Rok wydania: 2006

POPULACJA STARSZYCH PACJENTÓW NA ODDZIALE WEWNĘTRZNYM ORAZ PROBLEM REHABILITACJI W TEJ GRUPIE WIEKOWEJ

Renata Budzyńska-Nosal

Krzysztof Marczewski

Streszczenie

Problemy ludzi starych we współczesnej cywilizacji nabierają coraz większego znaczenia, a zagadnienia związane z pacjentami należącymi do starszego pokolenia są obiektem zainteresowania wielu specjalności. Niniejsza praca jest próbą oceny sytuacji populacji pacjentów w wieku starszym i bardzo starym, hospitalizowanych na naszym Oddziale w roku 2005.

Z 1628 hospitalizacji wyłoniono 305 (19%), w których pacjenci byli w wieku 75 lat i więcej. Wśród nich było 149 (49%) kobiet oraz 156 (51%) mężczyzn. 98 (32%) pacjentów zamieszkiwało regiony miejskie, 207 (68%) – wiejskie.

Analiza porównawcza z danymi GUS wskazuje, że w naszym regionie ogólna chorobowość oraz dostęp do leczenia szpitalnego są jednakowe dla obu płci, niezależnie od miejsca zamieszkania, jednak śmiertelność pacjentów z miasta, szczególnie kobiet, jest wyraźnie wyższa. Najczęstszymi przyczynami hospitalizacji, według pierwszego rozpoznania, były: przewlekła niewydolność nerek (27%), cukrzyca (14%), zapalenie płuc (11%) oraz ostra niewydolność nerek (7%). Obserwowano częste współistnienie przewlekłej niewydolności krążenia (67%), przewlekłej niewydolności nerek (58%), nadciśnienia tętniczego (51%), cukrzycy (43%) oraz anemii (31%). Średni czas hospitalizacji wynosił 12,3 dni.

Niestety, problemy związane z rozwijającym się zniedołężnieniem i koniecznością rehabilitacji osób starszych są niedostrzegane. Konieczne jest skierowanie uwagi na problemy pacjentów tej grupy wiekowej i umieszczanie ich w ukierunkowanych oddziałach geriatrycznych lub zapewnienie im rehabilitacji w istniejących oddziałach szpitalnych różnych specjalności.

POPULATION OF ELDERLY PATIENTS AT THE INTERNAL DISEASES DEPARTMENT AND THE PROBLEM OF REHABILITATION OF THIS AGE GROUP

Summary

Modern civilization problems of old people are becoming more and more important and questions related to them are a mailer of interest for many specialities. This work is trying to estimate a situation of the old-old and oldest-old patients admitted to our department in 2005.

Out of 1628 annual cases of hospitalizations we have found 305 (19%). patients over 75 years old, including 149 (49%) women and 156 (51%) men. As for the place of living, 98 (32%) inhabited city regions and 207 (68%) lived in the country. Comparative analysis by GUS shows, that in our region general sickness and access to the hospital treatment are the same for both sexes, independently of residence, however mortality of patients living in the city, women in particular is definitely higher. The most frequent causes for hospital stays were: chronic renal failure (27%), diabetes (14%), pneumonia (11%) and acute renal failure (7%). Besides, we have found frequent co-existence of congestive heart failure (67%), hypertension (51%). diabetes (43%) and anemia (31%). The average time of total hospitalization took about 12,3 days. Unfortunately, problems related to aging and the necessity of rehabilitation of the old people are not noticed. It is necessary to understand their need of multidisciplinary hospital care by placing them in geriatrics departments or providing rehabilitation in already existing hospital departments of different specialities.

 

PROBLEMY REHABILITACJI U PACJENTÓW HEMODIALIZOWANYCH PO 70 R. Ż.

Agnieszka Sawicka Marek Maciejewski Krzysztof Marczewski

Streszczenie

Wstęp: Rehabilitacja pacjentów hemodializowanych stanowi istotny element całości leczenia. Ocena funkcji kognitywnych nie należy jeszcze do podstawowego zakresu badań przeprowadzanych w tej grupie chorych. Celem pracy była ocena funkcji poznawczych chorych dializowanych i próba znalezienia przyczyn mogących utrudnić rehabilitacją w tej grupie chorych.

Materiał i metody: W badaniu uczestniczyło 22 chorych dializowanych w wieku powyżej 70 roku życia. Grupą kontrolną stanowiło 165 zdrowych ochotników. U wszystkich wykona- no następujące testy: MMSE – Krótka Skala Oceny Stanu Psychicznego, której celem jest określenie stopnia zaburzeń procesów poznawczych, test Labiryntu służący do oceny stopnia zaburzeń procesów otępiennych, test Pamięci oceniający pamięć krótkotrwałą. Celem oceny wzrokowo – przestrzennych zaburzeń poznawczych wykorzystano Test Wykreślania Liter oraz Test Łączenia Punktów typ A i B. Ponadto każdy uczestnik wykonywał test oceniający poziom lęku i depresji. W tym przypadku użyło Skali Depresji Becka.

Wyniki: We wszystkich analizowanych testach pacjenci dializowani uzyskali gorsze wyniki.

Wnioski: Wśród chorych dializowanych stwierdzono istotne zaburzenia wszystkich funkcji poznawczych. Problemy w rehabilitacji w tej grupie chorych wydają się wynikać z jednej strony z dysfunkcji organu jakim są nerki, upośledzenia funkcjonowania centralnego układu nerwowego, układu krążenia, zaburzeń funkcji poznawczych, z drugiej z trudną sytuacją psychologiczną.

słowa kluczowe: hemodializoterapia, funkcje kognitywne, łagodne zaburzenia funkcji poznawczych.

 

PROBLEMS OF REHABILITATION OF DIALYSIS PATIENTS OVER 70 YEARS OF AGE

Summary

Background. The rehabilitation of dialysis patients is a significant element of the treatment. The evaluation of such patients’ cognitive functions has not become a basic examination yet. The aim of the study was to evaluate dialysis patients’ cognitive functions as well as attempt to find the causes which may make their rehabilitation difficult.

Material and methods. Twenty two dialysis patients and a control group of one hundred and sixty five healthy subjects were studied. All the subjects were given tests including MMSE (Mini – Mental State Examination) to evaluate the state of mental health, Labirynth to evaluate the depth of dementia disorder , Trial Making Test type A and В and the Letter – Cross-Out Test to evaluate motor – visual cognitive dysfunction. To measure the level of fear and depression the Beck ‚s Depression Inventory was used.

Results: In all analyzed tests, the results of the dialysis patients were worse.

Conclusion: The important impairment of cognitive functions was observed in dialysis patients, which, on the one hand, seems to be a result of renal dysfunction, central nervous system dysfunction, cardiovascular system dysfunction and cognitive dysfunction, but on the other hand, it appears to be caused by patient ‚s psychological condition.

key words: haemodialysotherapy, cognitive function, mild cognitive impairment

EFEKTY REHABILITACJI SZPITALNEJ PO UDARZE MÓZGU U OSÓB W WIEKU PODESZŁYM

Anita Pacześniak-Jost Iwona Opalińska Anna

Samojedna-Kobosz Andrzej Kwołek

Streszczenie

Wstęp. Zaburzenia i niesprawność czynnościowa u chorych po udarze niedokrwiennym mózgu stwarzają konieczność wdrożenia efektywnej rehabilitacji. Jej zasadniczym celem jest odtworzenie upośledzonych funkcji lub kompensacja funkcji utraconych. Utrudnienie sta- nowi fakt, że udary niedokrwienne dotyczą zazwyczaj ludzi starszych, obciążonych często innymi schorzeniami.

Cel. Ocena efektów rehabilitacji szpitalnej pacjentów po udarze niedokrwiennym mózgu w wieku powyżej 75 lat z odniesieniem do młodszej grupy w przedziale między 60 a 75 lat.

Materiał i metoda. Badaniami objęto 61 osób (23 mężczyzn i 38 kobiet) po jednokrotnym udarze niedokrwiennym, w tym 31 osób w wieku od 60 do 75 lat (Grupa A) oraz 30 osób powyżej 75 roku życia (Grupa B). Średnia wieku w badanej Grupie A wynosiła 66.7 lal natomiast w Grupie В – 79.0 lat. Wszyscy pacjenci byli poddani rehabilitacji w okresie do pól roku od udaru, a czas od zachorowania wynosił od 10 dni do 6 miesięcy.

