Tom XVI zeszyt 2

zsim-2014-xvi-2Słowo od redaktora

W stronę medycyny zintegrowanej

Wiele lat temu profesor Tytus Chałubiński powiedział, że nie ma żadnych chorób, są tylko chorzy ludzie. Przed nim pisali tak inni, ale w innych językach i o plagiat oskarżony nie został. Ideą profesora Chałubińskiego i „tych innych” było zwrócenie uwagi na fakt, że każdy człowiek choruje trochę inaczej, a choroby nie są tworami na kształt bytów platońskich, do których przyrównujemy naszych „niedoskonałych” pacjentów. Sukces leczenia zależy zaś w dużym stopniu nie tylko od umiejętności lekarza, ale i od całego zaplecza psycho-socjalnego. Chodzi nie tylko o to, że lepiej być zdrowym i bogatym niż chorym i biednym, ale i to, że bieda i samotność bardzo utrudniają leczenie. Tymczasem właśnie od drugiej połowy XIX wieku datuje się żywiołowy wręcz rozwój specjalizacji lekarskich, a za nimi innych zawodów medycznych w tym fizjoterapeutów. Trzeba przyznać, że dzięki temu medycyna odniosła wielkie sukcesy, ale po 150 latach problem leczenia chorego a nie choroby pozostał aktualny. Problem medycyny zintegrowanej. Numer który przekazujemy Czytelnikom zmierza chyba w ta stronę łącząc w sobie dość różnorodną problematykę. Od opinii pacjentów, poprzez analizę losu personelu medycznego, aż po pozornie mało związane z fizjoterapią problemy zakrzepicy żyły wrotnej czy nowotwory wątroby, oczywiście z obecnością klasycznej problematyki fizjoterapeutycznej. Mam nadzieję, że Czytelnicy zaakceptują taki zakres tematyczny. Obraz chorego człowieka i nas jako jego bliskiego otoczenia.

Redaktor Naczelny
prof. dr hab. Krzysztof Marczewski

 

 

Barbara Jurkowska1, Tomasz Saran1, Wioletta Tuszyńska-Bogucka2, Elżbieta Pietryka-Michałowska3, Grzegorz Nowicki4, Andrzej Prystupa5, Marcin Gniewek6

1 Instytut Medycyny Wsi w Lublinie
2 Zakład Psychologii Wychowawczej i Psychologii Rodziny, Instytut Psychologii, UMCS w Lublinie
3 Zakład Matematyki i Biostatystyki Medycznej, Uniwersytet Medyczny, Lublin
4Zakład Kwalifikowanej Pomocy Medycznej z Pracownią Ratownictwa Medycznego, Uniwersytet Medyczny w Lubline
5 Katedra i Klinika Chorób Wewnętrznych, Uniwersytet Medyczny w Lublinie
6 Zakład Rehabilitacji i Fizjoterapii Katedry Rehabilitacji, Fizjoterapii i Balneoterapii, Uniwersytetu Medycznego w Lublinie

RADZENIE SOBIE ZE STRESEM ORAZ AKCEPTACJA CHOROBY U CHORYCH Z CHOROBĄ ZWYRODNIENIOWĄ STAWÓW

Streszczenie

W dzisiejszych czasach panuje kult zdrowia, młodości i sprawności a pojawienie się choroby cywilizacyjnej związanej z układem kostnym czyli choroby zwyrodnieniowej stawów stanowi kryzys i powoduje potrzebę dostosowania stylów radzenia sobie ze stresem oraz poziomu akceptacji choroby do aktualnego stanu zdrowia i aktywności życiowej. W zależności od rodzaju chorego stawu i subiektywnej oceny poczucia ciężkości choroby, pacjenci preferują różne style radzenia sobie ze stresem, a ich poziom akceptacji choroby związany jest od stopnia utraty sprawności i odczuwalnego bólu, które są głównymi objawami choroby towarzyszącymi pacjentom na co dzień. Wydłużenie czasu aktywności zawodowej i zmagania się z rygorystycznymi wymogami rynku pracy powoduje, że pacjenci potrzebują szeroko rozumianej rehabilitacji medycznej uwzględniającej nie tylko aspekt medyczny, ale szeroko rozumianą pomoc psychologiczną ukierunkowaną na modyfikacje spostrzegania stresora — choroby oraz zwiększenie poziomu akceptacji choroby by podnieść jakość życia pacjentów i ich rodzin.

Słowa kluczowe: choroba zwyrodnieniowa stawów, akceptacja choroby, radzenie sobie ze stresem

Stress management and disease acceptance in patients with osteoarthritis

Abstract

Our contemporary times are marked by a cult of health, youth and fitness, and the onset of a disease of affluence affecting the skeletal system(such as osteoarthritis) brings a crisis that induces the need to adjust the stress management styles and the level of disease acceptance to the current state of health and activity level. Depending on the type of the joint affected and the subjective assessment of the severity of the illness, patients prefer to follow various styles of stress management, and their acceptance level depends on how much of their fitness they have lost and how much pain they feel, both of which are the main everyday symptoms of the disease felt by patients. In recognition of this, the extended period of professional activity and the challenges of the difficult labour market result in patients needing broadly defined medical rehabilitation that would take into account not only the medical aspect, but also generally defined psychological assistance aimed at changing the perception of the stressor – disease, as well as increasing the level of disease acceptance so as to improve the quality of life of patients and their families.

Keywords: osteoarthritis, acceptance of illness, coping with stress

 

 

Ewa Kostrzewa-Zabłocka1, Piotr Dziemidok1, Wanda Mika2, Krzysztof Marczewski3

1 Oddział Diabetologii, Instytut Medycyny Wsi im. Witolda Chodźki w Lublinie
2 Studentka Wydziału Pielęgniarstwa Wyższej Szkoły im. Bogdana Jańskiego w Chełmie
3 Wyższa Szkoła Zarządzania i Administracji w Zamościu, Wydział Fizjoterapii i Pedagogiki

SYNDROM WYPALENIA ZAWODOWEGO U PIELĘGNIAREK

Streszczenie

Wstęp. Praca zawodowa w życiu człowieka ‚ma istotne znaczenie. Jest jedną z najważniejszych aktywności w życiu dorosłego człowieka. Może ona oddziaływać pozytywnie, ale może też być źródłem frustracji i dyskomfortu psychicznego. Pielęgniarstwo zaliczane jest do zawodów, w których przewlekły stres jest nieodłączną właściwością i wynika z samej natury zawodu. Praca pielęgniarek niesie szczególne obciążenie psychiczne, których źródłem jest drugi człowiek znajdujący się często w sytuacji ekstremalnej. Pielęgniarka pracuje w sytuacji silnego i długotrwałego napięcia emocjonalnego. Jednym z najgroźniejszych skutków stresu w pracy jest Zespól Wypalenia Zawodowego, prowadzący do przedmiotowego traktowania podopiecznych, a także uniemożliwia pielęgniarkom ich dalszy rozwój zawodowy.

Cel. Celem pracy było sprawdzenie, czy poddane ankiecie pielęgniarki i pielęgniarze mają wiedzę na temat wypalenia zawodowego, towarzyszących objawach oraz o sposobach ich zapobiegania.

Materiał i metoda. Badania ankietowe przeprowadzone zostały na przełomie września i października 2012 roku. W badaniach wzięło udział Ą8 pielęgniarek i 2 pielęgniarzy pracujących w różnych oddziałach i na terenie Przychodni Przyszpitalnej Samodzielnego Publicznego Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego w Chełmie. W pracy wykorzystano metodę sondażu diagnostycznego. Opracowano ankietę według obowiązujących norm i zasad konstruowania kwestionariusza badawczego i zawierała 23 pytań. Problematyka zawarta w ankiecie dotyczyła metryczki badanych: płci, wieku, stanu cywilnego, czasu pracy w zawodzie oraz zagadnień dotyczących sprawdzenia wiedzy pielęgniarek pracujących w szpitalu i w porani w zakresie świadomości na temat wypalenia zawodowego oraz czy występuje syndrom wypalenia i jakie są sposoby radzenia ze stresem.

Wyniki. Wszyscy ankietowani (100%) potwierdziły znajomość wypalenia zawodowego. Stres jest nieodłącznym elementem pracy personelu pielęgniarskiego (49%) i doświadczyło go 46% badanych. Czynnikami przyczyniającymi się do wystąpienia sytuacji stresowych był nadmiar obowiązków (58%), „papierkowa” praca (46%) i mała ilość personelu (44%). Przyczyną największego stresu w pracy według badanych było cierpienie chorych (34%), trudny kontakt z pacjentem i ich rodzinami (24%) oraz kontakt ze śmiercią (22%). Symptomem wypalenia zawodowego było przeważnie zmęczenie i wyczerpanie (46%). Połowa ankietowanych radziła sobie ze zjawiskiem wypalenia zawodowego czytając książki, w 40% utrzymując kontakty towarzyskie i tyle samo oglądając telewizję. Sposobem na stres było u 32% pielęgniarek podnoszenie swoich kwalifikacji zawodowych oraz u 22% uprawiane sportu. Tylko 8% korzystało z pomocy psychologa.

