Rok wydania 2009

Pełna wersja online dostępna jest na platformie:
e-Publikacje Nauki Polskiej – przejdź »

WSTĘP

Prezentowany XI tom Zamojskich Studiów i Ma­ter­ia­łów stanowi zbiór artykułów naukowych dotyczących aktualnych problemów pedagogicznych, mających związek z wychowaniem oraz kształceniem dzieci i młodzieży w krajach współczesnej Europy. Problemy te mogą stanowić wyzwania dla pedagogicznych inicjatyw w zakresie prowadzenia badań naukowych, jak również praktycznej pracy dydaktyczno-wychowawczej. Między innymi zwrócono uwagę na stereotypy płciowe jako czynniki mające wpływ na sytuację szkolną uczniów, opisano rolę mediów w procesie wychowania i edukacji dzieci i młodzieży, czy też podkreślono konieczność zajęcia się problemami osób niepełnosprawnych, a w szczególności ich integrację z osobami pełnosprawnymi. Poruszono także zagadnienia dotyczące zadań pedagogiki w świetle kryzysu wychowania oraz wskazywano na zagrożenia procesu wychowawczego wynikające z patologii społecznych.


Zespół redakcyjny składa podziękowania autorom referatów, które składają się na tę pedagogiczną publikację.

dr Janusz Skwarek

Rozdział I Współczesne wyzwania pedagogiki w Polsce i krajach UE

Dorota Turska

Stereotypy płciowe- ukryty zabójca zdolności

Polski system edukacji nie tylko odzwierciedla, ale wręcz utrwala stereotypy płciowe, właściwe dla tzw. społeczeństwa patriarchalnego. Ugruntowany tradycją schemat miłej i grzecznej dziewczynki (kobiety) wydaje się tak sympatyczny, że trudno zrozumieć, że może mieć on niekorzystny wpływ na osoby zainteresowane. Okazuje się, że dziewczętom oferuje się odmienne warunki kształcenia, co istotnie wpływa na ich funkcjonowanie poznawcze oraz samoocenę. Ponieważ omawiany problem ma wymiar społeczny, obowiązkiem badaczy systemu oświaty jest powszechne propagowanie faktu istnienia zjawiska, form jego przejawiania się i konsekwencji.

Słowa kluczowe: stereotypy płciowe, system edukacji

GENDER STEREOTYPES – A HIDDEN KILLER OF ABILITIES

The Polish education system not only mirrors but also strengthens gender stereotypes, characteristic of the so-called patriarchal society. The model of a kind and polite girl (woman), grounded by the tradition, seems to be so appealing that it is hard to understand that it may have a negative impact on the persons concerned. It turns out that girls are offered different educational conditions, which significantly influences their cognitive functioning and self-esteem. Since the problem in question has a social perspective it is the duty of those who study the education system to make the phenomenon widely known, the forms it adopts, and their consequences.

Key words: gender stereotypes, education system

Czesław Galek

Potrzeba edukacji medialnej

Mass media są nieodłącznym elementem życia człowieka. Mają także decydujący wpływ na życie polityczne i społeczne. Wniknęły również bardzo głęboko w życie rodzinne. Także środowisko życia dziecka zostało zdominowane przez telewizję, radio, wideo oraz media nowej generacji takie jak DVD, telewizja satelitarna, komputer, gry komputerowe, Internet, telefon komórkowy. Mass media mogą odegrać pozytywną rolę zarówno w edukacji szkolnej jak i autotelicznej. Niemniej jednak niosą one także poważne zagrożenia wychowawcze propagując pornografię przemoc, agresję oraz konsumpcyjny styl życia, stąd ich wszechobecność nie może być rzeczą obojętną dla wychowawców. Potrzebna jest szeroko rozumiana edukacja medialna. Jej zadaniem jest ukazywanie wpływu mediów na osobowość człowieka oraz przygotowanie wychowanków do prawidłowego ich odbioru.