Do badań wykorzystano dane z kari informacyjnych a w tym wskaźnik Barthel. skałę Rankina i skalę Brunnström. Oceny stanu pacjentów dokonywano zawsze w dniu przyjęcia oraz w dniu wypisu z oddziału – średnio po 23 dniach.

Wyniki. W trakcie pobytu nie obserwowano pogorszenia stanu neurologicznego. Wyjściowa sprawność w wykonywaniu czynności dnia codziennego była porównywalna w obu grupach, natomiast stan po rehabilitacji wskazał na nieznacznie większą poprawę w grupie młodszej. Podobnie przedstawiała się poprawa w zakresie sprawności ruchowej kończyn ocenianych skalą Brunnström. Również w obu grupach uzyskano porównywalną poprawę samodzielności ocenianej skalą Rankina.

Wnioski. Różnica wieku pomiędzy badanymi grupami nie decyduje o uzyskanych efektach rehabilitacji.

Słowa kluczowe: udar mózgu, rehabilitacja, wiek.

EFFECTS OF INPATIENT REHABILITATION IN ELDERLY PATIENTS AFTER ISCHEMIC STROKE

Summary

Introduction: Disturbances and functional disability in patients after ischemic stroke create necessity of inculcation of effective rehabilitation. The fundamental aim of this rehabilitation is reconstruction of impaired functions or compensation of lost functions. Ischemic stroke has usually concerned elderly people, often burdened with another chronic disease and his makes difficulty.

Aim: Evaluation of effects of inpatient rehabilitation in patients after ischemic stroke aged above 75 years with reference to younger group aged between 60 and 75 years.

Material and method: 61 patients (23 men and 38 women) after single ischemic stroke were evaluated including 31 patients aged 60-75 years (Group A) and 30 patients above 75years (Group B). Mean age in group A was 66,7years, whereas in group В – 79,0years. All patients were underwent rehabilitation till half year after stroke and time from onset of disease was from 10 days to 6 months. Dates from informational cards were used, including Barthel index, Rankin scale and Brunnström scale. Patients state were always evaluated at day of  Admie to hospital and At day of discharge- mean after 23 days.

Results: The course of stay in hospital weren’t observed of deterioration of neurological state. Starting efficiency in the execution of daily activities was comparable to both groups, whereas neurological state of patients after rehabilitation indicated in greater improvement In younger group. Improvement in the range of extremities motor activity, evaluated by Brunnström scale, was obtained comparable improvement of self- reliance, evaluated by Rankin scale.

Conclusions: Differences of age between evaluated groups doesn’t determine about obtained effects of rehabilitation.

Key words: stroke, rehabilitation, age

URZĄDZENIE DO TRENINGU KOŃCZYN DOLNYCH – THERA VITAL W REHABILITACJI PACJENTÓW Z NIEDOWŁADEM POŁOWICZYM

Mariusz Drużbicki Andrzej Kwolek Iwona Opalińska Anita Pacześniak-Jost

Streszczenie

Wstęp. W rehabilitacji chorych z niedowładem połowiczym po udarze mózgu odtwarza- nie utraconych funkcji poprzez stymulację czuciowo-ruchową powinno opierać się głównie na indywidualnej pracy z terapeutą. Stosowanie urządzeń powinno być uzupełnieniem tego procesu. Szczególną formę wspomagania rehabilitacji stanowią ćwiczenia wykorzystujące biologiczne sprzężenie zwrotne prowadzone przy pomocy różnych urządzeń. Przykładem jest rotor do ćwiczeń biernych i czynnych kończyn dolnych Thera Vital zaopatrzony w oprogramowanie pozwalające na generowanie informacji zwrotnej obrazującej symetrię i zaangażowanie kończyn dolnych podczas pracy.

Celem pracy jest ocena przydatności rotora do treningu kończyn dolnych u chorych z niedowładem połowiczym po udarze mózgu.

Materiał i metoda. W oddziale rehabilitacji badano 30 pacjentów po udarze niedokrwiennym i krwotocznym mózgu w różnym czasie od zachorowania. Oceniano symetrię obciążenia kończyn dolnych, nasilenie niedowładu kończyn dolnych wg skali Brunnström, napięcie mięśniowe w skali Ashworth, samodzielność wg skali Rankina oraz samoobsługi wg wskaźnika Bartheł. Badanie wykonano dwukrotnie podczas pobytu chorego na oddziale. Do dodatkowych ćwiczeń z wykorzystaniem rotora kwalifikowano chorych po udarze z zaburzonym wskaźnikiem symetryczności kończyn dolnych lub wzmożonym napięciem mięśniowym kończyn niedowładnych. Średni czas treningu wynosił 15 minut. Informacja zwrotna o wydolności prawej i lewej kończyny oraz bieżących parametrach ćwiczeń była przedstawiana graficznie na wyświetlaczu. Obciążenie i wybór programu treningowego były dobierane indywidualnie.

Wyniki. W badanej grupie uzyskano poprawę prędkości chodu i symetrii obciążenia koń- czyn dolnych, obniżenie napięcia mięśni u pacjentów ze spastycznością, a także poprawę samodzielności i ogólnej sprawności. Wyniki wskazują, iż dodatkowe ćwiczenia z wykorzystaniem rotora można stosować u chorych z zaburzeniami neurologicznymi.

Słowa kluczowe: udar, rehabilitacja, biofeedback

THE DEVICE TO TRAINING OF LOWER EXTREMITIES THERA VITAL IN REHABILITATION OF PATIENTS WITH HEMIPARESIS AFTER STROKE

Summary

Sensomotor stimulation and reconstruction of lost functions in patients with hemiparesis after stroke should be to base first of all on individual work with therapist. Applying devices should be supplement of this process. The devices using biofeedback make up the special form of aid of rehabilitation. Bicycle Thera vital to passive and active practice of lower extremities, provided for software, permitting on generation of reversible information which imagine symmetry and commitment of lower extremities during work.

The assessment of usefulness of bicycle to training of lower extremities in patients with hemiparesis after stroke is the aim of his study.

30 patients after ischemic and haemorrhagic stroke in different time from falling ill was studied in rehabilitation department. The burden symmetry of lower extremities, the intensification of paresis according to Brunnström scale, muscular tension in Ashworth scale, self-dependence according to Rankin scale and self-service according to Ban el index were estimated.

Investigation was executed twice during patient’s stay on department. Patients after stroke with disturbed symmetricity coefficient of lower extremities or intensive muscular tension of paresis limbs were classed to additional practice with using bicykle. The average time of training carried out 15 minutes. Reversible information about efficiency of right and left extremity and the current parameters of practices was represented on display. The burden and choice of training programme were selected severally.

The improvement of speed of walk and symmetry/y of burden of lower limbs, decrease of muscular tension in patients with spastcity and also the improvement of self- dependence and general efficiency were obtained in studied group.

Results show that additional practice with using bicykle is allowed to apply in patients with neurological disorders.

Key words: stroke, rehabilitation, biofeedback

DWULETNIA OBSERWACJA DZIECI Z MÓZGOWYM PORAŻENIEM PROWADZONYCH SYSTEMEM NAUCZANIA KIEROWANEGO W OŚRODKU REHABILITACYJNO-TERAPEUTYCZNYM DLA DZIECI NIEPEŁNOSPRAWNYCH „KROK ZA KROKIEM” W ZAMOŚCIU

Piotr Paul

Streszczenie

Mózgowe porażenie dziecięce jako pojęcie zbiorcze, obejmuje różnorodne, zmieniające się wraz z wiekiem zaburzenia ruchu i postawy, współistniejące z innymi objawami (padaczką i upośledzeniem umysłowym), uwarunkowane trwałym uszkodzeniem mózgu znajdującego się w stadium nie zakończonego rozwoju. Problem rehabilitacji dzieci z m. .p. dz. nie jest nowy, ale wyniki usprawniania tych dzieci są nadal odległe od oczekiwań. Nieustannie poszukuje się możliwości optymalizacji tego procesu, który wymaga kontroli efektów usprawniania.

W pracy zostały przedstawione: definicja, przyczyny, rodzaje i objawy oraz główne założenie systemu Nauczania Kierowanego (NK).

Celem pracy jest ocena poprawy stanu fizycznego dzieci z m.p.dz., rehabilitowanych w systemie NK w Ośrodku Rehabilitacyjno-Terapeutycznym dla Dzieci Niepełnosprawnych w Zamościu. Chcąc wykazać efektywność rehabilitacji w systemie NK, przeanalizowano wyniki ocen dużej motoryki – GM FM 88, przeprowadzonej u 42 dzieci od października 2004 r. do maja 2006 r.