Wniosek. W przypadku wypalenia zawodowego tylko 30% badanej grupy, sięga po uznane metody wspomagania: 8% psycholog i 22% aktywność fizyczna.

Słowa kluczowe: pielęgniarka, stres, wypalenie zawodowe, zapobieganie

Burnout syndrome among nurses

Abstract

Introduction. Work experience in human life is important. It is one of the most important activity in the life of an adult. It can affect positively, but it can also be a source of frustration and mental discomfort. The nursing profession ranks among the occupations in which chronic stress is an inherent property of and stems from the very nature of the profession. Nurses work carries a particular psychological burden, the source of which is the second person often located in an extreme situation. The nurse works in a context of strong and long-lasting emotional tension. One of the most dangerous effects of stress at work is burnout, leading to the present treatment charges, and also prevents nurses to further their professional development.

Objective. The aim of this study was to test if subjected to survey nurses have knowledge about burnout, accompanying symptoms and the ways to prevent them.

Material and methods. A survey was carried out between September and October 2012. The study involved 48 nurses and 2 nurses working in different wards and in the hospital clinic Independent Public Provincial Hospital in Chelm. The study was based diagnostic survey method. We developed a questionnaire to the applicable standards and principles of constructing research questionnaire and contained 23 questions. The issues included in the survey concerned the specifications of respondents: gender, age, marital status, time in the profession and to verify the knowledge of issues relating to nurses working in the hospital and hurting in terms of awareness of burnout and whether there is a burn-out syndrome and what are the ways of dealing with stress.

Results. All respondents (100%) confirmed knowledge of burnout. Stress is an integral part of nursing work (49%) and experienced it 46% of respondents. Factors that contribute to the onset of stressful situations had too many duties (58%), „paperwork” work (46%) and a small number of staff (44%). The cause of the greatest stress at work by the respondents were suffering patients (34%), hard contact with the patient and their families (24%) and contact with death (22%). A symptom of burnout was mostly fatigue and exhaustion (46%). Half of the respondents coped with the phenomenon of burnout reading a book, at 40% while maintaining social contacts and the same watching TV. The way to stress was present in 32% of nurses raise their professional qualifications and in 22% of cultivated sport. Only 8% used psychologist counselin

Conclusion. In the case of burnout, only 30% of the study group reaches recognized methods of support: 8% psychologist, and 22% physical activity.

Keywords: nurse, stress, burnout, prevention

 

 

 

Ewa Kostrzewa-Zabłocka1, Krzysztof Marczewski2, Violetta Gac-Gowinek3

1 Katedra Pielęgniarstwa Wydziału Fizjoterapii i Pedagogiki, Wyższa Szkoła Zarządzania i Administracji w Zamościu
2 Oddział Nefrologii-Endokrynologii, Nadciśnienia Tętniczego i Chorób Wewnętrznych Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego im. Papieża Jana Pawła II w Zamościu
3 Studentka Wydziału Pielęgniarstwa Wyższej Szkoły Zarządzania i Administracji w Zamościu

ROZWÓJ ZAWODOWY PIELĘGNIAREK PO UKOŃCZENIU STUDIÓW POMOSTOWYCH NA KIERUNKU PIELĘGNIARSTWO W WYŻSZEJ SZKOLE ZARZĄDZANIA I ADMINISTRACJI W ZAMOŚCIU

Streszczenie

Wstęp. Pielęgniarstwo towarzyszy człowiekowi od zawsze. Na przestrzeni wieków miewało okresy powolnego i trudnego rozwoju, były czasy dużych osiągnięć jak też upadków. W tym czasie ukształtowało się wiele pięknych ideałów, wartości i tradycji, które są pielęgnowane i kultywowane do dzisiaj. Pielęgniarstwo przeszło długą drogę zanim stało się zawodem. Zawód pielęgniarki od lat cieszy się poważaniem społecznym. Pielęgniarki stają się coraz bardziej wykształcone, profesjonalne, wzbudzające szacunek pacjentów i środowiska medycznego oraz postrzegane są jako osoby kompetentne.

Cel. Przedstawienie zmian jakie zaszły w systemie kształcenia pielęgniarek oraz sprawdzenie w jaki sposób studia pomostowe w WSZiA w Zamościu wpłynęły na dalszy rozwój zawodowy personelu pielęgniarskiego.

Materiał i metoda. W badaniu wzięło udział 151 osób (pielęgniarek i pielęgniarzy) czynnych zawodowo, które pracują w SP Szpitalu Wojewódzkim im. Papieża Jana Pawła II oraz w Niepublicznym Szpitalu Sp. z o.o na terenie Zamościa i którzy ukończyli studia pomostowe na kierunku pielęgniarstwo w WSZiA. Do badań użyto narzędzia badawczego w postaci własnego kwestionariusza składającego się z 31 pytań.

Wyniki. W badaniu ankietowym uczestniczyło 147 (97,4%) kobiet, i 4 (2,6%) mężczyzn. Większość z badanych (124 osoby) pracowała w S.P. Szpitalu Wojewódzkim im. Papieża Jana Pawła II w Zamościu. Dla 92 osób ankietowanych miejscem

zamieszkania było miasto, a dla 59 wieś. Ponad połowa osób badanych była w wieku 41-50 lat. Co ciekawe wśród badanych 70 osób, to pracownicy z 21-30-letnim stażem pracy. Większość badanych osób, bo aż 137 było zdania, że studia pomostowe na kierunku pielęgniarstwo w WSZiA w Zamościu poszerzyły ich wiedzę w dziedzinie pielęgniarstwa. Pośród osób ankietowanych w latach 2010-2013, cztery osoby ukończyły już studia II stopnia (magisterskie dla pielęgniarek), zaś dwanaście osób ukończyło szkolenie specjalizacyjne dla pielęgniarek, czyli specjalizację. Największa grupa wśród pielęgniarek i pielęgniarzy, czyli 22 osoby ukończyło kursy specjalistyczne, 16 kursy kwalifikacyjne i 10 osób kursy dokształcające dla pielęgniarek.

Wnioski. Osoby, które ukończyły studia pomostowe kontynuowały dalszy rozwój zawodowy na szkoleniach specjalizacyjnych, czyli specjalizacji jak i na kursach specjalistycznych, kwalifikacyjnych jak i dokształcających dla pielęgniarek. Ukończone studia pomostowe u ponad połowy ankietowanych wpłynęły na wzrost prestiżu zawodowego, poprzez uzyskanie podwyżki płac, a tylko 15 osób awansowało na wyższe stanowisko.

Słowa kluczowe: pielęgniarstwo, rozwój zawodowy, studia pomostowe WSZiA Zamość

The professional development of nurses after obtaining a bachelor’s degree at bridging studies at the Zamosc University of Management and Administration

Abstract

Introduction. Nursing has always accompanied people. Over the centuries, experienced periods of slow and difficult development, there were times major successes as well as failures. At that time it shaped the many beautiful ideals, values and traditions that are nurtured and cultivated until today. Nursing come a long way before it became a profession. The profession a nurse has enjoyed the respect of society. Nurses are becoming more educated, professional, inspiring respect for patients and the medical community and are seen as competent.

Aim of the study. Presentation of the changes that took place in the education of nurses and examine how bridging studies in WSZiA in Zamosc contributed to the further development of professional nursing staff.

Material and methods. The study involved 151 nurses working population, are working in the Provincial Hospital. Pope John Paul II and the Non-public Hospital in Zamosc and who have completed bridging studies at WSZiA. The study used a research tool in the form of a questionnaire composed of 31 questions.

Results. In the survey of 1Ą7 (97,4%) women and 4 (2,6%) men. Most of the respondents (124 people) worked in the Provincial Hospital. Pope John Paul II in Zamosc. For the 92 people interviewed place of residence was the city, and for 59 village. More than half of the respondents were aged 41-50 years. What is interesting among respondents 70 people, are employees of 21-30 years of work experience. Most of the respondents, as many as 137 were of the opinion that bridging studies majoring in nursing in WSZiA in Zamosc broadened their knowledge in the field of nursing. Among the people surveyed in 2010-2013, four people have already completed the second cycle (Master for nurses), and twelve people completed specialized training for nurses, which is specialization. The largest group of nurses (22 people) completed specialist courses, 26 other qualification courses.

