Year 2005

O POTRZEBIE REHABILITACJI MEDYCZNEJ

Andrzej Kwolek

Wyższa Szkoła Zarządzania i Administracji w Zamościu ul. Akademicka 4, 22-400 Zamość Uniwersytet Rzeszowski, Instytut Fizjoterapii Al. Rejtana 16 c, 35-959 Rzeszów

Streszczenie

Rehabilitacja medyczna stanowi istotną, pierwszą część szerokiego procesu określanego jako rehabilitacja i definiowana jest jako postępowanie, które umożliwia przyspieszenie procesu naturalnej regeneracji i plastyczności (dla układu nerwowego) oraz zmniejszenie następstw ustrojowych i psychicznych spowodowanych przez chorobę lub uraz. Aktualnie co najmniej trzy składowe wskazują na konieczność stałego rozwoju i zwiększanie dostępu do rehabilitacji medycznej. Są to: stały postęp medycyny, która ratuje życie często w stanach bardzo ciężkich i jeszcze nie tak dawno nie dających szans na przeżycie, dane demograficzne i utrzymujące się tendencje wskazujące na systematyczne starzenie się naszego społeczeństwa, co również powoduje szybkie zwiększanie się liczby osób wymagających rehabilitacji i dane statystyczne GUS a zwłaszcza pełne wyniki Narodowego Spisu Powszechnego z 2002 roku, z których wynika, że liczba osób niepełnosprawnych w Polsce a więc wymagających rehabilitacji, stale się zwiększa.

Słowa kluczowe: rehabilitacja medyczna, postęp medycyny, starzenie się społeczeństwa

REGARDING TO NECESSITY OF MEDICAL REHABILITATION

Summary

Medical rehabilitation constitutes essential, first part of wide process specified as rehabilitation. It is defined as procedure which enables acceleration of natural regeneration process, plasticity (for nervous system) and reduction constitutional and mental consequences caused by disease or trauma. Currently at least three components indicate for necessity of constant development and extension of access to medical rehabilitation. There are: – constant medical development, which can save life even in serious condition where not long time ago it was not chance to survive – demographics data and tendency indicated for growing old our society, which also causes quick growing up of members who need rehabilitation – statistics data from GUS, especially full results of National General Record in 2002, from which results that in Poland the number of disabled who needs rehabilitation still has been growing up.

Key words: medical rehabilitation, medical development, growing old of society.

NIEDOBÓR RUCHU, PRZYCZYNA CZY SKUTEK ZESPOŁU METABOLICZNEGO

Krzysztof Marczewski

Samodzielny Publiczny Szpital Wojewódzki im. Papieża Jana Pawła II w Zamościu, Aleja Jana Pawła II 10, 22-400 Zamość Oddział Nefrologii, Endokrynologii, Chorób Metabolicznych i Chorób Wewnętrznych ze Stacją Dializ 2 Wyższa Szkoła Zarządzania i Administracji w Zamościu ul. Akademicka 4, 22-400 Zamość Katedra Fizjoterapii

Streszczenie

Uwarunkowana cywilizacyjnie zmiana trybu życia na tzw. siedzący i brak niedoborów pokarmowych są podstawowymi przyczynami zespołu metabolicznego, a odwrócenie tej sytuacji tj. ograniczenie kaloryczności diety i zwiększenie aktywności ruchowej podstawowymi sposobami jego leczenia. Niestety o ile znamy wysoce przekonywujące dane epidemiologiczne to badania interwencyjne mają tylko ograniczoną skuteczność. Przyczynami niepowodzeń w realizacji z pozoru prostych założeń obok słabości charakteru są mechanizmy kompensacji ujemnego bilansu kalorycznego jak np. redukcja termogenezy nie związanej z aktywnością fizyczną oraz ograniczenia zdolności ruchowych wynikające z chorób często stanowiących powikłanie ZM

Słowa kluczowe: zespół metaboliczny, niedobór ruchu, termogeneza

EXERCISE DEFICIENCY – CAUSE OR EFFECT OF THE METABOLIC SYNDROME

Summary

Civilisation conditioned change of the style of life into the so called „ sedentary” and the lack of hyponutrition problems constitute basic causes of the metabolic syndrome while the reverse situation, namely reduction of the caloric content offood in one ‘s diet and increase of one’s motor activity are the basic methods of its treatment. Unfortunately, even though we have access to the convincing epidemiological data the intervention studies have rather limited effectiveness.

The causes of failures in realisation of seemingly simple assumptions are attributed not only to patient’s character weakness but also to mechanisms of compensation of the negative caloric balance such as, for example reduction of theromogenesis not related to the physical activity and limitations in motor abilities resultingfrom various diseases being often complications of the metabolic syndrome.

Key words: metabolic syndrome, exercise deficiency, thermogenesis.

ZESPÓŁ METABOLICZNY JAKO PROBLEM W REHABILITACJI

Dorota Boniek-Poprawa1, Marta Węgrzyn-Bąk1, Małgorzata Gąsiorek1,

Krzysztof Marczewski1,2

1 Samodzielny Publiczny Szpital Wojewódzki im. Papieża Jana Pawła II w Zamościu, Aleja Jana Pawła II 10, 22-400 Zamość Oddział Nefrologii, Endokrynologii, Chorób Metabolicznych i Chorób Wewnętrznych ze Stacją Dializ

2 Wyższa Szkoła Zarządzania i Administracji w Zamościu ul. Akademicka 4, 22-400 Zamość Katedra Fizjoterapii

Streszczenie

Zespól metaboliczny stanowi grupę współzależnych czynników ryzyka miażdżycy, chorób serca i naczyń. Powoduje on zagrożenie życia z takich przyczyn jak choroba niedokrwienna serca, udar mózgu czy zespół stopy cukrzycowej. Dlatego wymaga on szczególnie aktywnej prewencji i leczenia, a także stanowi ważny problem w rehabilitacji. Pacjenci z zespołem metabolicznym to pacjenci otyli, nierzadko po udarach mózgowych a przez to gorzej sprawni ruchowo i często z zaburzeniami funkcji kognitywnych. Sprawia to, że chorzy ci gorzej się rehabilitują i wymagają szczególnego wysiłku i uwagi ze strony rehabilitantów.

Słowa kluczowe: zespół metaboliczny, insulinooporność, rehabilitacja.

METABOLIC SYNDROME – IMPORTANT PROBLEM IN REHABILITATION

Summary

Metabolic syndrome consists of a cluster of correlative cardiovascular disease riskfactors. It may cause health risk from such reasons as ischemic coronary disease, stroke or diabetic foot. It demands particularly active prevention and treatment and determines important problem in rehabilitation. Patients with metabolic syndrome are obese, often after stroke, physically handicapped and with cognitive impairment. These patients demonstrate slight improvements after rehabilitation and they demand special effort and attention from therapists.

Keywords: metabolic syndrome, insulin resistance, rehabilitation.