Słowa kluczowe: mózgowe porażenie dziecięce, „Nauczanie Kierowane, GMFM, dwuletnia obserwacja

TWO YEARS OBSERVATION OF CHILDREN WITH CEREBRAL PALSY LED ON CONDCTTVE EDUCATION SYSTEM IN THE REHABILITATION THERAPEUTIC CETRE FOR DISABLED CHILDREN IN ZAMOŚĆ

Summary

Cerebral palsy is a complex term used to describe disorders of body movement and pos- We, changing with age and co-occurring with other symptoms such as epilepsy and mental retardation. It is caused by permanent injury to the immature brain.

The rehabilitation therapy for children with cerebral palsy has been broadly discussed for years, yet it appears that the effects of such therapies are not satisfactory. New methods aiming at increasing the results of the treatment are being sought constantly.

This work presents: definition, causes, types, symptoms and main principles of the Conductive Education Method.

The aim of this research is to improve the physical condition of the CP children who have been undergone the conductive education- based rehabilitation in the Rehabilitation therapeutic Centre For Disabled Children in Zamosc. In order to prove effectiveness of the treatment based on conductive teaching there have been analyzed the results of the asessment of gross motor activity – GMFM 88. The research was conducted on a sample of 42 children between October 2004 and May 2006.

Key words: children with cerebral palsy, conductive education, GMFM, 2 year observation „on period.

ZNACZENIE WARSZTATU TERAPII ZAJĘCIOWEJ DLA NIEWIDOMYCH MIESZKANEK DOMU POMOCY SPOŁECZNEJ

Magdalena Kacperska Andrzej Kwolek

Streszczenie

Brak wzroku, jego osłabienie bądź poważna wada nie powinny i nie mogą być argumentem wykluczającym człowieka z czynnego życia. Dysfunkcja narządu wzroku stanowi poważne utrudnienie życiowe, jednakże odpowiednie przygotowanie, zarówno osób niewidomych jak i widzących, pomoc i współpraca ze strony osób widzących oraz uwzględnienie potrzeb i możliwości osoby niewidomej powinny mobilizować samych zainteresowanych do osiągania jak najwyższego stopnia samodzielności życiowej, zaradności i uniezależniania się od innych osób.

Celem pracy jest analiza znaczenia uczestnictwa niewidomych mieszkanek domu pomocy społecznej w zajęciach prowadzonych w warsztatach terapii zajęciowej oraz ocena na ile zajęcia warsztatowe wpływają na jakość życia oraz aktywność mieszkanek domu pomocy społecznej.

Badania ankietowe przeprowadzono w zakładzie opiekuńczo-rehabilitacyjnym dla niewidomych kobiet na przełomie lutego i marca 2006 roku i objęto nimi 67 kobiet niewidomych i niedowidzących, powyżej osiemnastego roku życia, będących mieszkankami domu pomocy społecznej.

Uczestnictwo osób z uszkodzeniem narządu wzroku w warsztatach terapii zajęciowej po- zwala na zapoznanie ich ze sposobami, dzięki którym mogą wykazać się same przed sobą umiejętnością radzenia sobie w różnych sytuacjach życia codziennego. Tym samym stwarza to dla nich szansę na zmniejszenie marginalizacji społecznej i poprawę jakości życia.

Słowa kluczowe: niewidomy, warsztat terapii zajęciowej, aktywizacja, rehabilitacja, ja- kość życia

THE IMPORTANCE OF OCCUPATIONAL THERAPY WORKSHOPS FOR BLIND INHABITANTS OF SOCIAL AID HOME

Summary

Lack or reduction of vision can not be the argument eliminated the human being from active life. Dysfunction of vision is the serious difficulty in the daily life. The proper preparation of the persons with dysfunctions of visions as well as the healthy people, help and cooperation from healthy persons, regarding the needs and possibilities the blind person should mobilize patients for reaching the higher level of life independent.

The aim of this study is analysis of importance of participation inhabitants living in social aid home in activities leading in occupational therapy workshops and evaluation the influence of these activities on quality of life the inhibits.

The questionnaire examinations were carried out in the caring and rehabilitation institute for blind women on February and March 2006 year and it included 67 blind women at the age above 18 living at social aid homes.

Participation of persons with vision disfunction in occupational therapy workshops allow them for getting to know the possibilities to deal with daily living activities. It gives them the chance for reduction of social marginalization and for improvement of quality of life.

Key words: blind, occupational therapy workshop, activation, rehabilitation, quality of life

 

ZESPÓŁ CIEŚNI KANAŁU NADGARSTKA; ETIOPATOGENEZA, DIAGNOSTYKA I REHABILITACJA

Alicja Bożek Sochacka Andrzej Kwolek

Streszczenie

Zespół cieśni kanału nadgarstka należy do najczęstszych polineuropatii i stanowi zarazem podstawową przyczynę upośledzenia funkcji nerwu pośrodkowego. Postęp w zakresie diagnostyki neurofizjologicznej i metod obrazowania pozwala na szybką i pewną diagnostykę oraz tłumaczenie patofizjologicznych zjawisk zachodzących w zespole cieśni. Paradoksalnie jednak zespól rozpoznawany jest przeważnie ze znacznym opóźnieniem, nawet kilkuletnim, co utrudnia profilaktykę oraz pogarsza wyniki leczenia. Rozwój przemysłu, usług, nowe technologie, zmieniające się warunki pracy prowadzą do pojawiania się nowych czynników ryzyka wystąpienia zespołu, natomiast sposób spędzania wolnego czasu nie tylko nie eliminuje tych czynników, ale może też pogłębiać niekorzystny ich wpływ na przebieg i nasilenie dolegliwości zespołu.

W pracy szczegółowo przedstawiono nowe spojrzenie na etiopatogenezę zespołu, aktualne możliwości diagnostyczne oraz kompleksowe leczenie obejmujące farmakoterapię, leczenie chirurgiczne i rehabilitację prowadzoną w okresie przed i po leczeniu chirurgicznym. Opisano stosowane obecnie metody leczenia fizykalnego z uwzględnieniem kinezyterapii i ergoterapii oraz elementy rehabilitacji zawodowej.

THE SYNDROME OF ISTHMUS WRIST CHANNEL, ETIOPATHOGENESIS, DIAGNOSTICS AND REHABILITATION

Summary

The syndrome of isthmus wrist channel is one of the most freuquent polineuropathies and is one of the main cause of dysfunction of medial nerve. The progress in neurophysiological diagnostics andX- ray methods permits on quick and certain diagnostics as well as explanation the putophysiological syndromes in the syndrome of isthmus wrist channel. Paradoxically however this syndrome is recognized mostly late, sometimes even of several years and it can make difficulties in prophylaxis and worsens the results of treatment.

Development of industry, new technologies, the work conditions lead to appear the new risk factors of development of industry to appearing the new factors of risk the syndrome of isthmus wrist channel, but the spending the spare time does not eliminate these factors but can influences on duration and intensification of syndromes.

In this study it was discussed the new view on etiopathogenesis, current diagnostic possibilities, complex treatment including pharmacotherapy, surgical and rehabilitation treatment leading before and after surgical treatment.

It was described the physical methods including kinesytherapy and ergotherapy as well as the elements of professional rehabilitation.

 

BADANIE JAKOŚCI ŻYCIA CHORYCH PO UDARZE MÓZGU – ELEMENTEM PLANOWANIA DZIAŁAŃ W DZIENNYM OŚRODKU REHABILITACJI

Elżbieta Rutkowska Ireneusz Hałas

Streszczenie

Subiektywna miara jakości życia chorych jest coraz częściej rozważanym wyznacznikiem skuteczności rehabilitacji kompleksowej. Perspektywa włączenia osób niepełnosprawnych życia społecznego powinna być nadrzędnym celem każdej terapii fizykalnej. Dlatego w planowaniu ostatecznych celów fizjoterapii należy uwzględniać możliwie najpełniejszą aktywizację wszelkich rezerw ustrojowych w kontekście ich społecznych wartości. W pracy zostaną zaprezentowane wyniki badań jakości życia 50 wybranych chorych po udarze mózgu, rozpoczynających zabiegi w dziennych ośrodkach rehabilitacji w Lublinie. Do oceny jakości życia zastosowano Kwestionariusz EuroOol (wg Dormana 1976) (1) w modyfikacji własnej. Ponadto przeprowadzono analizę dokumentacji medycznej i aktualizacja ocenę stanu funkcjonalnego chorych. Uzyskane informacje pozwoliły na uwzględnienie subiektywnej oceny sytuacji chorobowej pacjenta w planowaniu działań rehabilitacyjnych.

indywidualnych programach rehabilitacji akcentowano takie zabiegi, które uzyskiwały najniższe oceny w kategoriach skali jakości życia. Na podstawie prezentowanych wynikom badań możemy wnioskować o potrzebie oceny jakości życia chorych po udarze mózgu w planowaniu rehabilitacji ambulatoryjnej.

