzone koagulologiczne badanie powinno mieć decydujące znaczenie w optymalnej profilaktyce powstania zakrzepu i kontroli jej efektywności.

Słowa kluczowe: hemostaza, trombofilia, zakrzepica, diagnostyka, profilaktyka, uszkodzenia kręgosłupa i rdzenia kręgowego.

THE PARTICULAR RISK OF THROMBOEMBOLIC COMPLICATIONS IN VERTEBRAL COLUMN INJURY

Summary

There is a high risk of thrombosis in diseases of vertebral column, especially in its trauma and surgical operations, on early stages and rehabilitation period. Empiric using of anticoagulant and antiplatelet agents is not always effective. In such cases estimation of possibility of hemostatic disturbances must be performed using clinical and hemostasiologic (screening and specialized) examinations. Adequate coagulologic study should play decisive role in ordering of optimal thrombosis prevention and controlling for its efficiency.

Key words: hemostasis, thrombophilia, thrombosis, diagnosis, prevention, vertebral column injury, spinal cord injury.

REAKCJE WOLNORODNIKOWE W TKANCE CHRZESTNEJ

Anna Krzepiłko

Wyższa Szkoła Zarządzania i Administracji w Zamościu ul. Akademicka 4, 22-400 Zamość

Streszczenie

Reaktywne formy tlenu takie jak tlenek azotu, anionorodnik ponadtlenkowy, nadtlenek wodoru, kwas podchlorowy powstają w komórce podczas typowych przemian metabolicznych. Wolne rodniki mogą uszkadzać składniki komórek. W pewnych stanach patologicznych RFT pośredniczą w niszczeniu tkanki chrzestnej. Wolne rodniki odgrywają znaczącą rolę w procesach depolimeryzacji kwasu hialuronowego. Systemy generujące wolne rodniki mogą ułatwiać niszczenie kolagenu. RFT pośredniczą także w niszczeniu tkanki chrzestnej poprzez zahamowanie biosyntezy składników substancji zewnątrzkomórkowej. Stres oksydacyjny może także powodować śmierć chondrocytów.

FREE RADICAL REACTIONS IN CARTILAGE

Summary

Reactive oxygen species such nitric oxide, superoxide anion, hydrogen peroxide and hypochlorous acid are formed in cells as a consequence of normal aerobic metabolism. Free radicals cause damage to macromolecules. In some pathological conditions ROS are involved in cartilage degradation. Free radical plays an important role in the depolymerization ofhialuric acid. ROS generating systems can induce damage in collagen. ROS contribute to cartilage degradation by inhibiting matrix synthesis. Oxidative stress may also cause chondrocytes death.

ZNACZENIE REHABILITACJI LECZNICZEJ W UBEZPIECZENIACH SPOŁECZNYCH

Anna Wilmowska

Uniwersytet Rzeszowski, Al. Rejtana 16c, 35-959 Rzeszów Wyższa Szkoła Zarządzania i Administracji w Zamościu ul. Akademicka 4, 22-400 Zamość

Streszczenie Redakcji

Zgodnie z zaleceniami Światowej Organizacji Zdrowia, należy wykorzystać wszelkie możliwości diagnostyczno – leczniczo – rehabilitacyjne przed wydaniem orzeczenia o niezdolności do pracy. Rehabilitacja lecznicza w ramach prewencji rentowej ZUS ma istotne znaczenie dla: ubezpieczonych, którzy dzięki poprawie funkcji organizmu w wyniku zastosowania procedur leczniczo rehabilitacyjnych mają możliwość kontynuowania pracy zarobkowej, utrzymania statusu społecznego i jakości życia, instytucji ubezpieczenia społecznego z uwagi na zmniejszenie wydatków na świadczenia z tytułu niezdolności do pracy oraz wzrost liczby ubezpieczonych odprowadzających składki ubezpieczeniowe.

THE IMPORTANCE OF THERAPEUTIC REHABILITATION IN SOCIAL INSURANCE SYSTEM

Editor’s summary

According to the recommendations of World Health Organisation, all diagnostic, treatment and rehabilitation possibilities should be made use of before issuing the judge- ment of unfitness for work. Therapeutic rehabilitation as a part of disability pension pre- vention of Social Insurance Institution (ZUS) is very important for: -people with social insurance, who thanks to the improvement of bodily functions re- sulting from the application of therapeutic and rehabilitation procedures have a chance to continue their work, maintain their social status and the quality of life, – social insurance institution because of the decrease of expenditure related with the payment of benefits for unfit for work and the increase of those who pay social insurance fees.