REAKTYWNE FORMY TLENU, ANTYOKSYDANTY I CHOROBY LUDZI

Anna Krzepiłko

Wyższa Szkoła Zarządzania i Administracji w Zamościu ul. Akademicka 4, 22-400 Zamość

Streszczenie

Tlen jest niezbędny dla życia, ale pośrednio może być odpowiedzialny za szereg negatywnych oddziaływań spowodowanych produkcją reaktywnych form tlenu – ROS (anionorodnik ponadtlenkowy, rodnik hydroksylowy, nadtlenek wodoru, tlenek azotu), które są toksyczne dla komórek. ROS są wyjątkowo reaktywne. Wszystkie składniki komórek: kwasy nukleinowe, białka, lipidy i węglowodany mogą być uszkadzane poprzez reakcje z wolnymi rodnikami. Antyutleniacze obecne w żywności mogą ograniczać te szkody przez bezpośrednie reakcje z ROS lub poprzez pobudzanie komórkowego systemu antyoksydacyjnego. Choroby takie jak: nowotwory, choroby sercowo-naczyniowe, osteoporoza, zapalenie, choroba Alzheimera i Parkinsona są związane z występowaniem stresu oksydacyjnego. Licznie badania na modelach zwierzęcych lub hodowlanych ludzkich liniach komórkowych wskazują na ochronną rolę antyutleniaczy w zapobieganiu chorobom związanym ze stresem oksydacyjnym. Dane epidemiologiczne sugerują, że antyutleniacze mogą korzystnie wpływać na przebieg tych zależnych od wieku lub degeneracy/nych chorób.

Słowa kluczowe: wolne rodniki, antyoksydanty, choroby.

REACTIVE OXYGEN SPECIES, ANTIOXIDANTS AND HUMAN DISEASE

Summary

The oxygen required for living may indirectly be responsible for negative effects; these deleterious effects are due to the production of reactive oxygen species – ROS (superoxide anions, hydroxyl radicals, hydrogen peroxide, nitric oxide) which are toxic for the cells. ROS are extremely reactive. All the cellular components: nucleic acids, proteins, lipids and carbohydrates may be damaged by reaction with oxygen free radical. Antioxidants present in food can help limit this damage by acting directly on reactive oxygen species or by stimulating cellular antioxidant system. Degenerative diseases, such as cancer, cardiovascular diseases, osteoporosis, inflamatory, Alzheimer’s disease, Parkinson’s disease, diabetes are associated to oxidative stress. Numerous studies on animal models or cultured human cell lines have shown a protective role of antioxidants in the prevention of degenerative diseases. Epidemiological data suggest that antioxidants may have a beneficial effect on many age- related or degenerative diseases.

Key words: free radicals, antioxidants, human diseases.

PODEJŚCIE DO REHABILITACJI PACJENTÓW Z ZESPOŁEM METABOLICZNYM

Eugeniusz Dziś12, Aleksandra Tomaszewska1

1 Lwowski Narodowy Uniwersytet Medyczny

im. Danyła Hałyćkoho ul. Pekarska 69, 79010 Lwów, Ukraina

2 Wyższa Szkoła Zarządzania i Administracji,

ul. Akademicka 4, 22-400 Zamość

Streszczenie

Artykuł omawia podstawowe czynniki ryzyka i mechanizmy rozwoju zespołu metabolicznego. Dla optymalizacji pomocy pacjentom zaproponowano jego klasyfikacją oraz schemat badania klinicznego. Omówiono ujednolicone kompleksowe podejście do leczenia i rehabilitacji z podkreśleniem znaczenia metod niefarmakologicznych. Opracowany system również powinien sprzyjać prewencji lub powstrzymaniu postępu chorób sercowo- naczyniowych pochodzenia miażdżycowego, nadciśnienia tętniczego oraz cukrzycy typu 2, wypływających z zespołu metabolicznego.

Słowa kluczowe: zespół metaboliczny, rehabilitacja, aktywność fizyczna.

THE APPROACH TO REHABILITATION OF PATIENTS WITH THE METABOLIC SYNDROME

Summary

Main risk factors and mechanisms of development of the metabolic syndrome are considered in the article. For the aim of optimization ofpatients’ management it was proposed its classification and a scheme of clinical examination. It was unified a complex approach to treatment and rehabilitation with accentuation on nonpharmacological methods. The elaborated system also must favor to prevent or delay progression of cardiovascular diseases of atherosclerotic genesis, arterial hypertension, and diabetes mellitus type 2, which are derived from the metabolic syndrome.

Key worlds: metabolic syndrome, rehabilitation, physical activity.

ROLA AKTYWNOŚCI FIZYCZNEJ W REGULAR MASY I SKŁADU CIAŁA U CHORYCH NA CUKRZYCĘ TYPU 2

Agata Sierpowska, Grażyna Cywińska-Wasilewska

Zakład Kinezyterapii Instytutu Rehabilitacji AWF ul. Królowej Jadwigi 27/39, 61-871 Poznań

Streszczenie

Otyłość i towarzyszący jej często obniżony poziom aktywności fizycznej uważane są za dwa niezależne i najważniejsze czynniki ryzyka wystąpienia cukrzycy typu 2. Występuje ona 9 razy częściej wśród osób otyłych niż szczupłych. Podejmowanie regularnych wysiłków fizycznych odgrywa u otyłych osób z cukrzycą podwójnie ważną rolę. Zwiększa wrażliwość tkanek na insulinę oraz wpływa korzystnie na gospodarkę węglowodanową. Ponadto wywołuje korzystne zmiany w składzie ciała, a także umożliwia obniżenie masy ciała, co jest jednym z podstawowych celów działań leczniczych w cukrzycy.

Cel badania. Ocena masy ciała i zawartości tkanki tłuszczowej oraz aktywności fizycznej u chorych na cukrzycę typu 2.

Metodyka badań. Materiał badawczy stanowili chorzy z cukrzycą 2 typu w wieku 40- 59 lat zgłaszający się do poradni leczenia cukrzycy. Badania dotyczyły oceny masy ciała oraz analizy zawartości tkanki tłuszczowej w organizmie u osób chorujących na cukrzycę 2 typu. Chorzy odpowiadali również na pytania dotyczące aktywności fizycznej zawarte w odpowiednio skonstruowanym kwestionariuszu.

Wyniki badań. Badanie potwierdziło wcześniejsze doniesienia mówiące o korzystnym wpływie aktywności fizycznej na skład ciała i masę ciała u osób chorujących na cukrzycę typu 2.

Słowa kluczowe: aktywność fizyczna, otyłość, cukrzyca typu 2.

ROLE OF PHYSICAL ACTIVITY IN BODY MASS AND BODY COMPOSITION REGULATION IN PATIENTS WITH TYPE 2 DIABETES

Summary

Abstract. Obesity and the lowered level of physical activity are regarded as the independent and most important risk factors for type 2 diabetes. The incidence rate of this disease is 9 times higher in obese people in comparison to people of normal weight. Taking up regular physical exercise is vital for obese people with diabetes. It reduces insulin resistance and improves carbohydrate metabolism. What is more it induces positive changes in body composition and enables weight reduction. Aim of the study. To examine body mass, percentage level of adipose tissue and physical activity in patients with type 2 diabetes. Methods. Patients with type 2 diabetes aged 40-59years, reporting to the diabetes clinic, participated in the study. The research included assessment of body mass and adipose tissue content in patients with type 2 diabetes. They also responded to questions contained in the appropriate designed questionnaire.

Results. This study confirmed previous reports stating positive influence of physical activity on body composition and body mass in patients with type 2 diabetes.

Key words: physical activity, obesity, type 2 diabetes.