Słowa kluczowe: udar mózgu, jakość życia, rehabilitacja

LIFE QUALITY EXAMINATION OF PATIENTS AFTER CEREBRAL STROKE – AS THE ELEMENT OF ACTIVITY PLANNING IN DAY’S REHABILITATION CENTRE

Summary

A subjective measure of patients’ life quality is more and more often considered as an determinant of the complex rehabilitation effectiveness. Prospects of including the handicapped people back into the social life should constitute the primary purpose of any physical therapy. This is why in the planning process of the ultimate purposes of physiotherapy possibly the most complete acquisition of all the organism reserves in the context of their social values should he taken into account.

The paper will present a result of quality life examination of 50 patients after the cerebral stroke who are about to start their rehabilitation procedures in day ‚s neurological rehabilitation centers in Lublin. To evaluate quality of life EuroQol Questionnaire (according to Dorman et al 1997) with own modification was used. Also an analysis of medical documentation and current functional status of patients was made. The collected information helped to lake into account a subjective evaluation of the patient ‚s disease situation in planning of re- habilitation activities. In individual rehabilitation programs such procedures were stressed which received the lowest grades in the categories of life quality scale. On the basis of the presented examination data we may draw conclusions as to the necessity of evaluation of life quality of patients after the cerebral stroke in outpatient clinic rehabilitation.

Key words: cerebral stroke, quality of life, rehabilitation, age

GENETYCZNE UWARUNKOWANIA STARZENIA SIĘ USTROJU LUDZKIEGO

Urszula Mioduszewska-Czyszyn Leonard Januszko

Streszczenie

Autorzy tego artykułu prezentują przegląd teorii związanych z zagadnieniem starzenia się ludzi. Pomimo znacznej różnorodności wszystkie te teorie łączy kwestia określenia genetycznego fenotypu starzenia. Nie istnieje jednak coś takiego jak osobny gen starzenia. Zastosowanie najnowszych metod i technik inżynierii genetycznej daje szansę przedłużenia życia ludzkiego oraz poprawienia jego jakości. Wspomniane powyżej metody polegają na wprowadzaniu genu do komórki przy zastosowaniu mutacji specjalnego wektora lub zastosowaniu telomerazy zapobiegającej skróceniu telomerów. Wczesna diagnostyka oraz zapobieganie wczesnym stadiom chorób nowotworowych (szczególnie tych mających podłoże genetyczne) dają szansę na wydłużenie życia ludzkiego. Dominuje pogląd, iż starzenie się organizmu ludzkiego jest му nikłem spontanicznego procesu starzenia, chorób wieku starszego, niesprzyjających warunków środowiskowych oraz sposobu życia.

Słowa kluczowe: gen, mitochondrialne DNA, telomery, wolne rodniki tlenowe, apoptoza, sirtuiny, nowotwory

THE GENETICS OF HUMAN AGEING Summary

Authors of this paper made a review of human ageing theories. Despite the varieties of theories, they are connected by the genetically determined human ageing phenotype. Specific ageing gene doesn’t exist. The newest techniques of genetic engineering give a big chance for life prolongation and life quality improvement. The techniques mentioned above rely on introduce gene into cells with mutation by special vector or induction of telomerase preventing from shortening telomeres. The early diagnostics and the new growth tumor morbidity prevention (especially genetically determined) give a chance for living longer. The dominant view is that the ageing of human organism is a result of spontaneous ageing process, old age diseases, disadvantageous environmental conditions and the human way of life.

Keywords: gene, mitochondrial DNA, telomere, free radical oxygen, apoptosis. sirtuins, new growth tumor.

PARAMETR STRESU OKSYDACYJNEGO. LIPOFUSCYNA JAKO PARAMETR STARZENIA SIĘ ORGANIZMU

Barbara Skwaryło-Bednarz

Streszczenie

Od wielu lal naukowcy poszukują najważniejszych elementów, które kierują procesami starzenia się organizmu. Opracowano na ten temat wiele teorii. Większość z nich jest ze sobą wzajemnie powiązanych, tak jak biologiczne procesy w naszym organizmie oraz czynniki na nie oddziałujące. Wszystkie jednoznacznie podkreślają, iż starzenie się każdej istoty żywej zaczyna się od śmierci pojedynczej komórki. Decyduje o nim losowe nagromadzenie uszkodzeń podstawowych elementów komórki takich jak: DNA, pewnych białek, węglowodanów czy tłuszczy.

Jedną z oznak starzenia się organizmu jest gromadzenie np. w tkance nerwowej, mięśniowej czy nabłonkowej agregatów białkowo-lipidowych tzw. lipofuscyny. Uważana jest ona za jeden z parametrów stresu oksydacyjnego w ustroju.

Celem pracy jest charakterystyka lipofuscyny oraz przedstawienie mechanizmów jej po- wstawania i odkładania w tkankach na podstawie najnowszych doniesień literaturowych.

Słowa kluczowe: lipofuscyna. wolne rodniki, stres oksydacyjny

LIPOPHUSCIN AS A PARAMETER OF OXIDATION STRESS IN ORGANISM

Summary

For many years scientists have been looking for the most important elements which govern ageing processes in organism. Many theories have been presented. Most of these theories are combined, just as biological processes in our organism and factors that influence these processes. All theories claim that ageing of every live organism starts with death of a single cell. It is a random process and any cell dies which incurs most damage to its basic elements such as DNA, certain proteins, carbohydrates or fats.

One of the symptoms of ageing of an organism is accumulation of protein-lipid aggregates. the so called lipophuscin, in nervous tissue, soft tissue, or epithelial tissue. Lipophuscin is considered a parameter of oxidation stress in a system.

The aim of this paper is to characterize lipophuscin and to present mechanisms responsible for creation and accumulation of lipophuscin in tisues according to the latest literature.

Key words: lipophuscin, free radical, oxidation stress

AGREGACJA BIAŁEK W WYBRANYCH CHOROBACH NEURODEGENERACYJNYCH ZWIĄZANYCH Z WIEKIEM

Anna Krzepiłko

Streszczenie

Szereg chorób neurodegeneracyjnych zależnych od wieku, jak choroba Alzheimera, Parkinsona i Huntingtona charakteryzuje się nięfizjologiczną agregacją białek. Wspólną cechą tych chorób jest zmiana struktury przestrzennej drugorzędowej lub wyższej normalnego białka, które następnie ulega agregacji i przyjmuje różną organizację molekularną. Agregacja białek jest konsekwencją reakcji wolnorodnikowych, niskiej wydajności systemu proteolitycznego, mutacji genów.

Słowa kluczowe: agregacja białek, choroby neurodegeneracyjne

PROTEIN AGGREGATION IN AGE-RELATED NEURODEGENERATIVE DISEASES

Summary

Many age-related neurodegenerative diseases, including Alzheimer’s disease, Parkinson ‚s disease, and Huntington ‚s disease, is characterized by abnormal aggregation of protein. The hallmark event in these diseases is a change in the secondary and/or tertiary structure of a normal, functional protein, leading to the formation of protein aggregates with various supramolecular organizations. Protein aggregation occurs as a result of free radical reactions, low efficacy of proteolytic systems, gene mutations.

Key words : protein aggregation, neurodegenerative diseases

HEMOSTAZJOLOGICZNE ASPEKTY ROKOWANIA POWIKŁAŃ ZAKRZEPOWYCH U CHORYCH NA DŁAWICĘ PIERSIOWĄ STABILNĄ

Eugeniusz Dzis Aleksandra Tomaszewska Anżeła Filipjuk

Streszczenie

Zmiany miażdżycowe tętnic są powiązane z wysokim ryzykiem powstawania zakrzepów oraz ich ciężkich następstw, takich jak zawał serca, udar mózgu i in. Celem pracy było badanie hemostazy dla ujawnienia zmian predysponujących do zakrzepów oraz oznaczenie ryzyka powstania udaru mózgu u pacjentów z chorobą niedokrwienną serca.