Słowa kluczowe: mass media, edukacja medialna

The need of media education

The mass media are an indispensable element in a person’s life. They have a decisive impact on the political and social life. They have also become deeply rooted in family life. It is also the child’s environment that has become dominated by the television, radio, video, and new generation media, such as the DVD, the satellite TV, the computer, computer games, the Internet and the mobile phone. The mass media may play a positive role both in school education and in education itself. However, they are also the source of serious educational threats, promoting pornography, violence, aggression, and a consumptive life style. Therefore, their ubiquity cannot be neglected by educators. There is a need for media education for children and young people in all types of schools, including higher education schools. Its goal is to show the influence of the media on a person’s personality and preparing students for appropriate reception of the media.

Key words: mass media, media education

Bernard Panasiuk

Pomiar zdolności muzycznych uczniów klas gimnazjalnych

Nauczyciele prowadzący zajęcia muzyczne w szkołach, poza możliwościami i preferencjami uczniów, powinni poznać przede wszystkim poziom ich uzdolnień. Przydatne w tym zakresie mogą okazać się testy zdolności muzycznych. W artykule przedstawiono rezultaty badań uczniów klas gimnazjalnych Testem (Profilem) Zdolności Muzycznych (Musical Aptitude Profile) Edwina E. Gordona oraz Testem Inteligencji Muzycznej (Standardised Test of Musical Intelligence) Herberta D. Winga. Otrzymane wyniki porównano z wynikami standaryzowanymi, obliczono wiek muzyczny uczniów, iloraz muzyczny oraz wyrażono refleksję na temat przydatności testów dla praktyki szkolnej.

Słowa kluczowe: testy zdolności muzycznych, iloraz muzyczny, wiek muzyczny, muzyka w gimnazjum, edukacja muzyczna, zajęcia artystyczne

Musical aptitude tesing in junior high school students

Teachers who conduct music classes in schools should, apart from knowing their students’ possibilities and preferences, also know how gifted their students are. The Musical Aptitude Tests could come in useful. This article presents the results of the tests conducted among junior high school students using Edwin E. Gordon’s Musical Aptitude Profile and Herbert’s D. Wing’s Standardised Test of Musical Intelligence. The results gained were compared with the standardised results. The students’ musical age was estimated, as well as their musical quotient, and some conclusions were made with regard to the usefulness of such tests in school practice.

Key words: musical aptitude tests, musical quotient, musical age, music in junior high schools, music education, artistic classes

Janusz Skwarek

Pedagogika specjalna i jej miejsce w systemie nauk

Prezentowany artykuł dotyczy problematyki związanej z pedagogiką specjalną i jej miejscem w systemie nauk. W artykule zaprezentowano też rezultaty badań własnych prowadzonych wcześniej w tym zakresie. Związki pedagogiki specjalnej z innymi dyscyplinami wskazują, że pedagogika specjalna korzysta z dorobku naukowego w różnych dziedzinach wiedzy: medycznej, socjologicznej, psychologicznej, prawniczej, ekonomicznej, nauki i techniki, aksjologii, a nawet sfery życia politycznego społeczeństw. Pedagogika specjalna jest również ważnym ogniwem w systemie nauk pedagogicznych. W bogatej problematyce pedagogiki specjalnej powinny być na uwadze także zagadnienia związane z integracją osób niepełnosprawnych i pełnosprawnych.

Słowa kluczowe: pedagogika specjalna, nauki pedagogiczne, niepełnosprawność, rehabilitacja, integracja

Special needs education and its place in the system of sciences

This article is concerned with issues connected with special needs education and its place in the system of sciences. This article also presents the results of the author’s own research conducted so far and connected with the problem. The connection between special needs education and other disciplines shows in the fact that special needs education uses the academic achievements of other disciplines of knowledge, such as: medicine, sociology, psychology, law, economics, science and technology, axiology, and even the political sphere of the society. Special needs education is also an important link in the system of educational sciences. Issues connected with the integration of persons with disabilities and persons with no disabilities should also find their place among the numerous concerns of special needs education.