PROBLEMY PSYCHOSPOŁECZNE W REHABILITACJI OSÓB CHORYCH NA CUKRZYCĘ

Elżbieta Rutkowska1, Jerzy Mosiewicz2, Wojciech Otrębski3

1 Akademia Wychowania Fizycznego Józefa Piłsudskiego w Warszawie, ZWWF Biała Podlaska, Zakład Korektywy ul. Akademicka 2, 21-500 Biała Podlaska Kierownik: dr K. Górniak

2 Katedra i Klinika Chorób Wewnętrznych Akademii Medycznej im. Prof. Feliksa Skubiszewskiego w Lublinie ul. Staszica 16, 20-081 Lublin Kierownik: Prof. dr hab. n. med. J. Łopatyński

3 Katedra i Zakład Psychologii Rehabilitacji Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego im. Jana Pawła II w Lublinie Al. Racławickie 14, 20-950 Lublin Kierownik: Prof. dr hab. A. Sękowski

Streszczenie

Cukrzyca jest zespołem przewlekłych zaburzeń metabolicznych, powodujących niepełnosprawność w zależności od stopnia nasilenia jej objawów, powikłań oraz chorób współistniejących. Wymagają one złożonej i ustawicznej terapii. Regularna kontrola lekarska stanu zdrowia, systematyczny pomiar poziomu glukozy we krwi, konsekwentna dieta, odpowiednio dozowany wysiłek fizyczny i farmakoterapia – to zasadnicze elementy profilaktyki wtórnej i leczenia cukrzycy. Proces kompleksowej rehabilitacji osób chorych na cukrzycę, jak w przypadku wszystkich chorób przewlekłych, ukierunkowany jest na poprawę jakości życia przez kompensację niepełnosprawności fizycznej środkami fizykalnymi oraz na działania w zakresie rehabilitacji społecznej i edukacji zdrowotnej. Celem pracy jest określenie psychospołecznych problemów przezywanych przez osoby chore na cukrzycę. Badania przeprowadzono w grupie 60 osób leczonych w roku 2005 w Katedrze i Klinice Chorób Wewnętrznych AM i Wojewódzkim Szpitalu Specjalistycznym w Lublinie. Do badań zastosowano skalę PCH, opracowana przez T. Witkowskiego (1998) w Zakładzie Psychologii Rehabilitacji KUL w Lublinie. Wyniki analizowano w sferze osobowościowej, rodzinnej, społecznej i zawodowej – uzyskując w ten sposób informacje o kierunkach koniecznych działań w zakresie rehabilitacji społecznej tej grupy chorych.

Słowa kluczowe: cukrzyca, jakość życia, rehabilitacja

PSYCHO-SOCIAL PROBLEMS IN REHABILITATION OF DIABETIC PATIENTS

Summary

Diabetes is a complex syndrome of chronic metabolic disorders causing various types of disabilities depending on the degree of intensification of its symptoms, complications and concomitant diseases. They all require a complex and constant therapy. Systematic medical control of the patient’s condition, regular glycaemia measurements, strict diet, properly proportioned physical exercises and pharmacotherapy – these are the basic elements of secondary prophylaxis and treatment of diabetes. Process of complex rehabilitation of diabetic patients, just as in the case of other chronic diseases, aims at improvement of the quality of the diabetics’ life by means of compensation of physical disabilities with physical measures and actions in the scope of social rehabilitation and health education.

The hereby study aims at specification of the psycho-social problems that diabetic patients face in their everyday life. Research was conducted on the group of 50 patients in the year 2005 undergoing specialistic treatment at the Department and Clinic of Internal Diseases at the Medical Academy in Lublin (Katedra i Klinika Chorób Wewnętrznych AM w Lublinie) and at the Cardinal S. Wyszyński Voivodship Specialistic Hospital in Lublin (Wojewódzki Szpital Specjalistyczny im. Kard. S. Wyszyńskiego w Lublinie). In their research the authors applied PCH scale developed by Tadeusz Witkowski (1998) from the Department of Psychology and Rehabilitation at the Catholic University of Lublin (Zakład Psychologii i Rehabilitacji). The residts obtained in the course of the studies were analysed in the following dimensions: personality, family, society and profession. In this way the authors obtained adequate information on the necessary actions to be undertaken in the field of social rehabilitation of this group of patients.

Key words: diabets, quality of life, rehabilitation

EFEKTY REHABILITACJI SZPITALNEJ U CHORYCH PO UDARZE MÓZGU ZE WSPÓŁISTNIEJĄCYM ZESPOŁEM METABOLICZNYM

Agnieszka Wojtyna, Andrzej Kwolek, Małgorzata Majka, Magdalena Szydełko

Oddział Rehabilitacji Szpitala Wojewódzkiego

Nr 2 w Rzeszowie, ul. Lwowska 60, 35-301 Rzeszów

Ordynator Oddziału, Dyrektor Instytut Fizjoterapii

dr hab. n. med., prof. UR Andrzej Kwolek Al. Rejtana 16 c, 35-959 Rzeszów

Streszczenie

Zespół metaboliczny, który jest czynnikiem ryzyka chorób układu krążenia można rozpoznać, jeśli występuje otyłość centralna oraz przynajmniej dwa spośród czterech czynników: stężenie trój glicerydów powyżej 150 mg/dl, stężenie cholesterolu frakcji HDL poniżej 40 mg/dl u mężczyzn i poniżej 50 mg/dl u kobiet, nadciśnienie tętnicze, glikemia na czczo powyżej 100 mg/dl lub rozpoznana cukrzyca. Celem pracy jest ocena efektów rehabilitacji szpitalnej u pacjentów po udarze mózgu ze współistniejącym zespołem metabolicznym lub wybranymi składowymi tego zespołu hospitalizowanych na oddziale rehabilitacji w 2004 roku. Material i metody: W analizie uwzględniono 196 pacjentów po udarze mózgu: 78 kobiet i 118 mężczyzn. U chorych analizowano występowanie poszczególnych składowych zespołu metabolicznego. Oceniano sprawność funkcjonalną z wykorzystaniem wskaźnika Barthel, stopień niedowładu według skali Brunnstrom.

Wyniki: W badanej grupie po 24-dniowym okresie rehabilitacji uzyskano poprawę w zakresie zdolności do samoobsługi i zmniejszenie stopnia niedowładu.

Wnioski:

  1. Krótkotrwała rehabilitacja szpitalna wpływa na poprawę stanu funkcjonalnego i zdolności do samoobsługi chorych po udarze mózgu ze współistniejącymi zaburzeniami metabolicznymi.
  2. 2. Z uwagi na ryzyko powikłań sercowo-naczyniowych nieodzowna jest znajomość diagnostyki, leczenia i profilaktyki zaburzeń metabolicznych.
  3. Występowanie zespołu metabolicznego nie jest przeciwwskazaniem do rehabilitacji.

Słowa kluczowe: udar mózgu, cukrzyca, otyłość, rehabilitacja, zespół metaboliczny

THE EFFECTS OF HOSPITAL REHABILITATION IN PATIENTS AFTER STROKE WITH CO-EXISTENT METABOLIC SYNDROME

Summary

Metabolic syndrome, which is risk factor of cardiovascular diseases, can be recognized when central obesity and at least two of four factors such as triglyceride concentration above 150 mg%, the level of HDL cholesterol below 40 mg% for men and below 50 mg% for women, hypertension, level of glucose above 100 mg% or recognized diabetes are stated.

The aim of this study was evaluation of rehabilitation results in patients after stroke with metabolic syndrome or chosen components of this syndrome, treated in rehabilitation ward in 2004 у.

Material and methods: 196 patients after stroke took part in this study: 78 women and 118 men. The occurrence of particular components of metabolic syndrome in patients was analyzed. Functional ability using Barthel index and paresis grade according to Brunnstrom scale were evaluated.