Przebadano 104 pacjentów z dławicą piersiową stabilną I-III klasy funkcjonalnej, 87 mężczyzn i 17 kobiet w wieku 36-78 lat. Oceniano agregacyjną zdolność płytek, stężenia fibrynogenu i monomerów fibryny oraz test etanolowy, a także ryzyko rozwoju udaru mózgu.

U 23% chorych stwierdzono oporność na aspirynę, przy tym stan hiperagregacji płytek jest często połączony z hiperkoagulacją, a poziom monomerów fibryny powyżej JO mg/dl świadczy o bardzo wysokim ryzyku powstania ostrych wydarzeń naczyniowych.

Przeprowadzone badania uzasadniają potrzebę oznaczania wymienionych testów u chorych z dławicą piersiową jak na początku, tak i periodycznie w trakcie leczenia.

Słowa kluczowe: dławica piersiowa, udar mózgu, hemostaza, oporność na aspirynę.

HEMOSTASIOLOGIC ASPECTS OF PROGNOSIS OF THROMBOTIC COMPLICATIONS IN PATIENTS WITH STABLE ANGINA PECTORIS

Summary

Atherosclerotic lesions of the arteries are associated with the risk of thrombosis and its severe consequences, such as myocardial infarction and ischemic stroke. The aim of our investigation was to study hemostatic parameters for detection of prothrombotic changes and to establish risk of ischemic stroke in patients with ischemic heart disease. We have examined 104 patients with stable angina pectoris of functional class 1-111, 87 males and 17 females aged 36-78 years. We have estimated aggregation activity of platelets, concentrations of fibrinogen, fibrin monomers, and ethanol test, and also the risk of ischemic stroke. In 23% of patients we have detected aspirin resistance, in which a state of platelets hyper aggregation is commonly associated with hypercoagidation, and fibrin monomers levels of above 10 mg/dL reflect a very high risk of acute vascular events. Realized studies base necessity to use above mentioned tests in patients with angina pectoris, both at treatment initiation, and in its process.

Key words: angina pectoris, ischemic stroke, hemostasis, aspirin resistance.

SYTUACJA SOCJALNA PACJENTÓW REHABILITOWANYCH SZPITALNIE

Agnieszka Woj ty na, Małgorzata Majka

Streszczenie

Celem pracy była analiza sytuacji socjalnej pacjentów hospitalizowanych w specjalistycznym oddziale rehabilitacji neurologicznej.

Materiał i metody: W okresie od lutego 2003 do stycznia 2004 roku zebrano ankiety od 686 pacjentów (371 kobiet i 315 mężczyzn), co stanowiło 95% wszystkich rehabilitowanych w oddziale. Średnia wieku dla kobiet wynosiła 54,4 dla mężczyzn 50,5 lat. Analizowano też wykształcenie, zdolność do pracy zarobkowej, warunki mieszkaniowe, przystosowanie mieszkania do potrzeb osób niepełnosprawnych.

Wyniki: Wśród badanych 38% to osoby samotne. Większość pacjentów to osoby z wy- kształceniem podstawowym i średnim, tylko 9,9% to osoby z wykształceniem wyższym. Ze świadczeń rentowych korzysta 52 % chorych. 24,2% pozostaje na utrzymaniu rodziny a 40% chorych to osoby całkowicie uzależnione od otoczenia, 3,2% badanych korzysta z pomocy organizacji środowiskowych. U 29% ankietowanych oceniono sytuację mieszkaniową jako złą. Osoby całkowicie zależne od otoczenia stanowią 40% ogółu badanych i często ze względu na bruk pomocy ze strony rodziny wymagają umieszczenia w domach opieki długoterminowej.

Wnioski: Z badania wynika konieczność zwrócenia uwagi na profilaktykę chorób oraz znaczenia wczesnej i ciągłej rehabilitacji chorych, dzięki której mogą oni samodzielnie funkcjonować w społeczeństwie.

Słowa kluczowe: niepełnosprawność, sytuacja socjalna, rehabilitacja, profilaktyka chorób

SOCIAL SITUATION IN PATIENTS REHABILITATED IN HOSPITAL WARD

Summary

The aim of this study was analysis of social situation in patients rehabilitated in hospital ward. Material and methods: From February 2003 to January 2004 we examined 686 patients (371 women and 315 men).

Education, ability to work, living conditions, adaptation the place of living to patients with moving disorders were analysed.

Results: 38 percent of studied patients were lonely persons. The majority of patients were persons with elementary and average education, 9,9 percent were persons with higher education.

52 percent of patients receive disability pension, 24,2 percent are maintained by family, 40 percent are persons totally dependent on environment, 3,2 percent receives help from social organizations.

Conclusions: It is necessary to pay attention to prophylaxis of diseases as well as early and continuous rehabilitation, thanks to they can live in society individually.

Key words: disability, social situation, rehabilitation, prophylaxis of diseases

WSPARCIE OSOBY NIEPEŁNOSPRAWNEJ W RÓŻNYCH FAZACH JEJ ŻYCIA

Józef Sowa

Streszczenie

Osoba niepełnosprawna w procesie rozwoju – w przygotowaniu do życia może znaleźć się bardzo często w sytuacji stresowej, gdy napotyka na nowe przeszkody w zaspokajaniu po- trzeb. W każdej bowiem sytuacji, a zwłaszcza w sytuacjach trudnych, ważna jest dla każdego człowieka obecność kogoś bliskiego lub świadomość, że nie jest się osamotnionym. Wsparcie osoby niepełnosprawnej może być definiowane jako szczególny sposób i rodzaj pomocy udzielanej osobom lub grupom, głównie w celu mobilizowania ich sil, potencjału i zasobów, które zachowały.

THE BACKING OF HANDICAPPED PEOPLE IN DIFFERENT STAGES OF THEIR LIVES

Summary

A handicapped person during his development may very often find himself in stressful situations while facing new obstacles in satisfying his needs. What is important to each per- son – especially in difficult situations – is the presence of a close friend or awareness that they are not alone. We can define the backing of a handicapped person as a special way and kind of help given to people. This kind of help is designed to mobilize ones strength, potential and resources.

REHABILITACJA PACJENTÓW Z POLINEUROPATIĄ NA PRZYKŁADZIE ODDZIAŁU REHABILITACJI SP SZPITALA WOJEWÓDZKIEGO IM. PAPIEŻA JANA PAWŁA II W ZAMOŚCIU

Krzysztof Mataczyński Rafał Sapuła Andrzej Molas

Streszczenie

Polineuropatia to jednostka chorobowa charakteryzująca się objawami uszkodzenia nerwów obwodowych W obrazie klinicznym dominują rozlegle ubytki czuciowe i ruchowe, z towarzyszącym osłabieniem lub brakiem odruchów miotatycznych oraz zanikiem mięśni. Najczęstszymi przyczynami polineuropatii są: choroby metaboliczne, czynniki toksyczne, procesy autoimmunologiczne, zaburzenia genetyczne oraz zakażenia Praca prezentuje typowy program usprawniania stosowany u pacjentów leczonych z powodu polineuropatii w Oddziale Rehabilitacji SP Szpitala Wojewódzkiego im. Papieża Jana Pawła U w Zamościu, w latach 2000 2006.

Słowa kluczowe: rehabilitacja, polineuropatia, zespół Guillaina-Barrego

REHABILITATION OF PATIENTS WITH POLYNEUROPATHY ON THE EXAMPLE OF POPE JOHN PAUL II PROVINCIAL HOSPITAL IN ZAMOŚĆ

Summary

Polyneuropathy is a disease unit characterized by sings of peripheral nerves injury. Extensive sensory and motor dejects with associated weakness or lack of myotatic reflexes and muscular atrophy dominate in the clinical picture. Existing causes of polyneuropathy are: metabolic diseases, toxic factors, autoimmunological processes, genetic dysfunctions and infections. The paper presents typical therapeutic rehabilitation program applied for patients with polyneuropathy disease treatment in Rehabilitation Department of Provincial Hospital of Pope John Paul 11 in Zamość during 2000-2006 period.