Conclusions. Persons who completed bridging studies continued to develop training courses for professional specialization, or specialization courses as well as specialized qualification and further training for nurses. Completed bridging studies in over half of the respondents influenced the growth of professional prestige by obtaining wage increases, but only 15 people were promoted to higher positions.

Keywords: nursing, professional development, bridging studies, Zamosc

 

 

 

Mirosława Sidor1, Emilia Komorowska2, Ewelina Kukawska2

1 PSW im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej
2 Zdrowie Publiczne, studia II stopnia PSW im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej

LECZENIE UZDROWISKOWE W OPINII OSÓB STARSZYCH ZE SZCZEGÓLNYM UWZGLĘDNIENIEM SUROWCÓW NATURALNYCH

Streszczenie

Wstęp. Lecznictwo uzdrowiskowe bazując na zastosowaniu naturalnych surowców, takich jak wody i gazy mineralne, peloidy i klimat zajmuje się między innymi leczeniem chorób wieku starczego, profilaktyką i rehabilitacją. Celem pracy było poznanie opinii osób starszych na temat leczenia uzdrowiskowego z uwzględnieniem surowców naturalnych.

Materiał i metoda. Badanie przeprowadzono wśród 70 osób w wieku starszym, czyli 60 lat i powyżej, jak klasyfikuje Światowa Organizacja Zdrowia. W pracy posłużono się metodą sondażu diagnostycznego, a jako narzędzie wykorzystano autorski kwestionariusz ankiety.

Wyniki. Na podstawie wyników badań wykazano, że w związku z rosnącą liczbą osób starszych pojawia się znaczne zapotrzebowanie na metody lecznicze, które poprawiają jakość życia, są łatwo dostępne, naturalne i nie powodują skutków ubocznych. Motywem mającym największy wpływ na decyzję badanych o wyjeździe na leczenie uzdrowiskowe była chęć poprawy stanu zdrowia. Ponad jedna czwarta ankietowanych osób starszych (25,78%) jako realizowany cel podczas pobytu w uzdrowisku wskazała leczenie chorób reumatycznych. Osoby starsze doceniły skuteczność kuracji w tej chorobie przy zastosowaniu wszystkich naturalnych wód leczniczych oraz borowiny dostępnych w uzdrowisku. Jako naturalne surowce wspomagające funkcje układu oddechowego respondenci wskazali jod (83,72%) i sól (61,54%). Według danych Głównego Urzędu Statystycznego najczęściej odwiedzanymi uzdrowiskami w Polsce były: Kołobrzeg, Ciechocinek, Szczawno-Zdrój, Polanica-Zdrój i Lądek-Zdrój. Z kolei najbardziej popularnymi uzdrowiskami według opinii badanych osób starszych są Nałęczów, Kołobrzeg i Ciechocinek. Zdaniem większości kobiet jak i mężczyzn problemem w dostępie do leczenia jest zbyt długi czas oczekiwania na turnus.

Słowa kluczowe: lecznictwo uzdrowiskowe, surowce naturalne, osoby starsze

Spa medical care with regard to natural sources in the opinion of elderly people

Abstract

Spa medical care, using natural sources, as mineral waters and gases, peloids and climate factors, deals with senile age diseases, applying prophylaxis and rehabilitation. The aim of the present paper is cognition of elderly people’s opinions about spa treatments using natural sources.

Materials and methods. Tested were 70 persons in the age of 60 or above (according to the WHO classification). Used was the diagnostic survey method, whereas a tool applied was an author’s survey questionnaire.

Research results. According to the research results proved was, that together with the growing number of elderly people – increasing is also a need for such healing methods, what improve the quality of life, are natural, easy accessible and don’t cause any side effects. The polled people decided to take part in a spa therapeutic trip in order to improve their health, in 25,78% they suffered from rheumatic illnesses. They pointed out mineral waters and mud treatment as the most effective methods. As natural sources helpful for the respiratory system, the respondents named iodine (83,72%) and salt (61,54%). According to the data of the Central Statistical Office, the most frequently visited health resorts in Poland were Kołobrzeg, Ciechocinek, Szczawno-Zdrój, Polanica-Zdrój and Lądek-Zdrój. In the respondents’ opinion, in turn, the most popular were Nałęczów, Kołobrzeg and Ciechocinek. The majority of tested women and men admitted, that too long time limit of waiting for a trip hinders the access to medical care.

Keywords: spa medical care, natural sources, elderly people

 

 

 

Małgorzata Rycyk, Krzysztof Marczewski

Katedra Fizjoterapii WSZiA w Zamościu
Oddział Nefrologii Endokrynologii Nadciśnienia Tętniczego i Chorób Wewnętrznych SPWSS im. Papieża Jana Pawła II w Zamościu

CZY BMI JEST UWARUNKOWANE PSYCHOSOCJALNIE?

Streszczenie

Wprowadzenie. Otyłość jest coraz większym problemem „cywilizowanych” krajów. Niesie ona za sobą poważne konsekwencje zdrowotne, które wymagają kosztownego leczenia. Mimo wielu badań nie ma jednoznacznej odpowiedzi na pytanie jakie są jej źródła. Przeprowadzone badania wskazują, iż chęć jedzenia u osób z nadwagą i otyłych jest bardzo silna i prowadzi do ignorowania jej szkodliwości.

Celem pracy było sprawdzenie czy istnieje związek między wysokością BMI, a chęcią jedzenia, mimo iż może prowadzi to do problemów zdrowotnych.

Materiał i metoda. Badanie ankietowe zostało przeprowadzone wśród studentów Wyższej Szkoły Zarządzania i Administracji w Zamościu, w latach 2010 i 2011. W pierwszym badaniu otrzymano 228 ankiet (179 kobiet i Ą7 mężczyzn, 2 osoby odmówiły udzielenia informacji o swojej płci). W kolejnym roku pozyskano 94 egzemplarze (69 kobiet i 25 mężczyzn). Wiek respondentów wahał się od 21 do 47 lat (średni wiek 2010 r. 25±3 lata, w 2011 26±4 lata). Na podstawie informacji o wadze i wzroście wyliczony został współczynnik BMI respondentów (w pierwszej grupie wykluczono 14 ankiet ze względu na brak danych o jednej z tych cech, w drugiej odrzucono 7 egzemplarzy).

Wyniki. Osoby o podwyższonym BMI częściej akceptują niezdrowe jedzenie, mimo istotnych przeciwwskazań zdrowotnych.

Słowa kluczowe: BMI, apetyt, nadwaga, otyłość

Is high BMI a psycho-social phenomenon?

Abstract

Obesity is a serious problem of „civilized” countries, since it causes serious health problems which require costly treatment. In spite of the fact that many studies were conducted in this filed, still there is no clear answer to the question what are sources of this problem. Research has indicated that the obese and overweight people express a strong desire towards eating. As a result, they disregard the potential danger connected with such lifestyle. The aim of this study was to verify whether there is a relationship between the level of BMI, and the desire to eat, even though it can lead to health problems. Materials and methods. The survey was conducted among the students of the School of Management and Administration in Zamość, in the years 2010 and 2011. In the first study, 228 questionnaires were received (179 women and 47 men, 2 people have refused to provide information about their gender).

The following year, acquired 94 questionnaires (69 women and 25 men). Age of the respondents ranged from 21 to 47 years (the average age in 2010 was 25 ±3 years, in 2011 26 ±4 years). On the basis of weight and height of the respondents, it was possible to calculated their BMI (as far as the first group is concerned 14 questionnaires were excluded since they lack of data about the one of aspect, with the second one 7 copies were rejected). Results. People with high BMI more often consume junk food without concerninig significant medical contraindications. Keywords: BMI, appetite, overweight, obesity.