Key words: special needs education, educational sciences, disability, rehabilitation, integration

Magdalena Wierzańska

Rola konfliktu w procesie rozwijania kompetencji społecznych metodą pracy grupowej

Proces nauki psychospołecznej człowieka zawierający się w socjalizacji, rozpoczyna się w rodzinie, następnie kontynuowany jest wśród rówieśników, w szkole, sąsiedztwie i pracy. We wszystkich tych grupach dochodzi do spontanicznej nauki, często determinowanej kulturą i tradycją, a inicjowanej wszystkimi interakcjami interpersonalnymi. Nauka tych kompetencji społecznych obejmuje postawy, system wartości, umiejętność współpracy w grupie, komunikację interpersonalną oraz rozwiązywanie problemów i zarządzanie sytuacjami kryzysowymi.

Słowa kluczowe: kompetencje społeczne, praca grupowa, socjalizacja

The role of conflict in the process of developing social competence using the group work method

The process of the psychosocial education of a man, within the scope of socialisation, starts in the family, and is then continued among peers, at school, in the neighbourhood and at work. In all the group types there is need for spontaneous learning, often determined by culture and tradition, and initiated by all interpersonal interactions. Teaching social competence comprises: attitudes, the system of values, ability to work in a group, interpersonal communication, solving problems, and managing critical situations.

Key words: social competence, group work, socialisation

Bożena Krupa

Edukacyjny Matrix

Tradycyjne kształcenie i wychowanie czerpie głównie ze wzorów przeszłości i w ten sposób wyznacza przyszłość. Ten wygodny świat już przestał istnieć, a nasze systemy oświatowe starają się za wszelką cenę dawać świadectwo czasom już nie istniejącym.
Zmiany w systemie edukacji muszą nastąpić zarówno w odniesieniu do roli uczniów, jak i nauczycieli, którzy muszą się nauczyć funkcjonować w nowej rzeczywistości edukacyjnej. Nowe nauczanie, z całościową podbudową filozoficzną w oparciu o nowoczesne technologie, idące zgodnie z opracowana strategią stanowi swoiste wyzwanie dla edukacji, gwarantując tym samym nabycie umiejętności wymaganych w XXI wieku.

Słowa kluczowe: edukacja, reforma systemu edukacji, nauczanie

EDUCATIONAL Matrix

Traditional education and upbringing have been using past models, and in this way have been determining what the future will be. However, this comfortable world has ceased to exist, and our education systems are attempting in vain to bear witness to the times which no longer exist.
Changes in the education system must take place, both with reference to the role of students and to the role of teachers, who have to learn to function in a new educational reality. A new way of teaching, with all the comprehensive philosophical foundations based on the new technologies and in accordance with a worked out strategy, constitutes a specific challenge for education, which also guarantees acquiring new abilities required in the 21th century.

Key words: education, reform of the education system, teaching

Marek Blaszke

Sylwetka człowieka i obywatela w podręcznikach Komisji Edukacji Narodowej Antoniego Popławskiego „O rozporządzeniu i wydoskonaleniu edukacji obywatelskiej projekt…”

Artykuł zawiera opis i interpretacje wątków moralno-społecznych zawartych w memoriale Antoniego Popławskiego O rozporządzeniu i wydoskonaleniu edukacji obywatelskiej projekt…, przedstawionego w marcu 1774 r., w imieniu zakonu pijarów Komisji Edukacji Narodowej. Stał się on w dużym stopniu podstawą do przeprowadzenia przez Komisję reformy szkolnictwa. Przedstawione tu zostały poglądy Popławskiego dotyczące nauczania, a w jeszcze większej mierze wychowania – edukacji moralnej. Artykuł skupia się na wskazaniu inspiracji, którymi kierował się autor, jako fizjokrata przy opracowaniu swego Projektu. Jest to o tyle istotne, że ten francuski produkt, szkoły filozofów-ekonomistów doktora Quesnaya, stał się omal oficjalną podstawą ideową reform szkolnictwa dokonanych przez KEN.