Key words: rehabilitation, polineuropathy, Guillaine-Barre syndrom

NEUROREHABTLITACJA DZIECI Z MÓZGOWYM PORAŻENIEM DZIECIĘCYM Z ZASTOSOWANIEM METODY BIOFEEDBACK EEG

Radosław Bobrowski Małgorzata Rozkres-Bobrowska Piotr Sobaniec

Streszczenie

Metoda Biofeedback EEG jest metodą neurorehabilitacji stosowaną w leczeniu zaburzeń neurologicznych, również w przypadku mózgowego porażenie dziecięcego. Metoda ta łączy w sobie elementy psycho- i neuropsychoterapii. Bioelektryczny modelfunkcjonowania mózgu jest prezentowany i modulowany za pomocą dwóch współdziałających ze sobą zestawów komputerowych. Metoda ta wykorzystuje sprężenie zwrotne pomiędzy stanem psychologicznym pacjenta a neurofizjologicznym funkcjonowaniem jego mózgu. Pacjenci poddani terapii mogą mieć wpływ na zapis swojego własnego EEG, o ile spełnią ustalone kryteria i przejdą odpowiednio przygotowany trening. Biofeedback jest więc metodą świadomego monitoringu łączącą w sobie – zależnie od celu terapeutycznego – funkcje fizjologiczne i psychologiczne.

Badanie zostało przeprowadzone w celu oszacowania efektu zastosowania metody EEG Biofeedback lub parametrów neuropsychologicznych w zapisie Biofeedback – fal beta, SMR i theta. Jakościowe i ilościowe zapisy EEG zostały poddane odpowiedniej analizie. Kolejnym celem badań było określenie efektu zastosowania metody EEG Biofeedback na funkcje kognitywne takie jak pamięć, koncentracja oraz funkcje lingwistyczne.

Badaniu poddano 25 dzieci z mózgowym prażeniem dziecięcym. Kliniczny stan pacjentów został określony na podstawie parametrów neuropsychologicznych w zapisie EEG Biofeedback oraz OEEG. W celu określenia funkcji kognitywnych zastosowano testy psychologiczne. Dodatkowo, zebrano opinie rodziców dotyczące zmian zaobserwowanych w funkcjonowaniu dzieci przed i po zastosowaniu treningu EEG Biofeedback Opinie te przekazywane były w formie specjalnie do tego celu przygotowanych ankiet.

Zapisy EEG Biofeedback i OEEG wskazują na poprawę większości parametrów u większości pacjentów. Uzyskano poprawę większości funkcji kognitywnych. U 10/10 pacjentów jakościowy zapis EEG po zastosowaniu treningu Biofeedback pozostał bez zmian.

Na podstawie uzyskanych wyników można stwierdzić, że zastosowanie metody EEG Biofeedback u dzieci z mózgowym prażeniem dziecięcym dało oczekiwane rezultaty jeśli chodzi o poprawę stanu klinicznego, funkcji kognitywnych oraz modelu EEG.

NEUROREH ABILITATION IN THE INFANTILE CEREBRAL PALSY PATIENTS WITH THE APPLICATION OF BIOFEEDBACK EEG METHOD

Summary

EEG Biofeedback, a nearorehabiliiation method, for the treatment of neurological disorders, including infantile cerebral palsy. The method combines elements of psycho- and neurophysiotherapy. Using two computer sets that cooperate with each other, bioelectric brain functioning pattern is displayed and modulated. The method utilizes the feedback between the psychological state of the patient and neurophysiology functioning of the brain. Patients who undergo the therapy can influence their own EEG recording, provided they fid fil the established criteria of training. Biofeedback is thus a technique of conscious monitoring, combining physiological and psychological functions depending on the therapeutic goal.

The study was to assess the effect of EEG Biofeedback on neurophysiologic parameters in Biofeedback recording – beta. SMR, theta waves. Qualitative and quantitative recordings of EEG were analysed in the study. Another goal of the research was to assess the effect of EEG Biofeedback on the cognitive Junctions like memory, attention and linguistic functions.

The study involved a group of 25 children with infantile cerebral palsy. The clinical condition of the patients was assessed based on neurophysiologic parameters in EEG Biofeedback recording, EEG and QEEG recording. Psychological tests were also performed to assess cognitive functions. Moreover, parents’ opinions on the differences in child’s functioning before and after EEG Biofeedback trainings were collected in the form of a questionnaire.

The EEG Biofeedback recording and QEEG showed improvement in the most of parameters in the majority of patients. Improvements were obtained in most of cognitive functions. In 10/10 patients the qualitative EEG recording after Biofeedback trainings was unchanged.

It can be stated, based on the current results, that the application of EEG Biofeedback produces desirable effects on clinical status, cognitive functions and the EEG pattern in children with infantile cerebral palsy.

USPRAWNIANIE PACJENTÓW PO LECZENIU OPERACYJNYM ZŁAMANIA SZYJKI KOŚCI UDOWEJ

Anna Ziomek

Streszczenie

Złamania szyjki kości udowej są najczęściej występującym uszkodzeniem kośćca w wieku podeszłym. Ze względu na zachodzące z upływem lat zmiany zwyrodnieniowe w obrębie kośćca nawet niewielkie urazy (np. upadek na podłogę) mogą spowodować tego rodzaju złamanie.

Pierwszy etap leczenia złamań szyjki kości udowej jest w większości przypadków operacyjny, gdyż chory w wieku starszym źle znosi przedłużone unieruchomienie w rozległych opatrunkach gipsowych (gips biodrowy) czy na wyciągu. U osób młodych operacja polega na anatomicznym nastawieniu i zespoleniu odłamów śrubami kaniulowanymi lub teleskopowymi śrubo-płylkami kompresyjnymi (DHS).

U chorych powyżej 60 roku życia najczęściej wykonuje się endoprotezoplastykę całkowitą lub połowiczą stawu biodrowego. Pozwala ona uniknąć 3 głównych powikłań złamania: martwicy głowy kości udowej, stawu rzekomego i zmian zwyrodnieniowych . Celem leczenia jest możliwe trwale przywrócenie bezbolesnej, jak najlepszej sprawności kończyny w jak najkrótszym czasie.

Wczesna w kilka dni po złamaniu pionizacja chorego jest konieczna dla uchronienia go przed ciężkimi powikłaniami zagrażającymi życiu (zaburzenia krążeniowo-oddechowe, odleżyny itp.).

Program usprawniania leczniczego powinien być odpowiednio dobrany dla każdego pacjenta, ćwiczenia nie mogą powodować bólu, powinny być wykonywane harmonijne i lekko. Każdy pacjent po wyjściu ze szpitala powinien dostać instruktaż ćwiczeń i zaleceń domowych.

Słowa kluczowe: złamania szyjki kości udowej, klasyfikacja złamań, rozpoznanie złamań, objawy, leczenie operacyjne, postępowanie rehabilitacyjne.

COXA REHABILITATION UPON SURGICAL TREATMENT OF FEMORAL NECK FRACTURES

Summary

Femoral neck fractures are the most common skeleton injuries at an elderly age. Due to degenerative changes occurring with passing years, even minor injury (e.g. falling down on the floor) may he the reason of such a fracture.

In the majority of cases the first stage of treatment of femoral neck fracture undergoes a surgical procedure because an elderly sick person feels discomfort resulting from prolonged im- mobilization in extensive plaster dressing (femoralplaster dressing) or on a traction appliance. With young people, a surgery consists in reposition and anastomosis of fragments of fractured bone by means of cannulated screws or shock absorbing compressive screw-plates (DHS).

With the sick above 60, complete or half endoprosthesisplasty of a coxa is a procedure applied most commonly. It enables avoiding 3 major complications: femoral neck necrosis, false joint and degenerative changes. The treatment aims at feasibly permanent bringing back of extremity efficiency within the possible shortest time.

Early bringing back of a sick person to an erect position, just a few days after a fracture, is necessary to protect him against heavy life-threatening complications (circulatory disturbances, dypnea. decubitus ulcers and alike).

Therapeutic rehabilitation program should be adequately adjusted to every patient, exercises cannot be painful, they should be carried out harmoniously and softly. Every patient should be provided with exercise training and home recommendations upon hospital discharge.

Key words: femoral neck fractures, fractures classification, reaching fractures diagnosis, symptoms, surgical treatment, rehabilitation procedures.

MOŻLIWOŚCI WYKORZYSTANIA ZMIENNEGO POLA MAGNETYCZNEGO W LECZENIU SCHORZEŃ I URAZÓW NARZĄDU RUCHU

Renata Skalska-Izdebska Jolanta Zwolińska Aneta Weres Lidia Zając

Streszczenie

Pole magnetyczne i organizm człowieka łączy istotna i potwierdzona naukowo zależność.