Keywords: BMI, appetite, overweight, obesity

 

 

 

Robert Walaszek1, Tomasz Szurmik2, Anna Marszałek3, Katarzyna Walaszek4, Marcin Burdacki4

1 Katedra Rekreacji i Odnowy Biologicznej Akademii Wychowania Fizycznego w Krakowie
2 Wydział Etnologii i Nauk o Edukacji Uniwersytetu Śląskiego w Cieszynie
3 Publiczna Szkoła Podstawowa Stowarzyszenia Przyjaciół Szkół Katolickich w Hucisku Pewelce
4 Akademia Wychowania Fizycznego w Krakowie, student III roku Kierunku Fizjoterapia

OCENA WYSKLEPIENIA PODŁUŻNEGO STÓP DZIEWCZĄT I CHŁOPCÓW W WIEKU 5 LAT ZE ŚRODOWISKA WIEJSKIEGO

Streszczenie

Sprawność i wydolność stóp uzależnione są od budowy morfologicznej, a zwłaszcza od prawidłowego sklepienia podłużnego i poprzecznego. Celem pracy była ocena wysklepienia podłużnego stóp u 5-letnich dziewcząt i chłopców zamieszkałych na terenach wiejskich. Materiał badawczy stanowiło 60 dzieci w wieku 5 lat w tym 30 dziewcząt i 30 chłopców. Badania zostały przeprowadzone w dwóch przedszkolach na terenie województwa małopolskiego. Badania wykonano w okresie od 20 marca do 18 kwietnia 2014 roku. Do oceny wysklepienia podłużnego stóp wykorzystano metodę plantokonturograficzną. Badanie wykonano w statyce tj. w pozycji stojącej w warunkach równomiernego obciążenia własnym ciężarem ciała. Na każdej odbitce wykreślono wskaźnik kątowy Clarke’a i wskaźnik Sztritera-Godunowa („Ky”) i porównano je z odpowiednimi normatywami. W celu dokonania charakterystyki materiału badawczego zastosowano podstawowe miary statystyki opisowej; obliczono średnią arytmetyczną wraz z odchyleniem standardowym. Do analizy różnic między zmierzonymi parametrami zastosowano ocenę istotności statystycznej testem t-Studenta. Po badaniach okazało się, że dziewczęta 5-letnie mają lepiej wysklepione stopy prawe od lewych; u chłopców różnica pomiędzy prawymi i lewymi stopami jest nieistotna statystycznie.

Słowa kluczowe: wysklepienie stopy, metoda plantokonturograficzna, dzieci, środowisko wiejskie

The assessment of longitudinal foot arch in 5-year-old boys and girls living in rural areas

Abstract

The level of fitness and efficiency of the feet depends on their morphological structure, especially on their longitudinal and transverse arch. The purpose of this study was to assess the longitudinal foot arch in 5-year-old boys and girls living in rural areas. The subjects were 60 children, all aged 5, including 30 boys and 30 girls. The assessment was done in two nurseries, in the region of Malopolska, between 20 March and 18 April 2014. The plantocontourgraphic method was used to assess the longitudinal foot arch. During the assessment, the subjects were standing, and therefore the weight of the body was evenly distributed. Every footprint was marked with Clarke angle and the Sztriter-Godunov index KY, and later compared with the norms. The main statistical measures were used in order to describe the subjects; the arithmetic mean and standard deviation were calculated. The t-student test was used to analyse the differences between the measured parameters. The study showed that the right feet in the 5-year-old girls had a higher arch than their left feet. The difference between the right and left feet in the studied boys, however, was statistically insignificant.

Keywords: foot arch, plantocontourgraphic method, children, rural background

 

 

 

Tomasz Szurmik1,2, Karol Bibrowicz2, Robert Walaszek3

1 Uniwersytet Śląski, Wydział Etnologii i Nauk o Edukacji, Cieszyn
2 Centrum Naukowo Badawcze Postawy Ciała Wyższej Szkoły Edukacji i Terapii w Poznaniu
3 Akademia Wychowania Fizycznego, Katedra Rekreacji i Odnowy Biologicznej, Kraków

PROPOZYCJA ĆWICZEŃ KOREKCYJNYCH W FORMIE OBWODU STACYJNEGO DLA DZIECI I MŁODZIEŻY Z NISKOSTOPNIOWYMI SKOLIOZAMI

Streszczenie

Współcześnie poszukuje się coraz to bardziej skutecznych metod profilaktyki i leczenia skolioz. Niskostopniowe skoliozy zaliczane są do najczęściej występujących schorzeń dzieci i młodzieży. Dlatego pojawia się konieczność ich wczesnej i precyzyjnej diagnostyki jak i poszukiwania bardziej efektywnych form usprawniania. Istnieje również konieczność tworzenia ogniw pośrednich pomiędzy szkolną profilaktyką a specjalistycznym leczeniem pacjentów ze skoliozą. Zaproponowany sposób usprawniania osób ze skoliozą I° w formie obwodu stacyjnego zawiera elementy różnych metod a szczególnie „Pressio” i Lehnert-Schrott. W pracy przedstawiono propozycję ćwiczeń własnych w formie obwodu stacyjnego z zachowaniem indywidualnego doboru ćwiczeń oraz trójpłaszczyznowego oddziaływania na poszczególne łuki skrzywienia.

Słowa kluczowe: skoliozy I°, obwód stacyjny, trójpłaszczyznowa korekcja skolioz

Suggestions of group correction exercises including individual adjustments for children and youth with low grow scoliosis

Abstract

Nowadays we observe a constant searching more and more effective methods of the prevention and cure of scoliosis. The I° scoliosis is considered to be a kind of illness more often occurring in the population of children and young people. According to this there is a necessity of early and precise diagnosis as well as searching more effective methods of improvement of the ill children and young people. There is also the necessity of creation of the middle link between school prevention and specialized cure of the patients with scoliosis. The suggested method of improving patients with Io scoliosis in the form of the station circuit includes the elements of different methods, especially „Pressio” and Lehnert-Schrott. In the article there are performed the conceptions of the own exercises in the form of the station circuit, maintaining the individual selection of the exercises and the three-faceted effect on the individual curvature curves.

Keywords: I° scoliosis, station circuit, three-faceted scoliosis correction

 

 

 

Małgorzata Molenda, Mariusz Molenda, Agnieszka Drosdzol-Cop

Katedra Zdrowia Kobiety, Zakład Patologii Ciąży, Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach

WSPÓŁZALEŻNOŚĆ MIĘDZY PUNKTAMI SPUSTOWYMI I PUNKTAMI AKUPUNKTURY. PRZEGLĄD PIŚMIENNICTWA

Streszczenie

Punkty spustowe są coraz bardziej popularne w dzisiejszej fizjoterapii, tymczasem terapie punktowe stosowane są w medycynie chińskiej od tysiącleci, powstaje więc pytanie o możliwą relację między tymi punktami. Celem pracy jest naświetlenie, w jaki sposób badania naukowe przedstawiają współzależność między punktami spustowymi i punktami akupunktury. Pierwsze badania na ten temat opublikował Melzack w 1977 roku, dowodząc zgodności tych punktów pod względem anatomicznym (100% zgodność) i klinicznym (71% zgodność) w leczeniu bólu. W 2003 roku ukazała się praca Bircha, podważająca założenia oraz wyniki owych badań. Odpowiedzią na tę publikację były badania Dorshera i Fleckensteina, które wykazały zgodność anatomiczną i kliniczną (zarówno w terapii bólu, jak i zaburzeń somato-trzewnych) tych dwóch grup punktów, a ponadto dowiodły współzależności pomiędzy wzorcami bólu przeniesionego prowokowanego przez punkty spustowe oraz przebiegiem meridianów, związanych z punktami akupunktury, odpowiadającymi owym punktom spustowym. Sugeruje to, że punkty spustowe oraz klasyczne punkty akupunktury reprezentują jedno zjawisko fizjologiczne, odkryte za pomocą innej metodologii przez inne kultury, w innych tysiącleciach.

Słowa kluczowe: punkty spustowe, punkty akupunktury, ból mięśniowo-powięziowy,

Trigger points and acupuncture points correlation. An overview of literature

Abstract

Trigger points are increasingly popular in contemporary physiotherapy while pointbased therapies have been used by Chinese medicine for millennia, thus a question of a possible relation between those two classes of points arises. The aim of the present paper is to present how the correlation between trigger points and acupuncture points is presented in academic literature. The first study on the subject was published in 1977 by Melzack and reported 100% anatomic and 71% clinical pain correspondences of those points. The data and theoretical foundations of the study were undermined by a paper of Birch published in 2003. In respond Dorsher and Fleckenstein published a series of studies, proving both anatomic and clinical (in the treatment of pain and somatovisceral disorders) correspondence of trigger and acupuncture points as well as the consistency of the distribution of trigger point region’s referred pain patterns to the meridians distribution of their anatomically corresponding acupuncture points. Those findings suggest that trigger points and classical acupuncture points represent the same physiological phenomenon, discovered with the use of different methodology by different cultures in different millennia.