Słowa kluczowe: edukacja, wychowanie, nauka moralna, cnoty moralne

The man and the citizen in Antoni Popławski’s manuals of the Commission of National Education: “on the REGULATION and EXCELLING civic EDUCATION – PROJECT…”

The article comprises the description and interpretations of the moral and social topics contained in Antoni Popławski’s memorial “On the Regulation and Excelling Civic Education – Project…” presented in March 1774 on behalf of the Priarist Order of the Commission of National Education. It became to a great extent the basis for carrying out the reform of education by the Commission. Popławski’s views on education are presented here, and to an even greater extent his views concerning upbringing and moral education. This article concentrates on showing inspirations that the author used as a physiocrat when he was working on the Project. It is important because this French product of Dr Quesnay’s school for philosophers and economists became an almost official ideological basis of the school reforms carried out by the Commission of National Education.

Key words: education, upbringing, moral education, moral virtues

Joanna Sawa

Wymowa międzyzębowa u dzieci w wieku przedszkolnym jako logopedyczny i pedagogiczny problem współczesnych czasów

Wymowa międzyzębowa stanowi ważny problem logopedyczny z powodu zakwalifikowania tego typu zaburzeń do deformacji czyli realizacji fonemów, wykraczającej poza właściwe pole ich realizacji. Deformacja nie wynika z nieukończonego rozwoju mowy dziecka i nie ustępuje samoistnie, lecz jest patologią mowy i jako taka wymaga terapii. W ostatnich latach obserwuje się wzrost częstotliwości występowania wymowy międzyzębowej u dzieci.
Prezentowany artykuł stanowi rozważania na temat występowania seplenienia międzyzębowego u badanej populacji dzieci.

Słowa kluczowe: logopedia, zaburzenia artykulacji, wymowa międzyzębowa

Interdental articulation in pre-school children as a speech disorder and an educational problem in today’s world

Interdental pronunciation is a serious speech disorder, as it has been classified as mispronunciation, i.e. a phoneme realisation outside of the scope of the acceptable variants. This mispronunciation is not the result of a child’s incomplete speech development, and it does not stop on its own, but is a speech pathology, and as such, requires treatment. In the recent years an increase in the occurrence of interdental pronunciation in children has been observed.
This article discusses the problem of incorrect interdental articulation in an examined population of children.

Key words: speech therapy, speech disorder, interdental pronunciation

Joanna B. Hałaj

Znaczenie psychologii w pedagogice i edukacji ze szczególnym uwzględnieniem psychologii postaci (pedagogiki Gestalt)

Psychologia jest nauką zróżnicowaną i wnosi bardzo wiele do praktyki pedagogicznej. Jednym z najbardziej znanych systemów w pedagogice, w którym widać wpływy psychologii jest tzw. szkoła aktywna J. Deweya, w której to zwraca się uwagę na aktywność ucznia w procesie nauczania. We współczesnej pedagogice użyteczność wiedzy psychologicznej widać również w jednym z nowocześniejszych sposobów nauczania, jakim jest pedagogika Gestalt, a która również wyrosła na założeniach tzw. psychologii postaci. To podejście w artykule jest szerzej opisane, jako interesujący sposób twórczego, nowoczesnego nauczania. Artykuł wskazuje – w miarę swoich możliwości – na to jak trudno byłoby w sposób praktyczny i efektywny nauczać bez wiedzy jaką dostarcza psychologia, w jaki sposób pedagogika, bez psychologii byłaby jedynie teoretyczną, naukową dyscypliną, dowodząc tej tezy na podstawie odwoływania się choćby do psychologii kształcenia, psychologii wychowawczej, czy psychologii uczenia się, jako nurtów, z którymi pedagogika ściśle „współpracuje”.