Results: In the studied group after three week inpatient rehabilitation improvement in functional ability and reduction of paresis grade were achieved.

Conclusions:

  1. Short-term inpatient rehabilitation influences on improvement of functional state and self-dependence ability in patients after stroke with metabolic disturbances.
  2. With regard to risk of cardiovascular complications the acquaintance of diagnostic, treatment and prophylactics of metabolic disturbances is irrevocable.
  3. The occurrence of metabolic syndrome is not contraindication for rehabilitation.

Key words: stroke, diabetes, obesity, hypercholesterolemia, rehabilitation

OSTEOPOROZA NEUROGENNA – MOŻLIWOŚCI FIZJOTERAPII W LECZENIU I PREWENCJI

Agnieszka Bejer1-3, Iwona Opalińska1-2, Andrzej Kwolek1-2

1 Instytut Fizjoterapii Uniwersytetu Rzeszowskiego w Rzeszowie

Al. Rejtana 16 c, 35-959 Rzeszów 2 Oddział Rehabilitacji Szpitala Wojewódzkiego Nr 2 w Rzeszowie ul. Lwowska 60, 35-301 Rzeszów 3 Oddział Rehabilitacji Szpitala Powiatowego w Łańcucie ul. Paderewskiego 5, 37-100 Łańcut

Ordynator Oddziału, Dyrektor Instytut Fizjoterapii dr hab. n. med., prof. UR Andrzej Kwolek Al. Rejtana 16 c, 35-959 Rzeszów

Streszczenie

Osteoporoza jest układową chorobą charakteryzującą się niską masą kostną i zaburzeniami mikroarchitektury tkanki kostnej, co w konsekwencji prowadzi do zmniejszenia wytrzymałości mechanicznej kości i sprzyja powstawaniu złamań. Osteoporoza pierwotna jest związana z fizjologicznym starzeniem się organizmu, natomiast osteoporoza wtórna spowodowana jest licznymi zaburzeniami w przebiegu różnych chorób. Wśród nich są choroby układu nerwowego.

Nieprawidłowości w każdym z układów -piramidowym, pozapiramidowym, móżdżkowym lub obwodowym nerwowym – zarówno ze względu na przeważnie przewlekły charakter deficytu oraz często podeszły wiek pacjenta, jak i przewlekłe leczenie, usposabiają do zaburzeń w układzie kostnym.

Do chorób podłożu neurologicznym, które najczęściej są przyczyną osteoporozy lub zwiększają ryzyko upadków są: udary mózgu z następowymi niedowładami, urazy rdzenia kręgowego, parkinsonizm, stwardnienie rozsiane, choroby nerwowo-mięśniowe, padaczka.

W pracy opisano czynniki predysponujące do przyspieszonej utraty masy kostnej u tych pacjentów oraz możliwe jej następstwa.

Przedstawiono również cele działań fizjoterapeutycznych, z których najważniejsza jest prewencja powstawania i nasilania się zmian osteoporotycznych oraz występowania złamań. Wskazano na metody postępowania fizjoterapeutycznego ukierunkowanego na ogólne zwiększenie aktywności fizycznej, poprawę siły mięśniowej i koordynacji ruchowej oraz zdolności utrzymywania równowagi i prawidłowej postawy ciała.

Słowa kluczowe: osteoporoza, choroby układu nerwowego, profilaktyka, fizjoterapia

THE NEUROGENIC OSTEOPOROROSIS – THE POSSIBILITY OF PHYSIOTHERAPY IN TREATMENT AND PREVENTION

Summary

Osteoporosis is a systemic disease characterized by low bones mass and microstructure disturbances, which in consequence leads to decrease of mechanical endurance of bones and promote the formation of fractures.

Primary osteoporosis is connected with physiological senescence, however secondary osteoporosis is caused by disturbaces in course of different diseases. Nervous system diseases constitute essential group with regard of often co-existent long immobilization.

The irregularity of pyramidal and extrapyramidal systems, cerebellar and peripheral nervous system, with regard to mostly chronic character of diseases as well as patients senile age, as chronic treatment, they dispose to disturbances in osseous system. The diseases on neurological basis, which most often lead to osteoporosis or enlarge the risk of falls, are: stroke, injuries of spinal cord, Parkinson disease, multiple sclerosis, neuromuscular diseases, epilepsy.

In paper, based on literature and own experience, were described factors enabling to accelerated loss of osseous mass in those patients as well as possible consequences of it. The aims of physiotherapy were introdused, in which the most important is prevention of osteoporotic changes and occurrence offracutures. The methods of physioterapeutic ‘s conduct are indicated, with orientation on enlargement of general physical activity, improvement of muscular strength and motor coordination as well as ability of maintenance of balance and correct body posture.

Key words: osteoporosis, diseases of nervous system, prophylaxis, physiotherapy

REHABILITACJA W MIAŻDŻYCY TĘTNIC KOŃCZYN DOLNYCH

Krzysztof Mataczyński, Andrzej Molas, Rafał Sapuła

Katedra Fizjoterapii, Wyższa Szkoła Zarządzania i Administracji

w Zamościu Ul. Akademicka 4, 22 – 400 Zamość Kierownik:

dr n. med. Krzysztof Mataczyński, prof. WSZiA

Oddział Rehabilitacji, SP Szpital Wojewódzki

im. Papieża Jana Pawła II w Zamościu

Al. Jana Pawła II 10, 22 – 400 Zamość, tel.: (84) 677-35-70

Ordynator: dr n. med. Krzysztof Mataczyński

Streszczenie

Przewlekłe niedokrwienie kończyn jest chorobą społeczną. Częstość występowania miażdżycy tętnic obwodowych wynosi średnio 12% w populacji polskiej. W pracy, autorzy na przykładzie dostępnej literatury oraz własnych doświadczeń prezentują możliwości prezentują możliwości fizjoterapii u pacjentów z niedrożnością tętnic obwodowych w zależności od typu lokalizacji oraz stadium zaawansowania zmian niedokrwiennych kończyn.

Słowa kluczowe: rehabilitacja, miażdżyca, chromanie przestankowe

REHABILITATION IN ATHEROSCLEROSIS OF LOWER LIMBS’ ARTERIES (MEDIAL ARTERIOSCLEROSIS)

Summary

Chronic ischemia of limbs is a social disease. Epidemiologic studies show that approximately 2,5% of the Polish population suffer from this kind of disease. In case of 98% of patients it is atherosclerosis proved to be the cause of arteriosclerosis obliterans.

The authors of the hereby study, based on the available literature and their own experiences, present different possibilities for physiotherapy of patients with peripheral arterial occlusion depending on the localisation and advancement stage of the limbs’ ischemic changes.

Key words: atherosclerosis, intermittent claudication, rehabilitation

OCENA ZNAJOMOŚCI TECHNIK FIZJOTERAPII PULMONOLOGICZNEJ RODZICÓW DZIECI Z MUKOWISCYDOZA. BADANIA WSTĘPNE

Jolanta Taczała1,2, Krystyna Pałys2, Anna Gackiewicz2,

Beata Stryjecka2, Piotr Majcher1

1 Zakład Rehabilitacji i Fizjoterapii Katedry Rehabilitacji, Fizjoterapii i Balneoterapii Wydziału Pielęgniarstwa i Nauk o Zdrowiu z Oddziałem Zaocznym

Akademii Medycznej w Lublinie, ul. Chodźki 7, 20-950 Lublin

2Zakład Rehabilitacji Dziecięcego Szpitala Klinicznego w Lublinie

ul. Chodźki 2, 20-093 Lublin

Streszczenie

Wstęp. Mukowiscydoza należy do genetycznie uwarunkowanych zaburzeń układowych. Gęsty i lepki śluz wydzielany przez nabłonek układu oddechowego jest czynnikiem patogennym nawracających stanów zapalnych. W postępowaniu leczniczym bardzo ważną rolę odgrywają zabiegi fizjoterapeutyczne.