Keywords: trigger points, acupuncture points, myofascial pain, acupuncture

 

 

 

Ewa Kostrzewa-Zabłocka1, Krzysztof Marczewski2, Adam Borowiec3

1 Katedra Pielęgniarstwa Wydziału Fizjoterapii i Pedagogiki, Wyższa Szkoła Zarządzania i Administracji w Zamościu
2 Oddział Nefrologii-Endokrynologii, Nadciśnienia Tętniczego i Chorób Wewnętrznych Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego im. Papieża Jana Pawła II w Zamościu
3 Student Wydziału Pielęgniarstwa Wyższej Szkoły Zarządzania i Administracji w Zamościu

OCENA WIEDZY PACJENTA NA TEMAT FUNKCJONOWANIA W ŚRODOWISKU DOMOWYM PO ZABIEGU ENDOPROTEZOPLASTYKI STAWU KOLANOWEGO

Streszczenie

Wstęp. Choroba zwyrodnieniowa stawów kolanowych jest często występującym u obu płci zespołem miejscowych i ogólnoustrojowych procesów patologicznych, prowadzących z czasem do znacznego stopnia ograniczenia ruchomości, przewlekłego zespołu bólowego i upośledzenia wydolności chodu. Jeżeli leczenie zachowawcze nie przynosi poprawy, konieczne jest leczenie operacyjne. Najskuteczniejszą metodą operacyjną jest endoprotezo plastyka, która polega na całkowitej wymianie elementów stawu. Niemal natychmiast po operacji rozpoczyna się usprawnianie pacjenta i intensywna fizjoterapia. Pełny powrót do zdrowia zależy od jak najlepszego przyswojenia przez chorego informacji, przekazywanych przez lekarza, pielęgniarkę i rehabilitanta.

Cel pracy. Ocena wiedzy pacjentów po endoprotezoplastyce stawu kolanowego na temat funkcjonowania w środowisku domowym po opuszczeniu oddziału szpitalnego.

Materiał i metoda. Zbadano 30 pacjentów Oddziału Ortopedii Szpitala Powiatowego w Łęcznej, którzy poddali się zabiegowi endoprotezoplastyki stawu kolanowego. Ankieta składająca się z 18 pytań, dotyczyła danych społeczno-demograficznych, wiedzy pacjenta na temat dalszego, samodzielnego funkcjonowania w warunkach domowych, znaczenia rehabilitacji do pełnego powrotu do zdrowia oraz roli pielęgniarki w edukacji chorego.

Wyniki. W grupie badanych 20 osób było kobietami, zaś 10 to mężczyźni. Średnia wieku wynosiła 61-70 lat. Znaczna większość chorych (90%) to osoby z nadwagą lub otyłością I i II stopnia. Aż 20 osób (66,7%) przed zabiegiem określiło swoje

funkcjonowanie jako złe. Tylko 8 osób (26,7%) stwierdziło, że po zabiegu endoprotezoplastyki kolana są pełnosprawne. Połowa badanych (50%) radziła sobie dobrze z czynnościami dnia codziennego, 13 osób (43,3%) przeciętnie, a 2 osoby (6,7%) żle. W pytanej grupie 23 osoby (76,7%) wiedziały jak należy przygotować mieszkanie na powrót ze szpitala, gdzie zakupić sprzęt pomocniczy np. kule, kiedy zgłosić się na wizytę kontrolną do Poradni Ortopedycznej. Tylko 7 osób (23,3%) nie posiadało takiej wiedzy. Dwadzieścia sześć osób (86,7% ) spośród wszystkich badanych była świadoma wystąpienia powikłań. Taka sama grupa pacjentów wiedziała jak należy walczyć z bólem operowanego kolana, który występuje kilka tygodni po zabiegu i może w poważnym stopniu ograniczać postępy w rehabilitacji.

Wnioski. Edukacja jest ważnym elementem terapeutycznym w leczeniu i zapobieganiu powikłaniom. Znaczna większość pacjentów po endoprotezoplastyce kolana stosuje się do zaleceń fizjoterapeuty i zna niepokojące objawy powikłań pooperacyjnych. Zabieg endoprotezoplastyki kolana przyczynia się do poprawy sprawności pacjentów. Najbliższymi osobami dla pacjenta jest lekarz ortopeda, pielęgniarka i rehabilitant którzy przekazują wiedzę i kontrolują parametry samodzielności.

Słowa kluczowe: staw kolanowy, endoprotezoplastyka, rehabilitacja, edukacja.

Assessment of the patient knowledge about functioning at home after knee joint replacement surgery

Abstract

Introduction. Osteoarthritis of the knee joints is a syndrome of local and systemic pathological processes common in both sexes, over time leading to a significant degree of mobility limitations, chronic pain syndrome and walking impairment. Where conservative treatment does not bring improvement, surgical treatment is necessary. The most effective surgical method is the replacement surgery, which involves overall replacement of the joint elements. The patient recovery and intensive physiotherapy start almost immediately after the surgery. To ensure total recovery the patient should acquire the information communicated by a doctor, nurse and physiotherapist as fully as possible.

Purpose of the paper. Assessment of the patient knowledge about functioning at home after knee joint replacement surgery and discharge from the hospital ward.

Material and methods The study involved 30 patients of the Orthopaedic Ward at the District Hospital in Łęczna who underwent the knee joint replacement surgery. A survey comprising 18 questions touched upon socio-demographic data, patient knowledge about the further independent functioning at home, the importance of rehabilitation for full recovery and the role of nurses in the patient education.

Results. Of those surveyed, 20 people were female and 10 were male. The average age was 61-70 years. The vast majority of patients (90%) suffered from overweight or obesity of I and II degree. As many as 20 people (66.7%) found their well-being prior to surgery as bad. Only 8 patients (26.7% ) said that after the knee replacement

surgery their knees are healthy. Half of the respondents (50%) coped well with the daily activities, 13 patients (43.3%) dealt on average and 2 persons (6.7%) did badly. Of all the respondents, 23 people (76.7%) knew how to prepare a dwelling for the return from hospital, where to purchase ancillary equipment such as crutches, when to report for a follow-up visit at the Orthopaedic Clinic. Only 7 patients (23.3%) had no such knowledge. Of all those surveyed, twenty-six patients (86.7%) were aware of the complications. The same number of patients knew how to fight the pain in the operated knee, which occurs several weeks after surgery and can severely limit the recovery progress.

Conclusions. Education is an important therapeutic element when it comes to treatment and prevention of complications. A wide range of patients after the knee replacement surgery follows the recommendations of a physiotherapist and knows the distressing symptoms of postoperative complications. Knee replacement surgery contributes to the patient’s health improvement. People closest to the patient include an orthopaedic doctor, a nurse and a physiotherapist, who communicate knowledge and monitor self-reliance of patients.

Keywords: knee joint, knee joint replacement, recovery, education

 

 

 

Piotr Gawda, Sylwia Kolasa, Piotr Majcher

Katedra Rehabilitacji, Fizjoterapii i Balneologii, Uniwersytet Medyczny w Lublinie

WPŁYW FIZJOTERAPII NA POŁYKANIE ORAZ ŻUCIE U PACJENTÓW PO ZABIEGACH RESEKCYJNO-REKONSTRUKCYJNYCH NOWOTWORÓW JAMY USTNEJ

Streszczenie

Wstęp. W Polsce każdego roku odnotowuje się ponad 7 tysięcy nowych zachorowań na nowotwory złośliwe głowy i szyi oraz ok. 3,5 tysięcy zgonów z powodu tych nowotworów. Pięcioletnie przeżycie chorych z nowotworem w obrębie jamy ustnej wynosi poniżej 50%. Te dane statystyczne wynikają m.in. z nawrotów choroby, przerzutów do lokalnych węzłów chłonnych, czy występowania wtórnych nowotworów pobliskich regionów. Taki stan związany jest z brakiem wyraźnego przełomu w terapii nowotworów jamy ustnej oraz problemem we wdrażaniu programów profilaktycznych. Zasadniczym elementem leczenia nowotworów złośliwych jamy ustnej jest zabieg chirurgiczny, który polega na usunięciu patologicznie zmienionej tkanki oraz zaopatrzeniu powstałych ubytków. Dysfunkcje kompleksu ustno-twarzowo-gardłowego, polegające m.in.: na zaburzeniach w połykaniu oraz żuciu to jedna z konsekwencji zabiegów resekcyjno-rekonstrukcyjnych.

Celem pracy jest ocena wpływu wybranych technik fizjoterapeutycznych na poprawę funkcji połykania i żucia u pacjentów po leczeniu chirurgicznym nowotworu złośliwego jamy ustnej.

Materiał i metoda. Badaniami objęto pacjentów leczonych w Klinice Otolaryngologii i Onkologii Laryngologicznej SPSKĄ w Lublinie, u których wykonano resekcje nowotworu złośliwego jamy ustnej, a ubytki zaopatrzono przeszczepami autogennymi z wykorzystaniem płatów skórno-mięśniowych. Metody fizjoterapeutyczne stosowane u badanych pacjentów obejmują terapię tkanek miękkich okolicy jamy ustnej. Do oceny zdolności połykowych oraz żucia wykorzystano kwestionariusz ankiety dotyczący aktu połykania i żucia, oraz wybrane próby z kwestionariusza badania sprawności motorycznych narządów jamy ustnej.