Słowa kluczowe: nauczyciel, pedagogika, psychologia wychowawcza, uczenie się, kształcenie, pedagogika Gestalt

The importance of psychology in pedagogy and education, with a particular emphasis on GESTALT psychology (gestalt pedagogy)

Psychology is a diversified science, and it contributes a lot to the educational practice. One of the most well known systems in pedagogy in which psychological effects are seen is the so-called J. Dewey’s active school, in which a special emphasis is put on the student’s initiative in the educational process. In contemporary pedagogy the usefulness of psychological knowledge is also seen in one of the most modern ways of teaching, which is Gestalt Pedagogy, which originated from the assumptions of the so-called Gestalt Psychology. This approach is widely discussed in the article as an interesting way of creative modern teaching. The article, with all its limitations, shows how difficult it could be to teach in a practical and effective way without having the knowledge provided by psychology, and how pedagogy, without psychology, would only be a theoretical scientific study, and proving this thesis by referring to, for example, psychology of teaching, educational psychology and psychology of learning, as trends with which pedagogy closely “cooperates”.

Key words: teacher, pedagogy, educational psychology, learning, education, Gestalt Pedagogy

Andrzej Balasiewicz

Edukacja dorosłych w nowoczesnej organizacji

Procesy socjalizacji i wychowania w organizacji rozpatrywane są przede wszystkim z pozycji rozumienia i interpretacji kultury organizacyjnej. Aktywne uczestnictwo kulturalne ma zastosowanie jako środek edukacji, służący do urzeczywistnienia określonej grupy celów osobowościowych oraz kryterium efektywności zabiegów edukacyjnych. Edukacja oparta na doświadczeniu organizacyjnym opisana jest na konkretnych modelach i koncepcjach o charakterze interdyscyplinarnym. Integrację procesów socjalizacji, wychowania i poradnictwa zawodowego przedstawia się tu jako podstawę konstruowania systemu edukacji w organizacji. Podsumowanie rozważań stanowią ogólne założenia funkcji edukacji i rozwoju w organizacji oraz odnoszące się do niej procedury, procesy i metody traktowane jako punkt wyjścia i odniesienia dla modelu-wzorca kształcenia dorosłych w organizacji.

Słowa kluczowe: socjalizacja, wychowanie, poradnictwo zawodowe, kompetencje, kompetencje kluczowe, kultura organizacyjna, funkcja edukacji i rozwoju w organizacji, rozwój pracowników.

Adult education in modern organization

Socialization and educational processes in organization are first of all considered in the position of understanding and organizational culture interpretation. Active cultural engagement fulfils a role of educational community, which serves the achievement of specific individualistic targets group and the effectiveness criterion of educational treatments. Education based on the experience of organization is described in concrete models and conceptions, which have an interdisciplinary character. Integration of upbringing, coaching and socialization processes is seen here as a basis for constructing the education system in organization. Contemplations summary carries out a role of general assumptions for educational functions and development in organization as also organizational procedures, processes and methods, which are considered as a starting point for exemplary model of adult education.

Key words: socialization, upbringing, coaching, competences, key competences, organizational culture, function of education and development in organization, development of employees.

Anton Lisnik

Wpływ bieżącej polityki słowackiej na ubóstwo oraz sytuację rodziny, ze szczególnym uwzględnieniem sytuacji dzieci

Przemiany społeczno-ekonomiczne, które rozpoczęły się w 1989 roku zmieniły status niemal wszystkich podmiotów społecznych. W artykule analizowane są przemiany od gospodarki socjalistycznej do społeczeństwa demokratycznego i gospodarki rynkowej. Zmiany te zaszły przy całkowitej akceptacji społecznej. Wielu ludzi straciło jednak swoje miejsca pracy, możliwość wpływu na kierunki przemian społecznych, zabezpieczenia socjalne dla rodzin oraz niejednokrotnie osobistą pozycję w rodzinie i społeczeństwie.
W prezentowanym artykule analizowany jest wpływ aktualnej polityki na powstawanie ubóstwa, ze szczególnym odniesieniem do dzieci.