Cel pracy. Celem pracy jest przedstawienie technik fizjoterapii pulmonologicznej stosowanych u dzieci chorych na mukowiscydozę oraz ocena ich znajomości przez rodziców. Materiał i metody. Materiał obejmuje 12 dzieci leczonych w Dziecięcym Szpitalu Klinicznym w Lublinie z powodu nawracających stanów zapalnych układu oddechowego w przebiegu mukowiscydozy. Metoda badania polegała na ocenie znajomości przez rodziców technik drenażowych stosowanych w warunkach domowych. Wnioski sformułowano na podstawie rozmów z rodzicami oraz analizy ankiet przez nich wypełnionych.

Wyniki. Z powyższych badań wynika, że przygotowanie rodziców do prowadzenia rehabilitacji pulmonologicznej w warunkach domowych jest dość dobre u małych dzieci, tj. do 3 roku życia. Znajomość technik alternatywnych u rodziców posiadających dzieci powyżej 3 roku życia jest głównie teoretyczna.

Słowa kluczowe: mukowiscydoza, fizjoterapia pulmonologiczna, drenaż ułożeniowy, metody alternatywne.

ESTIMATION THE ACQUAINTANCE BY PARENTS OF PULMONARY PHYSIOTHERAPY TECHNIQUES WHO HAVE CHILDREN WITH MUCOVISCIDOSIS. INTRODUCTORY RESEARCH

Summary

Introduction. Mucoviscidosis is included to genetic diseases. Thick and viseous secretion is produced by the respiratory epithelial cells and it is pathological factor causing chronic infections. The physiotherapy is very important during all treatment children with CF (cysticfibrosis).

The purpose of the study. The purpose ofstudy is presentation of the techniques ofpulmonary physiotherapy, using in children with CF, and determine the acquaintance them by parents . Material and methods. Material consist of 12 children which are treating in Children’s Hospital in Lublin because of chronic infections of the Respiratory System in children with CF. The method was based on parents ‘ knowledge connecting with techniques of pulmonary physiotherapy which were used by their at home. The results described on the ground of talking with parents and analysis of questionnaires written by them.

The results. From the research results that preparing parents to leading pulmonary rehabilitation at home conditions is quite good at small child (to 3 years). The acquaintance the alternative technics by parents who have children above 3 years old is mainly theoretical.

Key words: mucoviscidosis (cystic fibrosis), pulmonary physiotherapy, alternative methods

OSTEOPOROZA – CHOROBA METABOLICZNA KOŚCI

Barbara Skwaryło-Bednarz

Instytut Nauk Rolniczych w Zamościu ul. Szczebrzeska 102, 22-400 Zamość

Wyższa Szkoła Zarządzania i Administracji w Zamościu ul. Akademicka 4, 22-400 Zamość

Streszczenie

Istotą osteoporozy jest postępujący ubytek masy kostnej oraz zaburzenia w obrębie mikroarchitektury tkanki kostnej. Prowadzi to do znacznego osłabienia kości i zwiększa prawdopodobieństwo jej złamania. Wpływ na to mają liczne oddziaływujące wzajemnie na siebie czynniki genetyczne, hormonalne i środowiskowe. Liczne badania kliniczne potwierdzają iż w przebiegu osteoporozy najczęściej (przy niedużym urazie lub nawet bez urazu) zdarzają się złamania kości promieniowej nadgarstka, kręgów kręgosłupa i szyjki kości udowej. Niewątpliwie pocieszający jest fakt, że osteoporozę można leczyć i jej zapobiegać. Jej kompleksowe leczenie, czyli farmakoterapia i rehabilitacja może znacznie poprawić jakość życia chorych.

Osteoporoza w związku ze starzeniem się społeczeństwa polskiego jest i będzie dla nas wszystkich dużym problemem społecznym. Z tych względów tak ważna jest profilaktyka zapobiegania jej powstawaniu.

Słowa kluczowe: osteoporoza, profilaktyka, leczenie, rehabilitacja

OSTEOPOROSIS – METABOLIC BONE DISEASE

Summary

The characteristic of osteoporosis is a progressing decrease in bone material and disorders in microarchitecture of bone tissue. This leads to considerable weakening of bones and increases the probability of fracture. This is influenced by numerous, correlated genetic, hormonal, and environmental factors, which is proved in medical examinations. Osteoporosis causes fractures of radius in the wrist, vertebra, neck of thigh-bone when minor injury or no injury occurs. Fortunately, osteoporosis can be treated and prevented. Treatment of osteoporosis, namely pharmacotherapy and rehabilitation can significantly improve the quality of life of the sick.

Because Polish society is getting older and older, osteoporosis is and will be a major social problem for Poland For this reason it is important that osteoporosis should be prevented.

Key words: osteoporosis, prophylaxis, treatment, rehabilitation

OTYŁOŚĆ U DZIECI I MŁODZIEŻY NOWYM WYZWANIEM DLA REHABILITACII

Domka Ewa, Kwolek Andrzej

Instytut Fizjoterapii, Uniwersytet Rzeszowski Al. Rejtana 16 c, 35-959 Rzeszów Szpital Wojewódzki Nr 2 w Rzeszowie, Oddział Rehabilitacji 35-301 Rzeszów, ul. Lwowska 60 Ordynator Oddziału, Dyrektor Instytut Fizjoterapii dr hab. n. med., prof. UR Andrzej Kwolek

Streszczenie

Otyłość u jest najczęstszą współczesną chorobą cywilizacyjną, najbardziej rozpowszechnioną w krajach wysoko rozwiniętych. W Polsce problem otyłości dzieci rośnie z roku na rok, obecnie dotyczy 12 -15 % tej populacji. Otyłość u dzieci i młodzieży niesie za sobą wiele niekorzystnych konsekwencji zdrowotnych, często wiąże się z zaniżonym poczuciem własnej wartości spowodowanym brakiem akceptacji przez otoczenie. Celem leczenia otyłości u rozwijającego się dziecka jest utrzymanie stabilnej masy ciała aż do osiągnięcia należnej masy ciała po zakończonym okresie wzrostu lub kontrolowany spadek masy ciała. Najlepsze rezultaty można uzyskać stosując leczenie skojarzone. Do najważniejszych jego elementów należy dieta, systematyczne ćwiczenia fizyczne dobrane do potrzeb i możliwości dziecka, zmiana trybu życia i stylu odżywiania całej rodziny.

Słowa kluczowe: otyłość dzieci i młodzieży, rehabilitacja, psychoterapia

OBESITY AT CHILDREN AND YOUTH – A NEW CHALLENGE FOR REHABILITATION

Summary

Obesity is the most common civilization disease mostly occurring in rich and highly developed countries. In Poland prevalence of obesity in children is about 12-15% and grows up year by year. Obesity has got a lot of negative consequences on infant health status. It frequently causes also psychological problems connected with poor acceptance by other children. The aim of obesity treatment is to reduce child’s weight or keep it constant until! the end of growing period. The multidisciplinary treatment gives the best results. It should consist of proper diet, regular individual physical activity, change of life style and nutritional model of the whole family.