Energia magnetyczna jest wszechobecna w otaczającym nas świecie; także organizm ludzki wytwarza subtelne pole magnetyczne generowane w obrębie komórek i narządów.

Celem niniejszej pracy jest przegląd dotychczasowych doniesień naukowych dotyczących skuteczności wykorzystania zmiennego pola magnetycznego w leczeniu schorzeń i urazów narządu ruchu.

POSSIBILITIES FOR APPLICATION OF PULSE MAGNETIC FIELD IN TREATMENT OF DISEASES AND INJURIES WITHIN THE ORGAN OF MOVEMENT

Summary

Magnetic field and the human body connects important and scientifically confirmed dependence. Magnetic energy is omnipresent in surrounding world; also human body produces subtle magnetic fields, which are generated within cells and organs.

Purpose of this elaboration is review of scientific reports concerning efficacy of using pulsed magnetic field in treatment of diseases and injuries within organ of movement.

USPRAWNIANIE PO OKOŁOPORODOWYCH USZKODZENIACH SPLOTU BARKOWEGO U DZIECI

Paulina Ramus

Streszczenie

Splot ramienny utworzony jest z gałęzi brzusznych szyjnych nerwów rdzeniowych C5–C8 oraz pierwszego nerwu rdzeniowego piersiowego Thl, zdarza się, że dochodzą do niego także włókna z czwartego nerwu szyjnego C4 i drugiego piersiowego Thl. Gałęzie brzuszne nerwów rdzeniowych łącząc się tworzą pnie splotu: górny (C5-C6), środkowy (C7) i dolny (С8-ТИ1). Każdy z tych pni można podzielić na gałąź przednią i gałąź tylną. Gałęzie te łącząc się ze sobą tworzą 3 pęczki: tylny, boczny i przyśrodkowy, z których odchodzą pojedyncze nerwy. Pod względem położenia splot ramienny dzielimy na część nadobojczykową i podobojczykową.

Ze splotu ramiennego wychodzą gałęzie krótkie, zaopatrujące mięśnie obręczy barkowej, niektóre mięśnie tułowia i szyi oraz gałęzie długie, które unerwiają kończynę górną wolną. Gałęzie krótkie odchodzą od części nadobojczykowej oraz podobojczykowej, natomiast gałęzie długie stanowią przedłużenie pęczków części podobojczykowej.

Najczęstszą przyczyną uszkodzeń splotu barkowego u noworodków jest uraz mechaniczny, do którego dochodzi w czasie nieprawidłowo przebiegającego porodu. Związane jest to z dystocją barkową, czyli zaklinowaniem się barku płodu w miednicy matki po urodzeniu głowy noworodka. W przypadku dystocji barkowej najczęstszymi stosowanymi zabiegami położniczymi są: ucisk nadłonowy i manewr McRobertsa.

Uszkodzenie splotu może występować także z komplikacjami jak np.: kręcz szyi, złamanie obojczyka, uszkodzenie nerwu twarzowego, a także uszkodzeniem włókien przywspółczulnych odcinających się zwężeniem szpaty powiekowej i zapadnięciem gałki ocznej tzw. zespół Homera.

W zależności od stopnia ciężkości urazu uszkodzenia możemy podzielić według trzystopniowej skali Seddona z 1943 r: neuropraxis, aksonotmesis, neurotmesis. Neuropraxis odnosi się do zablokowania przewodnictwa przy zachowaniu ciągłości struktur. Aksonotmesis oznacza utratę ciągłości aksonalnej na poziomie uszkodzenia nie naruszając ciągłości osłonki nerwowej. Natomiast całkowite przecięcie włókien nerwowych i ich osłonek nazwano neurotmesis.

W zależności od lokalizacji uszkodzenia splotu ramiennego wyróżnia się uszkodzenia: górne (Erba-Duchenne ‚a), dolne (Klumpke-Dejerine ‚a), całkowite oraz atypowe porażenie splotu, którego nie można zaliczyć do żadnej z grup.

Rzeczą najważniejszą w przypadku uszkodzeń splotu ramiennego jest wczesne, prawidłowe rozpoznanie rodzaju uszkodzenia splotu. Do oceny rozległości uszkodzenia bardzo pomocne są: badanie mielograficzne, badanie elektromiograficzne. rezonans magnetyczny oraz badania radiologiczne, tj.: zdjęcie RTG odcinka szyjnego kręgosłupa i barków, RTG płuc oraz tomografia komputerowa.

Postępowanie lecznicze zależy od charakteru i rozległości uszkodzenia. Ważne jest wczesne rozstrzygnięcie, czy porażenie jest następstwem naciągnięcia splotu, czy też wyrwania korzeni z rdzenia. Wyróżniamy postępowanie zachowawcze i operacyjne. W przypadku naciągnięcia pni nerwowych stosujemy leczenie zachowawcze (unieruchomienie i rehabilitacja). W uszkodzeniach zamkniętych z towarzyszącymi złamaniami {np. obojczyka) oraz otwartych przeprowadza się operacje (rewizje i zszycie), która umożliwia prawidłowy przebieg regene- racji nerwu, a następnie rehabilitację.

Przebieg kliniczny okołoporodowego uszkodzenia splotu ramiennego możemy podzielić wg Merle, d’Aubigne i Gerarda na następujące okresy:

I okres porażeń – wczesny, trwający około trzech miesięcy,

II okres cofania się porażeń – reinerwacji, trwający do końca pierwszego roku życia

III okres utrwalonych porażeń, rozpoczynający się od drugiego roku życia. Rokowanie zależy przede wszystkim od rodzaju uszkodzenia splotu, a okres, w którym szansa przywrócenia czynności uszkodzonych mięśni jest największa trwa od l do około 18 miesiąca życia. Im szybciej cofają się niedowłady, tym mniejsze pozostają dysfunkcje kończyny. Natychmiast po stwierdzeniu objawów uszkodzenia splotu ramiennego należy wkroczyć z leczeniem usprawniającym.

Celem podejmowanych działań rehabilitacyjnych powinien być wynik końcowy, tj. poprawa funkcjonalności uszkodzonej kończyny, a także w miarę możliwości przywrócenie dziecku sprawności manualnej oraz możliwości samoobsługi. Jako główne cele usprawniania wymienia się: S stworzenie warunków dla przyspieszenia regeneracji i odpowiednich warunków dla rei- nerwacji;

S zapobieganie przykurczom, a później ich likwidacja; S zapobieganie zmianom troficznym;

S likwidowanie niedowładów mięśni i przywracanie prawidłowej ich czynności: S w okresie późniejszym także przywracanie prawidłowych stosunków anatomicznych i po- prawa funkcji, pozostające ubytki czynności po zakończeniu leczenia można częściowo wyrównać przy pomocy odpowiedniego zaopatrzenia ortopedycznego.

INCREASING THE EFFICIENCY IN CHILD PATIENTS AFTER PERINATAL BRACHIAL PLEXUS INJURY

Summary

Brachial plexus is made of abdominal branches of neck spinal nerves C5-C8 and the first thoracic spinal nerve Thl; it happens that it is also reached by fibres from the fourth neck nerve C4 and the second thoracic Th2. Abdominal branches of spinal nerves bind together and form a plexus stem: upper (C5-C6), middle (C7) and lower (CS-Thl). Each of stems can be divided into anterior branch and posterior branch. These branches by means of binding together form 3 bundles: posterior, lateral and by central from which single nerves fork. As for location, brachial plexus is divided into supraclavicidar and subclavicular parts.

Short branches come out of brachial plexus supplying shoulder girdle muscles, some of trunk and neck muscles as well as long branches which innervate free upper extremity. Short branches fork from supraclavicular and subclavicular parts whereas long branches are the extension of subclavicular part bundles.

The most common reason of acromial plexus injury with newborns is a mechanical injury suffered from during abnormal delivery course. Its is connected with acromial dystocia, i.e. impaction of a fetus shoulder in mother ‚s pelvis upon newborn ‚s head delivery. In case of acromial dystocia, obstetric procedures like suprabic pressure and McRobert ‚s manoeuvre are most often applied.

Plexus injury may also appear accompanied by complications as for example: torticollis, clavicle fracture, face nerve fracture and also parasympathetic fibres injuiy manifested by blepharophimosis and retraction of eyeball, i.e. Horner ‚s Syndrome.