Słowa kluczowe: ubóstwo, polityka, rodzina, Republika Słowacka

The influence of the current Slovak policy on the poverty and family situation

The social and economic transformations which started in 1989 changed the status of almost all social entities. This article analyses the transformations from socialism to the democratic society and market economy. These transformations were taking place with full social acceptance. However, many people lost their jobs, a possibility to influence the directions of social changes, social benefits for their families and, very often, their own position in the family and in the society.
The article analyses the influence of the current policy on the occurrence of the problem of poverty, with a particular reference to children.

Key words: poverty, policy, family, the slovak republic

Irena Iwasyk

Wiek nie jest przeszkodą do nauki języka obcego

Nauka języka obcego może być przyjemnością w każdym wieku. Ważnym elementem tej nauki u osób starszych jest starannie dobrana metoda, różniąca się od tej, z której korzystamy w procesie nauczania dzieci. Dla osoby dorosłej, uczącej się języka, istotne jest przełamanie stereotypu o tym, że języka musimy uczyć się od dziecka, bo w starszym wieku ta nauka nie ma sensu. Prezentowany artykuł został napisany na bazie własnych doświadczeń oraz aktualnych światowych badań w zakresie nauki języka obcego osób starszych.

Słowa kluczowe: zdolności językowe, nauka języków obcych, metody nauczania, strategie nauczania

Age is not a detriment to language learning

Learning foreign languages may be a real pleasure in every age. It is important to choose the proper teaching method, which differs from the one we use to teach the children. Teaching older adults is an interesting experience. It is important for such learners to break the stereotype “the younger the better”. This article shows that older learners can be better students. There is no relationship between age and language learning. There is no loss of language ability or language learning ability over time. Older adults can successfully learn foreign languages. Teaching them is a real pleasure.

Key words: language abilities, language teaching, methods, teaching strategies

Craig Jr., Ronald E.

Porównanie procesów edukacyjnych w krajach G-8 w latach 2006-2009

G-8 to grupa najlepiej rozwiniętych krajów na świecie. Ich wyniki gospodarcze mają istotny wpływ na sytuację społeczną świata. Korzystając z opublikowanych przez Narodowe Centrum Statystyki Edukacyjnej Stanów Zjednoczonych wskaźników, dokonano porównania procesów edukacyjnych w krajach G-8. Szczególną uwagę zwrócono na europejskich członków G-8, to znaczy Francję, Niemcy, Włochy oraz Wielką Brytanię. Analizowano konkurencyjność edukacyjną członków państw G-8 w stosunku do USA, Kanady, Japonii i Rosji. Przede wszystkim koncentrowano się na czynnikach sukcesu w zakresie kształcenia dorosłych.

Słowa kluczowe: G-8, procesy edukacyjne, NECS

Comparative Participation in Education Among G-8 Countries 2006-2009

The G-8 countries represent the most economically developed countries in the world. Their performance is of crucial importance to any international, sociological study. This article will compare results from 2006 and 2009 Comparative Indicators of Education in the United States and Other G-8 Countries, published by the National Center for Education Statistics (NECS) with a special focus on the European members, France, Germany, Italy, and the United Kingdom. The purpose of this article is to examine how well or poorly the most economically developed European Union nations are competing with the remaining G-8 nations of the world, namely the United States, Canada, Japan, and the Russian Federation. The focus will be on the countries’ success at enrollment at all ages and final degree achievements in the adult populations.

Key words: G-8, comparative education, NECS

Renata Gulak, Piotr Hałasa

Zastosowanie metody harcerskiej w procesie wsparcia pedagogicznego dzieci z niepowodzeniami szkolnymi