Key words: children and adolescent obesity, rehabilitation, psychotherapy

NADWAGA I OTYŁOŚĆ WŚRÓD DZIECI W SZKOŁACH JEDNEJ Z GMIN WOJEWÓDZTWA PODKARPACKIEGO. ROLA FIZJOTERAPEUTY W PROFILAKTYCE I LECZENIU

Joanna Dudek, Marcin Brzozowski, Teresa Pop, Artur Mazur, Sławomir Snela

Instytut Fizjoterapii Uniwersytetu Rzeszowskiego, ul. Warszawska 26A, 35-205 Rzeszów,

tel. (0-17) 8721920 Dyrektor Instytutu: dr hab. n. med. prof. UR Andrzej Kwolek

Streszczenie

Problem nadwagi i otyłości, zaliczanych do najpowszechniejszych chorób w społeczeństwach krajów rozwiniętych, w znacznym stopniu dotyczy dzieci i młodzieży. Celem pracy jest określenie częstości występowania tych schorzeń u dzieci w szkołach gminy Wielopole Skrzyńskie, z uwzględnieniem pici i wieku badanej populacji, oraz miejsca fizjoterapii w profilaktyce i leczeniu nadwagi i otyłości. W pracy przedstawiono wyniki badań losowo wybranych dzieci szkolnych, dokonanych na podstawie pomiarów masy ciała i wzrostu. Nadwagę i otyłość określono na podstawie 90 i 95 percentyla dla BMI wg siatek centylowych opracowanych przez Instytut Matki i Dziecka.

Zaakcentowano również znaczenie aktywności fizycznej, oraz rolę fizjoterapii w prewencji i leczeniu otyłości.

Słowa kluczowe: dzieci, nadwaga, otyłość, wzrost, masa ciała, Body Mass Index

THE EXCESS WEIGHT AND THE OBESITY AT CHILDREN IN SCHOOLS OF THE ONE FROM GMIN OF THE PROVINCE PODKARPACKIE. ROLE OF THE PHYSIOTERAPIST IN THE PREVENTION AND TREATING

Summary

The problem of the excess weight and obesities, rated to most popularconcerns illness in societies of developed countries, to a considerable degree of children and young people. Determining appearing of these diseases for the frequency was for the work with the purpose at children at schools of the Wielopole Skrzyńskie, with taking the sex and the age of the examined population and the place of the physiotherapy into consideration in the prevention and for treating the excess weight and the obesity. Findings of children chosen randomly of school, made on the base measurements of the body weight and the height were introduced. The excess weight and the obesity were determined on the base 90 and 95 percentyla for BMI according to of nets centyls worked out by the Institute of the Mother and the Child

Key words: children, overweight, obesity, height, body mass, Body Mass Index.

ZASOBY ODPORNOŚCIOWE OSÓB Z NIEPEŁNOSPRAWNOŚCIĄ POURAZOWĄ

Prof. UMCS dr hab. Janusz Kirenko

Zakład Pedeutologii i Edukacji Zdrowotnej Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej ul. Narutowicza 12, 20-004 Lublin

Streszczenie

Zaprezentowane analizy empiryczne dotyczą problematyki poczucia koherencji, przejawiającej się w posiadaniu zgeneralizowanych zasobów odpornościowych, osób z niepełnosprawnością fizyczną pourazową. Zasobów, pomagających w procesie ich przystosowania do życia społecznego, mimo określonych zaburzeń w fizycznym i psychospołecznym funkcjonowaniu oraz oddziaływania negatywnych bodźców, by na nowo odnaleźć sens życia i działania w warunkach nabytej niepełnosprawności. Proces ten wymaga wielu wysiłków, zarówno ze strony osoby niepełnosprawnej, jak też najbliższego otoczenia; wymaga czasu oraz uświadomienia problemów uszkodzenia i niepełnosprawności, a w konsekwencji działania i uczestnictwa. Codzienność stawia bowiem osoby niepełnosprawne w sytuacjach trudnych znacznie częściej niż osoby pełnosprawne. Dlatego też zorientowanie się w ich strategiach radzenia sobie z problemami jest niezwykle ważne, zwłaszcza w kontekście szeroko rozumianego „ współżycia” z osobami niepełnosprawnymi.

Badaniami, z wykorzystano Kwestionariusz Orientacji Życiowej (SOC-29) A. Antonovsky’ego, objęto 36 osób z niepełnosprawnością fizyczną pourazową i tyleż samo osób pełnosprawnych. Wynika z nich, iż osoby niepełnosprawne pourazowo posiadają nieco wyższe poczucie zrozumiałości i zaradności, ale z kolei niższe poczucie sensowności w porównaniu do osób pełnosprawnych.

Słowa kluczowe: niepełnosprawność pourazowa, koherencja, zasoby odpornościowe

IMMUNITY RESOURCES IN PATIENTS WITH POST-TRAUMATIC DISABILITY

Summary

Presented empirical analyses deal with the problem of the sense of coherence manifested in the occurrence of generalised immunity resources in patients with post-traumatic disability. Those immunity resources are of great help in the case of the process of social adaptation of those people despite their disorders in the physical and psycho-social functioning and the impact of negative stimuli. Such adaptation to life means regaining one ‘s belief in the sense of life and ability to lead active life in the new conditions of acquired disability. This process requires enormous effort both on the part of the disabled person and on the part of his/her closest environment, it takes a long time and demands thorough understanding of the problems related to the situation of body injury and disability and finally, it requires active participation of all the parties involved. In everyday reality disabled persons face difficult situations far more often than healthy people. Therefore, it is extremely important that we should try to understand their strategies for coping with various problems, especially in the context of the widely understood “coexistence ” with the disabled.

The research, in the course of which we made use of the Life Orientation Questionnaire (SOC-29) developed by A. Antonovsky, comprised 36 patients with post-traumatic disability and exactly the same number of healthy people. The results show that post-traumatic disability patients have a slightly higher level of the sense of understanding and resourcefulness but lower level of the sensibleness than healthy people.

Key words: post-traumatic disability, coherence, immunity resources

ZESPÓŁ METABOLICZNY U PACJENTÓW W MŁODYM WIEKU, A RYZYKO WYSTĄPIENIA ZAWAŁU SERCA

Dmytro Besz, Olesia Hawryszkiw

Lwowski Narodowy Uniwersytet Medyczny im. Danyła Hałyćkoho ul. Pekarska 69, 79010 Lwów, Ukraina

Streszczenie

Wciągu ostatnich lat obserwuje się tendencję do zwiększenia częstotliwości występowania zawału serca (ZS) u młodych ludzi. Badając chorych z ostrym ZS autorzy ustalili że nadciśnienie tętnicze, hiperlipidemia, otyłość oraz cukrzyca (składniki zespołu metabolicznego) nie są tak częstymi czynnikami ryzyka u młodych osób (poniżej 45 lat) w porównaniu z pacjentami w starszym wieku. Zaś takie czynniki, jak dziedziczność i długotrwały kontakt z ksenobiotykami, odgrywają ważniejszą rolę w rozwoju ZS u młodych ludzi, w porównaniu z grupą w wieku starszym.

Słowa kluczowe: zawał serca, zespół metaboliczny, czynniki ryzyka.