Wyniki. Efektem zabiegów fizjoterapeutycznych jest poprawa w zakresie połykania i żucia co zostało wykazane przy pomocy kwestionariusza ankiety oraz badania sprawności motorycznych narządów jamy ustnej

Wnioski. Usprawnianie pacjentów po zabiegu chirurgicznym okolicy jamy ustnej jest skomplikowane i uzależnione od wielu czynników. Zastosowanie wybranych technik fizjoterapeutycznych poprawiło równowagę mięśniową okolicy jamy ustnej, co jest istotnym elementem do poprawy funkcji połykowej i żucia. Prawidłowo prowadzone postępowanie fizjoterapeutyczne pacjentów z nowotworami jamy ustnej pozytywnie wpływa na jakość życia.

Słowa kluczowe: jakość życia, resekcje nowotworu złośliwego jamy ustnej, rehabilitacja onkologiczna

Effect of physical therapy on swallowing and chewing in patients after resection and reconstruction surgery of oral cavity cancer

Abstract

Introduction. Every year in Poland there are over 7 thousands of new cases of oral cavity cancer and about 3,5 thousands of deaths caused by this disease. It is strongly recommended to notice that these types are showing tendency to rise. 50% of patients with oral cavity cancer survive for 5 years. Main causes of these frightening statistics are regressions of illness, metastases to local lymph nodes or recurrent tumors in nearby areas. Despite the progress and development of diagnostic methods, surgery techniques and additional treatment percentage of deaths did not change for past decades. It seems that surgery treatment are related with chemotherapy and radiotherapy isn’t really effective but failures are linked with lack of clear breakthrough in therapy of oral cavity cancers, prevention programs and low level of health education which could bring down percentage of deaths among people with cancer in head and neck area. One of the consequences of surgical treatment of cancers of the oral cavity are dysfunction in chewing and swallowing, which negatively affects daily functioning and quality of life.

The aim of the paper is the assessment of the impact of selected physiotherapy techniques to improve swallowing and chewing function in patients after surgical treatment of oral malignant tumor.

Material and methods. Study involved patients treated in the clinic of Otolaryngology SPSK4 in Lublin, in which the resection of the malignant tumor of the oral cavity had been carried out. Physiotherapy methods used in patients include treatment of the soft tissues around the mouth. To evaluate the ability of swallowing and chewing a questionnaire survey concerning the act of swallowing and chewing was applied.

The results. The effect of physiotherapy is to improve in terms of swallowing and chewing which has been demonstrated by means of a questionnaire survey and the study of the efficiency of the motor-mouth organs.

Conclusions. Improvement of patients after surgery of the mouth area is complex and depends on many factors. The use of selected techniques for improved muscle balance physiotherapy mouth area, which is an important element to improve swallowing and chewing functions. Properly conducted physiotherapy in patients with oral positively affects the quality of life.

Keywords: quality of life, mandibular reconstruction, cancer of the oral cavity, oncological rehabilitation

 

 

 

Mariusz Molenda, Małgorzata Molenda, Agnieszka Drosdzol-Cop

Katedra Zdrowia Kobiety, Zakład Patologii Ciąży, Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach

AKUPUNKTURA W LECZENIU REUMATOIDALNEGO ZAPALENIA STAWÓW. PRZEGLĄD PIŚMIENNICTWA

Streszczenie

Reumatoidalne zapalenie stawów (RZS) to układowa choroba tkanki łącznej o charakterze autoimmunologicznym, objawiająca się nieswoistym zapaleniem stawów. WHO zalicza RZS do chorób, w których poprzez kontrolowane badania kliniczne udowodniono, że akupunktura jest skuteczną metodą leczenia. Niniejsza praca ma na celu przedstawienie skuteczności akupunktury w leczeniu objawów RZS w oparciu o doniesienia z prasy naukowej. Badania nad oddziaływaniem akupunktury w RZS, zarówno jako terapii dodatkowej, jak i monoterapii, sugerują, że jest ona skuteczną terapią w leczeniu tej choroby. Akupunktura w połączeniu z lekami antyreumatycznymi łagodzi reakcję zapalną, zwiększa efekt przeciwbólowy i poprawia sprawność pacjentów w czynnościach dnia codziennego. Akupunktura jako monoterapia również łagodzi objawy, wspomaga przywracanie funkcji i poprawia jakość życia u pacjentów z RZS. Część badaczy twierdzi jednak, że efekty kliniczne akupunktury ograniczają się jedynie do działania przeciwbólowego, a terapia ta nie wykazuje działania przeciwzapalnego w RZS. Jednocześnie prace przeglądowe poświęcone temu tematowi nie wykazują jednoznacznych i rzetelnych dowodów na skuteczność akupunktury w leczeniu RZS. Konieczne są więc dalsze badania w tej dziedzinie, badania o większej liczebności i wyższej jakości.

Słowa kluczowe: akupunktura, reumatoidalne zapalenie stawów, RZS

Acupuncture in rheumatoid arthritis. A literature overview

Abstract

Rheumatoid arthritis (RA) is a systemic, autoimmune disease characterized by chronic inflammation of the joints. WHO classified RA as a condition for which acupuncture had been proved, through controlled trials, to be an effective treatment. The purpose of the following paper is to present the use of acupuncture for symptom management in RA based on the relevant literature. Studies on acupuncture, both as an adjunctive therapy and monotherapy, suggest it is effective for patients with RA. Acupuncture combined with antirheumatic medication alleviates the inflammatory response, improves the analgesic effect and patients’ activities of daily life. Acupuncture as a monotherapy also alleviates the symptoms, improves patients’ physical function and the quality of life. Some researchers, however, attribute the clinical effects of acupuncture to its analgesic properties and claim the therapy has no antiinflammatory actions in RA. At the same time the reviews published on the subject present ambiguous evidence for acupuncture efficacy in RA therapy. Further studies of better size and quality are therefore warranted.

Keywords: acupuncture, rheumatoid arthritis

 

 

 

Urszula Parnicka

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa im Szymona Szymonowica w Zamościu

AKTYWNOŚĆ RUCHOWA W PROFILAKTYCE GERONTOLOGICZNEJ OSÓB STARSZYCH

Streszczenie

Wstęp. Profilaktyka gerontologiczna jest dziedziną, która ma duże znaczenie w kształtowaniu oblicza starości. Ukierunkowana jest na badania teoretyczne i działania praktyczne, mające na celu utrzymanie, umacnianie i rozwijanie potencjału zdrowotnego osób starszych. Szczególnie ważne miejsce wyznacza ona aktywności ruchowej mieszczącej się w granicach optymalnych możliwości człowieka i jego biologicznych potrzeb.

Cel pracy. Głównym celem pracy jest ukazanie walorów zdrowotnych aktywności ruchowej na tle procesów inwolucyjnych, tj. starzenia się poszczególnych układów fizjologicznych i zdolności motorycznych człowieka.

Metody. Praca oparta jest na dostępnej i aktualnej literaturze przedmiotu, ukazującej badania z tego zakresu. Dokonano wyboru badań opierając się na źródłach podporządkowanych tematowi pracy.

Wyniki. Wiele obszernych badań wskazuje na to, iż aktywność ruchowa stanowi ważny element profilaktyki gerontologicznej i jest niezbędnym czynnikiem rehabilitacji osób starszych w różnych aspektach ich zdrowia (fizycznym, psychicznym i społecznym). Ogólna poprawa stanu zdrowia za sprawą aktywności fizycznej dotyczy usprawnienia funkcji układu krążenia i oddychania, zapobiegania zmianom zwyrodnieniowym kręgosłupa, profilaktyki powstawania chorób cywilizacyjnych, odprężenia psychicznego, przyjemności, zadowolenia, socjalizacji, ucieczki przed samotnością, przeciwdziałania nudzie, monotonii dnia codziennego, wypełniania dużych ilości czasu w sposób wartościowy. Odpowiednio dobrany i stymulowany trening zdrowotny sprzyja poprawie ogólnej sprawności fizycznej, poprzez wyższą jakość wszystkich cech motorycznych.

Wnioski. Wraz z tendencją do przedłużania się długości życia zwiększają się potrzeby rozwoju badań naukowych nad rolą aktywności fizycznej osób w starszym wieku. Aktywność fizyczna w starszym wieku jest wyjątkowo cennym elementem zdrowego stylu życia, profilaktyki i terapii wielu chorób, przedłuża niezależność do późnej starości i jest ważnym czynnikiem radzenia sobie ze stresem. Rozważając aktywność

fizyczną w profilaktyce gerontologicznej osób starszych należy o niej ‚mówić w kategoriach powinności człowieka a nie dobrowolności. Optymalna aktywność fizyczna zmniejszać może koszty opieki zdrowotnej i opieki społecznej, a przede wszystkim może późnym latom nadać dodatkowy sens i podnieść jakość życia.