Elementy metody harcerskiej w połączeniu z nauką szkolną mogą stać się efektywną integracją, w której zdobywa się wiedzę, kształci praktyczne umiejętności, formuje pozytywne postawy, uczy podejmowania decyzji, odpowiedzialności za nie, przy wykorzystaniu różnych form zabawy. Dla osoby mającej trudności z nauką szkolną, niepotrafiącej znaleźć swojego miejsca w obcowaniu ze szkołą i poza nią może być wskazówką, jak stać się jednostką odpowiedzialną społecznie, jak żyć i czerpać z tego jak najwięcej radości. Wraz ze swoimi elementami metoda ta, może okazać się optymalnym narzędziem, które będzie nie tylko kształtować, zaspokajać i wzmacniać wytrzymałość uczniów brakującym wewnętrznej stymulacji, ale również zwiększać poczucie własnej wartości, dawać satysfakcję z bycia potrzebnym, a jednocześnie zgodnie z jej głównym założeniem pobudzać uczniów do samorozwoju.

Słowa kluczowe: niepowodzenia szkolne, wychowanie, metoda harcerska

Using the scout method in the process of educational support for children with problems at school

Combining elements of the scout method with school education may become an effective way of integration, using various forms of children’s games, in which children gain knowledge, develop practical skills, shape positive attitudes, and learn how to take decisions and assume responsibility for them. It may constitute a useful alternative for students who have problems with school education and who cannot define their place at school, and outside of it, to help them to become responsible social human beings, and show them how to live and how to make the best of it. With all its elements, this method may become an optimal device, which will not only shape but also strengthen resistance in students who lack inner stimulation. It may help students develop their self-esteem, give satisfaction from the fact that one is needed, and at the same time, in accordance with the method’s main assumption, stimulate the students’ self-development.

Key words: school problems, education, scout method

Anna Mołdoch, Katarzyna Osoba

Współczesne oblicza wychowania i socjalizacji jako konsekwencja istnienia elektronicznych opiekunów w rodzinie

Powszechnie przyjmuje się, że rodzina, która właściwie spełnia swoje funkcje jest najważniejszym dla człowieka środowiskiem wychowawczym, najwcześniej mu dostępnymi i na niego oddziałującym. Niestety funkcję opiekuńczą i wychowawczą we współczesnej rodzinie coraz częściej przejmują media, tj. telewizja i komputer (Internet). To szeroko pojęte media tworzą obecnie dominującą przestrzeń życiową dzieci i młodzieży oraz im podporządkowana jest organizacja i funkcjonowanie rodziny. Proponują one spędzanie wolnego czasu w sposób wygodny, niewymagający wysiłku intelektualnego i myślenia, przez co wydaje się dla dzieci i młodzieży bardzo atrakcyjne. Jednak nadmierne spędzanie czasu przed komputerem lub telewizorem może doprowadzić u dzieci do zaburzeń na tle społecznym, psychicznym oraz fizycznym.

Słowa kluczowe: wychowanie, socjalizacja, media

A contemporary character of education and socialisation as a consequence of electronic guardians in the family

It is well known that the family which appropriately fulfils its function is the most important educational environment for a man. It is available very early and it influences us. Unfortunately, the protective and educational function of a contemporary family is more and more often assumed by the media, i.e. the television and the computer (Internet). It is the media in its broadest definition which constitute the dominating living space for children and young people, and the family organisation and functioning are controlled by the media. They promote spending free time in a comfortable way, not involving intellectual effort or thinking, and thus, seem to be more attractive for children and young people. However, many hours spent in front of the television or computer screen may lead to social, psychological and physical disorders in children.

Key words: education, socialisation, the media

Patrycja Burak, Sylwia Palczewska

Szanse i zagrożenia dla rozwoju uczniów zdolnych

Uczeń zdolny to szansa na kreatywną pracę bądź początek niepowodzeń dydaktyczno-wychowawczych zarówno dla nauczyciela jak i rodzica. Wybitne zdolności często nie są rozwijane, nawet gdy są odkryte, co skutkuje ich zanikiem. Aby temu zapobiec, należy je pielęgnować od wczesnego dzieciństwa. Uczniowie uzdolnieni również wymagają indywidualizacji w procesie dydaktyczno-wychowawczym. Nauczyciel powinien dostosować treści, metody, formy i czas pracy do możliwości i potrzeb każdego ucznia. Ponadto trudno mówić o nauczaniu, wychowaniu, rozwijaniu zdolności bez uwzględnienia współpracy z rodzicami. Dlatego też diagnoza, metody pracy, środki, treści nauczania, sposoby motywaowania oraz ścisła współpraca z rodzicami, nauczycielami a przede wszystkim samym uczeniem zdolnym – to podstawowe aspekty pracy z tą grupą uczniów.