THE METABOLIC SYNDROME IN PATIENTS OF YOUNG AGE WITH ACUTE MYOCARDIAL INFARCTION

Summary

In recent years there is the tendency of rise in incidence of myocardial infarction (MI) in young people. Examining patients with acute MI, the authors revealed that arterial hypertension, hyperlipidemia, obesity, and diabetes mellitus (the components of the metabolic syndrome) are not so common risk factors in young age (under 45 years) as they occur in the elderly. Other factors, such as genetic predisposition and long term contact with xenobiotics, play the more important role in development of MI in young persons.

Key words: myocardial infarction, metabolic syndrome, risk factors.

UWARUNKOWANIA POWSTANIA CHORÓB SERCOWO- NACZYNIOWYCH U PACJENTÓW Z ZESPOŁEM METABOLICZNYM

Zorjana Kusznir, Marjana Wereszczak, Iwan Dzis

Lwowski Narodowy Uniwersytet Medyczny im. Danyła Hałyćkoho

ul. Pekarska 69, 79010 Lwów, Ukraina

Streszczenie

Zespół metaboliczny doprowadza do rozwoju chorób sercowo-naczyniowych i cukrzycy typu 2. U pacjentów z chorobami na tle zespołu metabolicznego autorzy przebadali częstotliwość występowania czynników ryzyka, a także retrospektywnie ustalili czas od wystąpienia pierwszych objawów zespołu do powstania jego pełnego obrazu klinicznego oraz chorób będących jego następstwem. Ujawniono niektóre osobliwości rozwoju tego zespołu u kobiet. Przebadani chorzy odznaczają się niskim standardem życia. Wyniki pracy świadczą o wadze wczesnego rozpoznania, leczenia i rehabilitacji w zespole metabolicznym.

Słowa kluczowe: zespół metaboliczny, choroby sercowo-naczyniowe, czynniki ryzyka.

PECULIARITIES OF DEVELOPMENT OF CARDIOVASCULAR DISEASES IN PATIENTS WITH THE METABOLIC SYNDROME

Summary

The metabolic syndrome leads to development of cardiovascular diseases and diabetes mellitus type 2. In patients with such diseases on the background of the metabolic syndrome the authors examined presence of risk factors and determined retrospectively periods of time from appearance of first features of syndrome to development of full blown one and diseases resulting from it. It was revealed some peculiarities of this syndrome onset in women. Examined patients were characterized by low quality of life. Given results reflect importance of early diagnosis of metabolic syndrome, treatment and rehabilitation of such patients.

Key words: metabolic syndrome, cardiovascular diseases, risk factors.

REHABILITACJA W CHOROBIE NIEDOKRWIENNEJ KOŃCZYN DOLNYCH I SPOSOBY EWENTUALNEGO ZAAPARATOWANIA

Lic. Marta Duda

Wyższa Szkoła Zarządzania i Administracji w Zamościu Wydział

Fizjoterapii i Pedagogiki ul. Akademicka 4, 22-400 Zamość

Praca napisana pod kierunkiem dr hab. n. med. prof. WSZiA W. Siwka

Streszczenie

Choroby naczyń stanowią współcześnie poważne zagrożenie dl a życia człowieka i sąprzyczyną wielu cierpień. Do tej grupy należy także choroba niedokrwienna kończyn dolnych.

W pracy tej wymieniłam przyczyny i skutki niedokrwienia kończyn dolnych. Dzieląc postępowanie niedokrwienia na cztery okresy, wymieniłam i scharakteryzowałam objawy, pojawiające się w charakterystycznej kolejności. Jednym z głównych objawów rozwoju niedokrwienia jest wystąpienie chromania. Szczególnie ważnym problemem dla osób z chromaniem przestankowym niejest ograniczenie chodzenia, lecz zagrożenie niebezpiecznymi, nawet śmiertelnymi powikłaniami sercowo-naczyniowymi. Ryzyko zgonu z powodu powikłań miażdżycowych jest u tych osób 2-4 razy większe niż u osób bez tego objawu. Praca zawiera ponadto zbiór i omówienie sposobów prowadzonego postępowania fizjoterapeutycznego, na różnych etapach rozwoju choroby niedokrwiennej kończyn dolnych, z uwzględnieniem postępowania przed i po odjęciu kończyny.

Słowa kluczowe: choroby naczyń, leczenie, amputacja, rehabilitacja

REHABILITATION IN THE DISEASE OF UNTENSIL OF BOTTOM LIMBSAND METHODS OF EVENTUAL PROSTHESING

Summary

Nowadays the diseases of utensil are a menace to people live ‘s and they also contribute to lots of suffering. They include utensils of bottom limbs to.

In this article I have mentioned both reasons and consequences of this disease. I divided the course of disease into four periods, which is subordinated from characteristic signs appearing. Intermittent claudication is one of the main appearance of evolution of this sickness. For persons with this sign the mortal complications present more important problem than the limitation of walking. The risk of death in group of this persons is even four times higher than in group of people without this sign.

Besides that, the article includes package and discuss on of manner of physiotherapy procedure, which takes into consideration procedure before and after amputation.

Key words: disease of utensil, healing, amputation, rehabilitation

PRZYCZYNY POWSTAWANIA ZMIAN ZWYRODNIENIOWYCH STAWU KOLANOWEGO I METODY LECZENIA ZACHOWAWCZEGO

 

Elżbieta Magoń

(Studentka) Wyższa Szkoła Zarządzania i Administracji w Zamościu

ul. Akademicka 4, 22-400 Zamość

Praca napisana pod kierunkiem dr. hab. n. med. Prof. WSZIA Wiesława Siwka

Streszczenie

Staw kolanowy jest największym stawem ustroju ludzkiego, ale niestety równocześnie jednym z najczęściej ulegającym uszkodzeniom oraz najbardziej wrażliwym i podatnym na różnego rodzaju schorzenia. W wieku średnim i starszym rozwijają się zmiany zwyrodnieniowe stawu kolanowego jako następstwo przebytych urazów, operacji, zaburzeń osi, chorób zapalnych oraz tak zwane idiopatyczne zmiany zwyrodnieniowe. Proces zwyrodnieniowy kości dotyka najczęściej dużych stawów najbardziej obciążonych i o dużej ruchomości, w 25-40% przypadków stawów kolanowych, w podobnym stopniu stawów biodrowych. Są to zmiany postępujące. Ze względu na rolę, jaką spełniają stawy biodrowe i kolanowe, zwyrodnienie ich może doprowadzić do ograniczenia ruchomości lub wręcz inwalidztwa, które dotyczy co trzeciego chorego.

Celem pracy jest przedstawienie przyczyn powstawania zmian zwyrodnieniowych stawu kolanowego na podstawie danych z piśmiennictwa oraz metod zachowawczego leczenia. Szacuje się, że co roku przybywa około 150 tysięcy nowych osób z chorobami reumatycznymi. W tym momencie z powodu chorób stawów cierpi б milionów Polaków, co stanowi 15% ogółu ludności. Z tego ponad 1,5 miliona osób jest niepełnosprawna. Niestety prognozy na przyszłość są niepokojące – w ciągu najbliższych lat spodziewany jest dalszy rozwój chorób reumatycznych. Schorzenia te obejmują ponad 100 różnych jednostek chorobowych. Leczenie: procesu zwyrodnieniowego nie da się zahamować, można jedynie zmniejszyć szybkość niszczenia stawu. Podstawowe znaczenie ma odpowiednia profilaktyka.