Słowa kluczowe: aktywność ruchowa, profilaktyka, rehabilitacja, osoby starsze

Physical activity in the prevention in gerontology of older people

Abstract

Introduction. Preventive Gerontology is a field that is of great importance in shaping the face of old age. It is focused on theoretical research and practical activities aimed at maintaining, strengthening and developing of older people’s health potential. It sets a particularly important place for physical activity within the limits of optimal human capabilities and its biological needs.

Objective. The main goal of this work is to show the health benefits of physical activity on the background of involution processes, i.e. the aging of particular physiological systems and human motor skills.

Material and methods: The work is based on the available and current literature on the subject, showing research in this field. Studies were selected based on sources subordinated to the theme of work.

Results. Many of extensive research indicates that physical activity is an important element of prevention in gerontology and is an essential factor in the rehabilitation of elderly people in various aspects of their health (physical, mental and social). Overall improvement of health through physical activity relates to improving of functioning of cardiovascular and respiratory systems and prevents degenerative changes of the spine. It also relates to preventing the emergence of civilization diseases, mental relaxation, pleasure, satisfaction, socialization, escape from loneliness, combating boredom and monotony of everyday life and spending large amounts of time in a valuable way. Properly selected and stimulated health training helps to improve the overall physical fitness through higher quality of all motor features.

Conclusions. Together with a tendency to prolong the life expectancy, the needs for the development of research on the role of physical activity in the elderly are increasing. Physical activity in old age is an extremely valuable part of a healthy lifestyle and prevention and treatment of many diseases. It prolongs independence up to an old age and is an important factor in coping with stress. Considering the physical activity in the prevention in gerontology of older people we should talk about it in terms of human duty and not voluntary. Optimal physical activity can reduce the cost of health care and social care, and, above all, may give the additional meaning to the late years and improve the quality of life.

Keywords: physical activity, prevention, older people

 

 

 

Marta Soboń1, Rafał Sapuła123, Sebastian Chrzan1

1 Zamojska Klinika Rehabilitacji Wyższej Szkoły Zarządzania i Administracji, Zamość
2 Katedra Fizjoterapii Wyższej Szkoły Zarządzania i Administracji, Zamość
3 Katedra Fizjoterapii Wyższej Szkoły Informatyki i Zarządzania, Rzeszów

OCENA WIEDZY OSÓB GERIATRYCZNYCH NA TEMAT AKTYWNOŚCI FIZYCZNEJ

Streszczenie

Wstęp. U większości osób w starszym wieku obserwuje się wyraźny spadek aktywności fizycznej, która ogranicza się do codziennych czynności, takich jak: zakupy, gotowanie, sprzątanie, praca. Tymczasem zachowanie wysokiej aktywności fizycznej w wieku starszym stanowi jeden z czynników prognozujących dłuższe trwanie życia, umożliwia ludziom starszym zachowanie autonomii i niezależności, a tym samym przyczynia się do poprawy jakości ich życia.

Materiał i metoda. Badaniem objęto grupę 30 kolejnych osób (17 kobiet, 13 mężczyzn), średnia wieku: 74 ±6 lat, leczonych w Zamojskiej Klinice Rehabilitacji Wyższej Szkoły Zarządzania i Administracji. Respondenci otrzymali do wypełnienia ankietę własnego autorstwa zawierającą 9 pytań dotyczących aktywności fizycznej, które miały charakter zamknięty i otwarty.

Wyniki. Badania wykazały, iż osoby z wykształceniem średnim lub wyższym istotnie częściej dostrzegają pozytywny wpływ aktywności fizycznej na stan psychiczny (p < 0,001) oraz w profilaktyce cukrzycy (p = 0,048) niż osoby z wykształceniem podstawowym lub zawodowym. Ta ostatnia grupa (92% respondentów) twierdzi, że aktywność fizyczna nie ma wpływu na stan psychiczny (p < 0,001). Ponad połowa pacjentów zarówno w jednej jak i w drugiej grupie uważa, że aktywność fizyczna może mieć wpływ na zmniejszenie dolegliwości bólowych.

Wnioski. Jedynie osoby z wykształceniem średnim lub wyższym dostrzegają pozytywny wpływ aktywności fizycznej na stan psychiczny oraz w profilaktyce cukrzycy. Jednak, wiedza dotycząca aktywności fizycznej osób w wieku geriatrycznym jest stanowczo niewystarczająca.

Słowa kluczowe: aktywność fizyczna, osoby geriatryczne, wiedza

Physical activity knowledge of the elderly

Abstract

Background. Most of elderly people have a clear decrease of their physical activity, which is restricted to daily activities such as shopping, cooking, cleaning, work. Meanwhile, the maintenance of high physical activity in old age is one the factors predicting longer life, it allows older people to keep autonomy and independence, and thus contributes to improving the quality of their lives.

Material and methods. The study involved 30 patients (17 women, 13 men), mean age: 74 ±6 years, treated at the Rehabilitation Department of Zamość University of Management and Administration.. Respondents were given a questionnaire form drafted by the authors to fill by containing 9 questions related to physical activity, which were of closed and open.

Results. Studies have shown that people with secondary or higher education significantly more often recognize the positive impact of physical activity on psychological state (p < 0,001) and in the prevention of diabetes (p = 0,048) than those with primary education or vocational education. This latter group (92% of respondents) say that physical activity has no effect on the psychological state (p < 0,001). More than half of the patients in both groups believes that physical activity can have an effect on pain reduction.

Conclusions. Only those with secondary or higher education recognize the positive impact of physical activity on the psychological state and in the prevention of diabetes. However, knowledge of the physical activity of the elderly is definitely insufficient.

Keywords: physical activity, the elderly, knowledge

 

 

 

Sebastian Chrzan12, Marta Soboń1, Rafał Sapuła123, Krzysztof Marczewski124

1Zamojska Klinika Rehabilitacji Wyższej Szkoły Zarządzania i Administracji, Zamość
2Katedra Fizjoterapii Wyższej Szkoły Zarządzania i Administracji, Zamość
3Katedra Fizjoterapii Wyższej Szkoły Informatyki i Zarządzania, Rzeszów
4Oddział Nefrologiczno-Endokrynologiczny Chorób Metabolicznych i Wewnętrznych ze Stacją Dializ Szpitala im. Papieża Jana Pawła II, Zamość

WYSTĘPOWANIE NADCIŚNIENIA TĘTNICZEGO A ZNAJOMOŚĆ CZYNNIKÓW RYZYKA ZAWAŁU SERCA U OSÓB Z OTYŁOŚCIĄ

Streszczenie

Wstęp. Nadciśnienie tętnicze należy do najważniejszych czynników ryzyka rozwoju chorób sercowo-naczyniowych. Szacuje się, że na to schorzenie choruje około miliarda ludzi na świecie. W Polsce nadciśnienie rozpoznawane jest u 29% dorosłych, ale spośród nich leczonych jest skutecznie ok 12-14,1%. Ponieważ nadciśnienie tętnicze zwiększa ryzyko sercowo-naczyniowe, powinno być wcześnie wykrywane i odpowiednio leczone.

Materiał i metoda: Badaniem objęto grupę 180 osób (60 kobiet, 120 mężczyzn), średnia wieku: 59 ±12 lat, leczonych z powodu bólów szyjno-piersiowego i/lub lędźwiowokrzyżowego odcinka kręgosłupa w Zamojskiej Klinice Rehabilitacji Wyższej Szkoły Zarządzania i Administracji. Pacjenci zostali podzieleni wg kryterium BMI na dwie grupy. Pomiary ciśnienia i tętna były wykonywane codziennie przez 10 dni z przerwą weekendową, przed i bezpośrednio po rehabilitacji. Każdy z pacjentów wypełniał dodatkowo kwestionariusz ankiety.

Wyniki. Spośród podanych czynników ryzyka zawału serca, obie grupy pacjentów najczęściej zaznaczały nadciśnienie tętnicze (83%), a osoby z nadwagą i otyłością dodatkowo nadwagę i otyłość (83%). 17% osób z BMI w normie oraz 29% osób z nadwagą i otyłością błędnie ocenia swoje ciśnienie (lub nie przyznaje się do nadciśnienia). Zaobserwowano, że cykl rehabilitacyjny istotnie statystycznie obniżył ciśnienie skurczowe u pacjentów z nadwagą i otyłością (p = 0,031).