Słowa kluczowe: uczeń zdolny, diagnoza, metody pracy, indywidualizacja

Risks and opportunities in the development of apt students

An apt student creates for both his teachers and his parents either an opportunity for creative work or is the beginning of teaching and educational failures. It often happens that abilities are not developed even if they are discovered, which results in their disappearance. In order to prevent it, they must be taken care of. Apt students require individualisation in the teaching and educational process. The teacher should adapt the teaching contents, methods, forms and the period of work to the possibilities and needs of his every student. Moreover, it is hard to talk about teaching, educating or developing the students’ abilities without cooperation with the students’ parents. Therefore, the diagnosis, methods of work, teaching aids, teaching contents, ways of motivating the students and strict cooperation with the parents and teachers, and above all, with the apt student himself, are the most important aspects of working with this group of students.

Key words: apt student, diagnosis, individualization

Halyna Krysyuk

Prostytucja jako zjawisko patologii społecznej

Prezentowany artykuł dotyczy zagrożeń wynikających z patologii społecznej, jaką jest prostytucja. Patologia społeczna oznacza niepożądane zjawiska, które mogą wywołać negatywne skutki w rozwoju danej społeczności lub całego społeczeństwa. Patologia występuje w różnych grupach ludzkich i jest ściśle związana z rozwojem społeczeństw.

Słowa kluczowe: prostytucja, patologia społeczna

Prostitution as a phenomenon of social pathology

This article is concerned with the threats resulting from prostitution as social pathology. Social pathology is an unwanted phenomenon, which may bring about negative effects for the development of a certain community or the whole society. Pathology is present in various groups of people and is closely connected with the development of societies.

Key words: prostitution, social pathology

Maryana Kostyuk

Przestępczość jako zjawisko patologii społecznej

Przestępczość nieletnich jest obecnie poważnym problemem na całym świecie i związana jest z upadkiem aurytetów, stanowiących podstawy wychowania w rodzinie, grupie rówieśniczej oraz instytucjach zajmujących się edukacją i wychowaniem. Przestępstwa popełnione przez osoby nieletnie są zjawiskiem stanowiącym przedmiot wielu badań naukowych, prowadzonych również w Polsce. Do zachowań przestępczych nieletnich zalicza się: przemoc, agresję, napady rabunkowe, włamania i kradzieże, wymuszenia oraz zabójstwa. Od wielu lat odnotowuje się stały wzrost przestępczości wśród nieletnich. Zwiększa się zarówno ilość sprawców, jak i liczba popełnionych przez nich czynów karalnych. Niepokojącym zjawiskiem jest tendencja wzrostowa nieletnich sprawców, popełniających czyny o największym ciężarze gatunkowym, niebezpieczne dla życia lub zdrowia ludzkiego.

Słowa kluczowe: przestępczość, patologia społeczna, resocjalizacja

Delinquency as a phenomenon of social pathology

Delinquency is a serious problem all over the world nowadays, and is connected with the decline of authority, which constitutes the basis of upbringing in the family, in a group of peers, and in institutions connected with education and upbringing. Crimes committed by juvenile delinquents are the subject of various kinds of research, which is also conducted in Poland. Delinquency includes: violence, aggression, robberies, burglaries and thefts, extortions and murders. A steady increase in juvenile crime has been observed for many years now. There has not only been an increase in the number of offenders, but also in the number offences committed. What is disturbing is the fact that there has been a rise in the number of juveniles who commit the heaviest crimes which are dangerous for the life and health of people.

Key words: delinquency, social pathology, rehabilitation