W leczeniu zachowawczym w chorobie zwyrodnieniowej stawu kolanowego stosuje się wiele zabiegów fizykalnych, ćwiczenia fizyczne, leki przeciwbólowe i niesteroidowe leki przeciwzapalne, miejscowo podawane pochodne kwasu hialuronowego, iniekcje dostawowe steroidów.

Słowa kluczowe: staw kolanowy, zwyrodnienie, leczenie zachowawcze, rehabilitacja

CAUSES OF DEGENERATIVE CHANGES OF KNEE JOINT AND METHODS OF MEDICAL TREATMENT

Summary

Knee joint is the largest joint of human system, however, at the same time it is the most susceptible to injuries and illnesses.

It is middle-aged and elderly people who predominantly suffer from degenerative changes, which result from experienced injuries, surgeries, axis disorders and so called idiopathic degenerative changes.

Of all degenerative changes, which are typical of large, overloadedjoints with vast range of mobility, 25-40% are knee cases. Hip joints seem to be affected to a similar extent. They are progressive changes and in every third case they lead to ankylosis or even disablement. The aim of the paper is to present causes of degenerative changes of knee joint from the findings in academic literature and medical treatment. It is estimated that every year there are approximately 150 thousand new patients with rheumatic disease. At present, there are б million people in Poland (15% of the country’s population) with a joint medical condition, 1,5 million of whom are permanently disabled. Prognosis for the future are even more distressing as rheumatic diseases are expected to develop radically. We predict to be dealing with more than 100 disease entities.

Generative changes cannot be stopped. However, it is possible to slow down the process. Therefore, proper preventive measures appear to be of great significance. Medical treatment of degenerative changes include physiotherapy, physical exercises, analgesics, antiinflammatory non-steroid medicine, derivatives of hyaluronic acid administered locally, and intra-articular injections of steroids.

Key words: knee joint, degenerative, medical treatment, rehabilitation

WPŁYW TAŃCA NA STAN NARZĄDU RUCHU U TANCERZY

Małgorzata Weigel-Milleret

Koło Naukowe Rehabilitacji Ruchowej „Szansa” Akademia Wychowania Fizycznego im. Bronisława Czecha, Al. Jana Pawła II 78, 31-571 Kraków

dr hab. prof, nadzw. M. Pieniążek – kierownik zakładu Kinezyterapii AWF Kraków

Streszczenie

Pracą badawczą oparto na ankietach przeprowadzonych wśród tancerek baletu klasycznego oraz kobiet nie uprawiających sportu wyczynowo. Dokonano analizy porównawczej rodzaju oraz ilości kontuzji, którym uległy osoby badane z obu grup, co umożliwiło wysunięcie wniosku o występowaniu podwyższonego ryzyka wystąpienia urazu u tancerek Analizie poddano również proces leczenia, czas przerwy w aktywności fizycznej, oraz ewentualne następstwa i pozostałości po kontuzji mające odczuwalny wpływ na powrót do pełnej sprawności fizycznej badanych.

Słowa kluczowe: taniec, kontuzja, następstwa

DANCE INFLUENCE ON THE CONDITION OF THE DANCERS’ MOTION SYSTEM

Summary

The research was based on surveys with ballet dancers and women not practicing any sport competitively. The comparative analysis of the type and quantity of injuries which occurred among women from both groups of study helped to propose the conclusion that ballet dancers are at higher risk of the injury then the other women are at. The analysis covered also treatment, time of the pause in physical activity and problems which could maintain after an injury and could affect returning to complete physical proficiency.

Key words: dance, contusion, after-effects

PUNKTY SPUSTOWE

Andrzej Markowski

Studenckie Koło Naukowe Rehabilitacji Ruchowej „SZANSA”

pod opieką dr hab. prof, nadzw. Marka Pieniążka

AWF Kraków Al. Jana Pawła II 78, 31-571 Kraków

Streszczenie

Celem pracy jest przybliżenie wiadomości dotyczących punktów spustowych. W pracy są zawarte podstawowe informacje próbujące wyjaśnić rolą oraz przyczyny powstawania punktów maksymalnych (definicję) na bazie wiedzy fizjologicznej i biochemicznej, jak również wieloaspektowe oddziaływanie oraz zasady doboru odpowiednich technik w pracy z pacjentem. Omówiony jest również problem związany z bólem przeniesionym (ang. reffered pain), który dzięki prowadzonej terapii manualnej na punktach spustowych może zostać uśmierzony i przynieść ulgę pacjentom. Przedstawione zostały także przykłady, które opisują wybrane punkty spustowe.

Słowa kluczowe: punkty spustowe, trigger points, terapia manualna, ból przeniesiony

TRIGGER POINTS

 Summary

Aim of this work is to show a piece of news about trigger points. There are basic informations witch try to explain role and the reason why maximal points are formed (definition) to rely on physiological and biochemistry knowledge, and also multiaspect influence and principles of selecting right techniques in work with patients. Also is mentioned about reffered pain witch can be relieve and bring relief for patients when it is apply a good manual therapy. There are also showed some cases of examples treatment using trigger points.

Key words: trigger points, manual therapy, reffered pain

POSTĘPOWANIE FIZJOTERAPEUTYCZNE JAKO ŚRODEK POMOCY DORAŹNEJ U OSÓB Z ZESPOŁEM PROGERII

Tomasz Bazański, Teodor Wójcik

Studenckie Koło Naukowe „Szansa” przy Zakładzie Kinezyterapii Opiekun Koła Naukowego: prof, nadzw. dr hab. M. Pieniążek

Akademia Wychwania Fizycznego im. Bronisława Czecha,

Al. Jana Pawła II 78, 31-571 Kraków

Streszczenie

Progeria jest niezwykle rzadką chorobą genetyczną, której zasadniczymi objawami są ujawniające się bardzo szybko i przebiegające niezwykle dynamicznie procesy starzenia organizmu. Dziesięcioletnie dzieci z zespołem progerii mają już podobny stan układów krążenia i oddechowego jak osoby w wieku 70 lat. Jest to choroba nieuleczalna i postępująca, prowadząca nieuchronnie do śmierci około piętnastego roku życia – głównie z powodu zaburzeń układu krążeniowo-oddechowego. Głównym zadaniem pracy było znalezienie odpowiedzi na pytanie o zasadność stosowania szeroko pojętej fizjoterapii, wspomaganej metodami farmakologicznymi w celu opóźnienia destrukcyjnych procesów oraz ich powikłań zachodzących u chorych na progerię Hutchinsona-Gilforda.

Słowa kluczowe: progeria, choroby genetyczne, telomery, laminy jądrowe

PHYSIOTERAPEUTICAL PROCEEDING AS REMEDY OF TEMPORARY HELP AT PERSONS WITH PROGERIA SYNDROME

Summary

The Progeria is extremely rare genetic disease, which of the main symptoms are coming out very quickly and running unusually dynamically processes of ageing the organism. 10-year-old children with the progeria syndrome have similar state of circulatory and respiratory systems as the 70-year-old persons. It is the incurable and progressive disease, leading inevitably to death about fifteenth year of life, mainly because of cardiovascular and respiratory system disorders. The main goal of article was trying to find out the answer to the question about legitimacy of applying the wide- comprehended physiotherapy supported by pharmacological methods, to slow down all destructive processes and their complications at persons with the Hutchinson-Gilford progeria syndrome.

Key words: progeria, genetic diseases, telomers, nuclear lamine.