Wnioski. Osoby z nadwagą i otyłością mają istotnie statystycznie wyższe ciśnienie skurczowe od osób bez nadwagi, a ich świadomość dotycząca czynników ryzyka

sercowo-naczyniowego jest niewystarczająca ćwiczenia wywierają bardziej korzystny wpływ na ciśnienie tętnicze wśród osób z otyłością

Słowa kluczowe: nadciśnienie tętnicze, nadwaga, otyłość, czynniki ryzyka

The presence hypertension and knowledge of risk factors for heart attack in patients with obesity

Abstract

Background. Hypertension is one of the most important risk factor for cardiovascular disease. It is estimated that this condition affects about one billion people in the world. In Poland, hypertension is diagnosed in 29% of adults, but there about 12%-14,1% treated effectively among them. Because high blood pressure increases the risk of cardiovascular diseases, it should be detected early and treated appropriately.

Materials and methods. The study involved 180 patients (60 women, 120 men), mean age: 59 ±12 years old, treated for neck, thoracic and/or low back spine pain at the Rehabilitation Department of Zamość University of Management and Administration. Patients were divided according to the criterion BMI into two groups. Blood pressure and heart rate measurements were performed daily for 10 days with a weekend break, before and immediately after rehabilitation. Each patient also filled the questionnaire.

Results. Most frequently chosen risk factors are high blood pressure (83%), and also overweight and obesity among obese people (83%). 17% of people with normal BMI and 29% with overweight and obesity misjudge their blood pressure (or does not admit to hypertension). It has been observed that the cycle of rehabilitation significantly reduced systolic blood pressure in patients with overweight and obesity (p = 0,031).

Conclusions. People with overweight and obese have a significantly higher systolic blood pressure than people with normal BMI and their awareness of the cardiovascular risk factors is not sufficient. Exercises are more beneficial for blood pressure in people with obesity.

Keywords: hypertension, overweight, obesity, risk factors

 

 

 

Zofia Kubińska, Dorota Tomczyszyn

Państwowa Szkoła Wyższa im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej

KOMPETENCJE PROMOTORA ZDROWIA WYZWANIEM DLA NAUCZYCIELI WYCHOWANIA FIZYCZNEGO

Streszczenie

Zgodnie z wytycznymi reformy oświaty, które zapisano w podstawie programowej 2009/2010, nauczyciel wychowania fizycznego pełni rolę koordynatora szkolnej edukacji zdrowotnej. Zamiarem autorki było ukazanie aktualnej, trudnej sytuacji nauczyciela wychowania fizycznego pracującego w szkole, który zobowiązany jest do realizacji nowych zadań dydaktycznych, jakimi są: ukierunkowanie wychowania fizycznego na efekty zdrowotne oraz odpowiedzialność za szkolną edukację zdrowotną. Chciano również ukazać postawę ustawodawcy pozbawioną odpowiedzialności za edukacyjne wsparcie wuefistów w zakresie edukacji i promocji zdrowia. W związku z tym dokonano analizy opinii i stanowisk wybranych autorów na podjęty temat. Okazało się, że w tych pracach, brak jednoznacznych stwierdzeń, że nauczyciel wychowania fizycznego jest osobą kompetentną do realizacji szkolnej edukacji zdrowotnej. Jak dotąd nie rozwiązano problemu dokształcenia nauczycieli wychowania fizycznego w zakresie edukacji zdrowotnej dzieci i młodzieży. Kompetencje z edukacji zdrowotnej zainteresowani mogą zdobyć dobrowolnie na drodze autoedukacji i biorąc udział w odpłatnych kursach „Edukacja zdrowotna w wychowaniu fizycznym”. Teza, postawiona przez autorkę, zakładająca, że nauczyciel wychowania fizycznego nie posiada profesjonalnego przygotowania do pełnienia roli koordynatora edukacji zdrowotnej w szkole ze względu na brak kompetencji promotora zdrowia psychospołecznego i umiejętności posługiwania się metodami aktywnymi została w pełni potwierdzona.

Słowa kluczowe: kompetencje, edukacja zdrowotna, nauczyciel wychowania fizycznego

The competence of the health promoter— challenge for physical education teachers

Abstract

According to education reform recommendations that are the part of the programme basis in the years 2009/2010, physical education teacher coordinate health education in school. The author’s intention was to present current difficult teachers” situation. They are obliged to execute the new didactic tasks as: direction of physical education towards health effects and responsibility for health education in school. However, the legislator does not support the physical education teachers in their education in the field of health promotion and education. The analysis of selected authors’ opinions and attitudes towards this issue has been made in this article. It turned out that the authors do not interchangeably state that the physical education teacher is cognizant of the implementation of health education in school. So far, the problem of the extending of teachers’ knowledge on the health education has still not been solved. To reach competence in the field of health education, the teachers have to participate in payable courses „The health education in physical education.”

Keywords: competences, health education, physical education teacher

 

 

 

Grzegorz Dzida, Katarzyna Golec, Andrzej Prystupa, Natalia Ścirka

Katedra i Klinika Chorób Wewnętrznych, Uniwersytet Medyczny w Lublinie

ZAKRZEPICA ŻYŁY WROTNEJ. PRZYCZYNY, DIAGNOSTYKA, LECZENIE

Streszczenie

Zakrzepica pnia żyły wrotnej prowadzi do upośledzenia odpływu krwi z układu wrotnego i rozwoju nadciśnienia wrotnego. Około połowę przypadków powyższej zakrzepicy stanowi zakrzepica idiopatyczna. Najczęstszą jak dotąd poznaną jej przyczyną jest ‚marskość wątroby. Do innych chorób wątroby sprzyjających wystąpieniu omawianej patologii należą choroba Willsona, zespół Budda-Chiariego, wirusowe zapalenie wątroby oraz nowotwory wątroby. Obecny postęp medycyny sprawił, że diagnostyka tego schorzenia stało się prostsza i szybsza co pozwala zapobiegać licznym powikłaniom. Metoda leczenia zakrzepicy żyły wrotnej jest zależna od przyczyny ją wywołującej, czasu trwania, lokalizacji, a także od stopnia zaawansowania.

Słowa kluczowe: zakrzepica żyły wrotnej, nadciśnienie wrotne, marskość wątroby

Portal vein thrombosis. Causes, diagnosis, treatment

Abstract

Portal vein thrombosis leads to deterioration of blood outflow from the portal system and causes the development of portal hypertension. About a half of cases of thrombosis mentioned above is idiopathic. The most common known cause of this state is cirrhosis. Among other liver diseases which can lead to the discussed pathology are Willson disease, Budd-Chiari syndrome, hepatitis and liver neoplasma. The latest progress of medicine made the diagnostics of this disease easier and faster, which enables to prevent various complications. The method of portal vein thrombosis treatment depends on its cause, duration, localization and severity.

Keywords: portal vein thrombosis, portal hypertension, cirrhosis of the liver

 

 

 

Sylwia Milaniuk1, Emilia Kancik1, Andrzej Prystupa1, Beata Szczuka1, Jerzy Mosiewicz2, Radosław Pietura3

1 Katedra i Klinika Chorób Wewnętrznych, Uniwersytet Medyczny w Lublinie
2 Katedra i Klinika Chorób Wewnętrznych, Samodzielny Publiczny Szpital Kliniczny Nr 1 w Lublinie
3 Samodzielna Pracownia Diagnostyki Obrazowej

NOWOTWÓR ZŁOŚLIWY WNĘKI WĄTROBY WYZWANIEM DLA WSPÓŁCZESNEJ MEDYCYNY

Streszczenie

Nowotwory złośliwe wątroby można podzielić ze względu na pochodzenie na nowotwory pierwotne, do których zaliczamy raka wątrobowokomórkowego i raka z nabłonka dróg żółciowych oraz najczęściej występujące nowotwory wtórne o charakterze przerzutowym. Rak dróg żółciowych wnęki wątroby (łac. cholangiocarcinomaj został opisany po raz pierwszy przez Altemeiera w 1957 r, jako oddzielna klinicznie jednostka i zaklasyfikowany w 1965 r. przez Klatskina. Guz Klatskina jest nowotworem złośliwym, stanowiącym około 1/3 gruczolakoraków umiejscowionych w wątrobie. Częściej wykrywany jest u starszych mężczyzn, zwykle w stadium nieoperacyjnym. Głównym objawem guza w ponad 90% przypadków jest nagle pojawiająca się bezbólowa żółtaczka mechaniczna. Niestety świadczy ona o znacznym zaawansowaniu procesu nowotworowego w momencie rozpoznania. Średnie przeżycie chorych to wówczas mniej niż 9 miesięcy. Chorym tym można zaproponować jedynie leczenie paliatywne, łagodzące objawy, poprawiające jakość życia i nieznacznie wpływające na długość życia. W artykule przedstawiono przypadek 56-letniej pacjentki, hospitalizowanej z powodu bezbólowej żółtaczki, u której po przeprowadzonej diagnostyce rozpoznano nowotwór złośliwy dróg żółciowych umiejscowiony we wnęce wątroby.

Słowa kluczowe: żółtaczka pozawątrobowa, cholangiocarcinoma, guz Klatskina