Depending on the degree of injury seriousness those can be according to three-degree Seddon’s Scale of 1943 divided into: neuropraxis, axonotmesis, neurotmesis. Neuropraxis refers to conduction of blockage while keeping continuity of structures. Axonotmesis means axonal discontinuity on the level of injury without violation of neurolemma continuity. Whereas complete cutting of nerve fibres and neurolemma is referred to as neurotmesis.

Depending on location of brachial plexus trauma, the following injuries are distinguished: upper (Erb-Duchenne’s), lower (Klumpke-Dejerine’s) complete and atypical paralysis which can be classified into none of the groups.

The most crucial issue in case of brachial plexus injuries is early correct diagnosis of the plexus injury type. In order to evaluate the extent of injury it can be helpful to use the following: myelography, electromyography, magnetic resonance imaging as well as imaging tests like X-ray of cervical spine segment and shoulders, X-ray of lungs and computerized tomography.

Treatment procedure depends on characteristics and extent of injury. It is extremely important to stale early whether the injury is a consequence of plexus stretching or plexus avulsion. Surgery and conservative types of case management are distinguished. In case of nerve stems stretching, conservative management is applied (fixation and rehabilitation). In case of closed injury accompanied by fractures (e.g. clavicle fracture) as well as in open fractures, surgical procedures are involved (penetrating and suturing) to enable proper nerve regeneration followed by rehabilitation.

According to Merle, D’Aubigne and Gerard, a clinical course of perinatal brachial plexus injury can be divided into the following stages:

I early injury stage of approximately three months length.

II reinnervation stage till the end of year one,

III fixed paralysis stage commenced with year two.

Prognosis depends mainly on plexus injury type and the period between one month and eighteen months after birth gives the greatest chance for restoration of injured muscles functioning. The quicker pareses are under regression, the lesser malfunctions of an extremity remain. Therapeutic rehabilitation should be started immediately upon having found symptoms of brachial plexus injury.

The purpose of undertaking rehabilitation procedures should be perceived as the final result aimed at, i.e. improvement of injured extremity functioning and to the fullest possible extent the restoration of child’s manual skills and providing a chance to carry out daily activities.

The following are mentioned as major objects of rehabilitation: S creating environment for quicker regeneration and proper conditions for reinnervation: / prevention of contractures and their subsequent removal; / prevention of trophic lesions;

/ removal of muscles pareses and restoration of their normal functioning

S subsequent estoration of normal anatomical proportions and improvement offunctioning.

The functioning defects remaining upon treatment procedures completion may be partially compensated with appropriate orthophedic equipment.

PROTEZY KOŃCZYNY DOLNEJ – LEJ PROTEZY UDOWEJ „MAS’

Leszek Kłoszewski

Streszczenie

W roku 1999 powstała kolejna modyfikacja leja obejmującego guz kulszowy. Jest nią lej MAS (Marlo Anatomical Socket) wykonany przez Marlo Ortiz ‚a. Różnica pomiędzy MAS i typowym lejem owalnymi polega na tym, że przyśrodkowe podparcie kości kulszowej przesunięte zostało do przodu — 1/3 tylna część kości os ramus, jednocześnie usunięto podparcie osiowe guza kulszowego i obniżono krawędzie leja. Lej MAS hydrostatycznie obciąża całą objętość kikuta sprawiając bardzo dobrą propriocepcję protezy. Przednia i tylna krawędzie leja są znacznie obniżone, co sprawia, że kikut ma duży zasięg ruchów, lej jest płytki, proteza zakłada się łatwo.

Lej MAS wyjątkowo dobrze stabilizuje bocznie kikut umożliwiając utrzymanie przywiedzenia kikuta i symetryczne chodzenie. Krawędź tylna leja wycięta jest poniżej fałdy pośladka, dzięki czemu użytkownik protezy może siedzieć symetrycznie i wygodnie nawet na twardym krześle, nie krzywiąc przy tym kręgosłupa. Nie podpierany przez protezę pośladek po stronie amputacji wygląda symetrycznie nawet w obcisłej odzieży. Obniżenie przedniej krawędzi leja sprawia, że nie stanowi problemu schylanie się do przodu – niska krawędź przednia leja nie uwiera w brzuch.

Charakterystyczne dla leja MAS jest ścisłe przywieranie zewnętrznej krawędzi leja do biodra. W każdej pozycji, nawet podczas siedzenia lej przywiera do biodra dając poczucie komfortu, łatwość sterowania nogą i estetyczny wygląd.

Zwykle lej MAS wykonuje się w połączeniu z pełnokontaktowym zawieszeniem na wentyl. Lej zakłada się przy pomocy specjalnej pończochy, po czym zamyka się wentyl, dzięki czemu kikut zasysa się w leju i nie spada. Jest to najlepszy rodzaj zawieszenia protezy udowej, umożliwia dobrą kontrolę ruchów protezy. Lej MAS można też połączyć z pończochą z żelu, zawijaną na kikut i zaczepioną w leju przy pomocy trzpienia, linki lub zassania.

Wykonanie leja typu MAS opiera się na tradycyjnej technice negatywu/pozytywu gipsowego. Zwykle najpierw wykonuje się lej próbny z przezroczystego materiału. Pozwała to na sprawdzenie jak układają się tkanki kikuta w leju. Przezroczysty materiał termoplastyczny daje się łatwo kształtować, można więc lej próbny modyfikować tak, aby uzyskać idealne dopasowanie.

Nowa technologia MAS jest na etapie początków jej wprowadzania i ma swoich entuzjastycznych zwolenników przede wszystkim pośród użytkowników protez. Jest to technologia pracochłonna, stosunkowo droga, wymagająca doświadczenia protetyka. Stosując tą technologię od 6 lat jestem przekonany, że MAS zasługuje na szeroką promocję i szybkie upowszechnienie. Moje doświadczenia opieram na podstawie wyników protezowania 68 osób w Holandii oraz 3 osób w Polsce. W 9 przypadkach (w tym 8 kobiet) technika MAS została zarzucona. Prawdopodobnym powodem był nadmierny ucisk w pachwinie. W chwili obecnej zbierane są jeszcze dane a w najbliższym czasie opracowane zostaną szczegółowe analizy protezowania przy pomocy MAS.

LOWER LIMB PROSTHESES – PROSTHETIC SOCKET „MAS”

Summary

In 1999 Mario Ortiz introduced a new modification of the ischial containment socket called MAS (Mario Anatomical Socket). The main difference from the traditional ire socket was that the medial ischial support had been shifted into the front – 1/3 posterior aspect of ramus, the axial support of the ischial tuber had been removed and the walls had been lowered. MAS socket supports hydrostatically the soft tissue of the stomp, improving proprioception of the prosthesis. The anterior and posterior brim of the socket are lowered, which gives the stomp much more freedom of movement, the socket is shallow and donning of the prosthesis easier.

A MAS socket supports the stomp exceptionally well, allowing medially the easy holding of the stomp adduction and consequently the symmetrical gait.

The posterior edge of the socket is trimmed below the gluteus maximus, thus the amputee can sit symmetrically and comfortably even on a hard chair without scoliosis.

Not supported bill on the amputated side looks symmetrically even under tight clothing.

Lowering the anterior socket brim allows bending of the trunk forward: the socket does not push against the belly. The lateral wall of MAS in all stomp positions fits tightly against the heap giving better control of the prosthesis, the fill of comfort and aesthetics.

Usually MAS is made as a total contact, suction socket with a valve. The socket is donned using a special sock and when the valve is sealed, the stomp holds the prosthesis firmly. This traditional type of suspension gives the best control of the prosthesis.

MAS can also be suspended using the roll-on suction sock of gel dist ally fixed with pin, cord of suction.

Production of MAS is based on standard plaster negative / positive technology. Usually, first the test socket of the transparent material is made. It is easy to evaluate the fitting and the thermoplastic material is easy to modify in order to achieve the optimal fitting.

The new MAS technology is being broadly introduced at this time. It has its enthusiasts mainly between the amputees themselves. The technology is relatively expensive and it requires an experienced prosthetist. Having applied the technology for more than 6 years now, I am convinced that MAS should be promoted broadly. My experience is based on fitting results of 68 amputees in Holland and 3 amputees in Poland. Only in 9 cases (including 8 women) MAS has been rejected, with the possible reason being the lack of pressure tolerance in the ramus area. At this time, the data is being gathered, with more results to be published in near future.